Nowa Praga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Nowa Praga – historycznie to część Pragi (dzielnicy Warszawy) leżąca na północny wschód od Starej Pragi i oddzielona od niej linią kolei petersburskiej, zabudowywana od II połowy XIX w.

Nazwę tę przyjął obszar MSI w dzielnicy Praga-Północ.

Nowa Praga w dzielnicy Praga-Północ
Dworzec Kolei Petersburskiej w Warszawie przy ul. Wileńskiej, przed 1915
Budynki mieszkalne na Nowej Pradze, rejon dawnego bazaru Pachulskiego

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Historyczną Nową Pragę stanowi obszar położony na wschód od ulicy Targowej i Jagiellońskiej oraz na północ od Dworca Petersburskiego i linii Kolei Warszawsko-Petersburskiej.

Obszar MSI ma nieco większy zasięg niż historyczna Nowa Praga - obejmuje on także Ogród zoologiczny oraz Park Praski. W rejonie obecnego ZOO i parku znajdowało się dawniej centrum całej Pragi i określenie ich nazwą Nowa Praga jest nieco mylące, tym bardziej, że część ZOO leży już na terenie dawnego Golędzinowa.

Wg MSI granice Nowej Pragi wyznacza:

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Większą część Nowej Pragi włączono do Warszawy w 1891, nazywając je tak, by odróżnić je od starszej części, leżącej bardziej na południe - Starej Pragi.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W XVII w. w zachodniej części obecnego obszaru MSI Nowa Praga znajdowało się centrum miasta Praga – przy ul. Ratuszowej wznosił się zarówno ratusz praski, jak i kaplica Matki Boskiej Loretańskiej z 1643. Zabudowania te zostały zniszczone podczas potopu szwedzkiego, rzezi Pragi i w okresie wojen napoleońskich i, z wyjątkiem kaplicy, nie zachowały się do czasów współczesnych. W związku z budową Fortu Śliwickiego w 1 poł. XIX w na Golędzinowie ograniczono tu wznoszenie zabudowań murowanych, mogły powstawać tu jedynie budynki o znaczeniu militarnym (zabudowania koszarowe i magazynowe) i drewniane niskie domy mieszkalne.

Od 2 połowy XIX w., po wybudowaniu Mostu Kierbedzia i linii kolejowych wartość terenów na Pradze znacznie wzrosła - stały się one lepiej skomunikowane zarówno z centrum Warszawy, jak i koleją z innymi miastami.

W trójkącie wyznaczonym obecnymi ulicami 11 Listopada – al. „Solidarności” i nasypem torów kolejowych do Olszynki Grochowskiej, właściciel tych terenów K. Konopacki rozpoczął parcelację terenu pod budowę domów i kamienic czynszowych. Powstawały tu też liczne zakłady przemysłowe, w tym olbrzymia Warszawska Fabryka Stali przy ul. Stalowej, jedna z największych w ówczesnym Cesarstwie Rosyjskim.

Jeszcze do II wojny światowej znaczną część terenów Nowej Pragi na północ i zachód od ul. 11 Listopada oraz na wschód od ul. Szwedzkiej zajmowało wojsko. Istniała tu m.in. jedna z czterech strategicznych zbrojowni wojskowych - Zbrojownia nr 2. W okresie międzywojennym na terenach bliżej Wisły, opuszczonych przez carskie wojsko, utworzono Ogród Zoologiczny i Park Praski z teatrem letnim przy Ratuszowej.

W latach 1944-1956 w rejonie ulic 11 Listopada i Namysłowskiej funkcjonowało Więzienie karno-śledcze nr III (tzw. Toledo) - jeden z najcięższych aresztów śledczych NKWD i Urzędu Bezpieczeństwa, do którego trafiali uczestnicy zbrojnego podziemia niepodległościowego, żołnierze Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych i członkowie konspiracyjnych organizacji młodzieżowych.

Po wojnie na Nowej Pradze powstawały kolejno osiedla:

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Znaczna część obszaru Nowej Pragi objęta jest ochroną konserwatora zabytków. Do rejestru zabytków wpisanych jest 11 obiektów, 2 zespoły budowlane, zespół koszarowy przy ul. 11 Listopada, 2 zespoły przemysłowe oraz układ urbanistyczny ul. Małej. W gminnej ewidencji zabytków figuruje ponad 150 obiektów z obszaru Nowej Pragi.

Information icon.svg Osobny artykuł: Zabytki Warszawy.

W 2008 stołeczny konserwator zabytków Ewa Nekanda-Trepka zaproponowała, by Nową Pragę objąć ochroną w formie parku kulturowego[1].

Obecnie trwa opracowanie projektów planów miejscowych obejmujących obszar Nowej Pragi.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Nowe życie dla Nowej Pragi. „Nowa Gazeta Praska”. 4 (377), s. 2, 2008-02-20. ISSN 1234-6365. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]