Obidoksym

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obidoksym
Obidoksym
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C14H16N4O3
Masa molowa 288,30 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 114-90-9
PubChem 5485192[1]
Podobne związki
Podobne związki Azoksym, Pralidoksyna

Obidoksym (inne nazwy: Toksogonina, Toxogonin, Obidoxime) – organiczny związek chemiczny z grupy oksymów stosowany wraz z atropiną jako antidotum stosowanym w przypadku narażenia na działanie związków fosforoorganicznych (środki ochrony roślin), bojowych środków trujących o działaniu paralityczno-drgawkowym, takich jak gazy serii V (np. VX) i gazy serii G (tabun, sarin, soman). W Wojsku Polskim mieszanina taka nazywana jest Toksatr – od Toksogonina i atropina.

Najczęściej jest używany w formie soli chlorkowej. Stosowany w lecznictwie jest również mesylan obidoksymu. Oksymy te należą do grupy odtrutek zwanej reaktywatorami. Innymi lekami o podobnym działaniu jest chlorek pralidoksymu (Pralidoksym, Pralidoxime, Protopam) i chlorek azoksymu (znany jako HI-6). Środki te są podawane równocześnie z atropiną, ale nie mogą jej zastępować. Do kontrolowania drgawek w przypadku zatrucia gazami bojowymi lub insektycydami fosforoorganicznymi stosowany jest jako lek wspomagający diazepam.

Sposób działania[edytuj | edytuj kod]

W normalnych nikotynowych zakończeniach synaptycznych, w tym zakończeniu płytka motoryczna acetylocholina (ACh) jest uwalniana z kolbki synaptycznej aksonu, zaś receptor dla acetylocholiny obecny na błonie komórki mięśniowej. Acetylocholina po wydzieleniu z zakończeń presynaptycznych dyfunduje poprzez szczelinę synaptyczną i wiąże się z receptorami na typu nikotynowego na błonie postsynaptycznej. To powoduje wystąpienie potencjału czynnościowego (AP), lub też indukuje skurcz mięśni na końcu płytki motorycznej.

W celu zapobieżenia nadmiernej stymulacji lub przesycenia synapsy, acetylocholina jest bardzo szybko rozkładana przez enzym – acetylocholinesterazę. Poprzez usunięcie acetylocholiny synapsa zostaje doprowadzony do stanu, gdy jest ona gotowa do kolejnego aktywacji. Przesycenia synapsy występuje wtedy, gdy istnieje nadmiar acetylocholiny w szczelinie synaptycznej.

Związki fosforoorganiczne hamują działanie acetylocholinesterazy (AChE) przez fosforylację enzymu (a dokładniej przez nieodwracalną fosforylację seryny w miejscu aktywnym enzymu). Obidoksym przywraca funkcjonowanie esterazy cholinowej przez usunięcie grupy fosforylującej, która związana jest z grupą estrową. Jest przy tym znacznie skuteczniejszy niż pralidoksyna – za względu na dwie grupy oksymowe w jednej cząsteczce obidoksymu.

Zastosowanie i dawkowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest stosowany wraz z atropiną jako lek pomocniczy w zatruciu bojowymi środkami trującymi.

Zalecane dawkowanie, w zależności od źródeł:

  • Dorośli: 10 mg / kg (zwykle 220 mg – 700 mg), przez podanie dożylnie lub iniekcję domięśniową, ewentualnie powtórzone 15 do 60 minut później, aż do osiągnięcia maksymalnej dawki dobowej.
  • Dzieci: 15 mg / kg

Dawkowanie w autostrzykawkach:

  • atropina 2 mg, toksogonina 220 mg
  • atropina 2 mg, pralidoksym 600 mg

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerrold B., Leikin, Robin B. McFee: Handbook of Nuclear, Biological, and Chemical Agent Exposures. CRC Press Inc., 2007. ISBN 978-1-4200-4477-5. (ang.)
  2. Robert James Flanagan, Alison L. Jones: Antidotes: Principles and Clinical Applications. Informa HealthCare, 2001. ISBN 0748409653. (ang.)
  3. Graham L. Patrick: Chemia medyczna Podstawowe zagadnienia. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 2003. ISBN 8320428335. (pol.)

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.