Azotyn sodu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Azotyn sodu
Azotyn sodu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NaNO2
Masa molowa 69,00 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, granulowany proszek lub jasnożółty, krystaliczny proszek[2]
Identyfikacja
Numer CAS 7632-00-0
PubChem 23668193[5]
Podobne związki
Inne aniony fosforyn sodu
azotan sodu
Inne kationy azotyn potasu
azotyn amonu
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Azotyn sodu (nazwa Stocka: azotan(III) sodu), NaNO2nieorganiczny związek chemiczny, sól kwasu azotawego i sodu. Stosowany jest jako substrat przy produkcji barwników oraz jako dodatek konserwujący do żywności o symbolu E250.

W temperaturze pokojowej jest to biała lub żółtawa substancja stała. Dobrze rozpuszczalny w wodzie. Jako sól słabego kwasu i mocnej zasady ulega hydrolizie anionowej, a odczyn jej roztworu jest zasadowy:

NaNO2 + H2ONa+ + HNO2 + OH

Właściwości magnetoelektryczne[edytuj | edytuj kod]

Azotyn sodu wykazuje własności ferroelektryczne. W temperaturze 163,9 °C wykazuje przejście fazowe pierwszego rodzaju do fazy niewspółmiernie modulowanej. Faza ta ma dość duży okres modulacji rzędu 8-9 stałych sieciowych. Przy dalszym ogrzewaniu w 165,2 °C przechodzi w fazę paraelektryczną[7].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Azotyn sodu stosuje się przy tworzeniu organicznych pochodnych kwasu azotawego, barwników oraz jako dodatek do żywności służący do peklowania mięsa. Przeciwdziała on namnażaniu się bakterii oraz utrwala czerwono-różową barwę mięsa. Charakterystyczna barwa peklowanego mięsa spowodowana jest tworzeniem w konserwowanym produkcie rodnika NO:

NaNO2HNO2 → NO

Reaguje on z mioglobiną, tworząc związki o różowej i czerwonej barwie:

mioglobina + NO → nitrozylomioglobina (czerwona) + temperatura → nitrozylomiochromogen (różowy)

W przypadku użycia nadmiaru tego konserwantu, podczas obróbki (zwłaszcza gotowania) tak przygotowanego mięsa, azotyny mogą reagować z produktami rozkładu aminokwasów z utworzeniem nitrozoamin o właściwościach rakotwórczych[8][9][10].

Szkodliwość[edytuj | edytuj kod]

Azotyn sodu w połączeniu z innymi związkami chemicznymi w warunkach panujących w żołądku może tworzyć nitrozoaminy. Dzienne spożycie nie powinno przekroczyć 0,06 mg na kg masy ciała, niemowlętom do 6 miesiąca życia nie powinien być podawany w ogóle. Przekroczenie tej dawki może spowodować hiperaktywność i inne efekty uboczne[potrzebne źródło].

W kartach charakterystyki jest opisywany jako potencjalnie rakotwórczy (klasa 2A wg IARC)[6] lub jako nieznajdujący się w indeksie IARC[11].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Sciencelab.com: Sodium nitrate MSDS. [dostęp 2010-05-08]. (ang.)
  2. 2,0 2,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. Azotyn sodu (ang.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Stanów Zjednoczonych.
  4. 4,0 4,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: Azotyn sodu (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].
  5. Azotyn sodu – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. 6,0 6,1 Azotyn sodu (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  7. P Ravindran, A. Delin, O Erikson, J.M. Wills. Electronic structure, chemical bonding, and optical properties of ferroelectric and antiferroelectric NaNO2. „Phys Rev B”. 59 (3), s. 1776–1785, 1999. DOI: 10.1103/PhysRevB.59.1776. 
  8. P. Jakszyn, CA. Gonzalez. Nitrosamine and related food intake and gastric and oesophageal cancer risk: a systematic review of the epidemiological evidence.. „World J Gastroenterol”. 12 (27), s. 4296-303, Jul 2006. PMID: 16865769. 
  9. DS. Michaud, CN. Holick, TT. Batchelor, E. Giovannucci i inni. Prospective study of meat intake and dietary nitrates, nitrites, and nitrosamines and risk of adult glioma.. „Am J Clin Nutr”. 90 (3), s. 570-7, Sep 2009. DOI: 10.3945/ajcn.2008.27199. PMID: 19587083. 
  10. P. Knekt, R. Järvinen, J. Dich, T. Hakulinen. Risk of colorectal and other gastro-intestinal cancers after exposure to nitrate, nitrite and N-nitroso compounds: a follow-up study.. „Int J Cancer”. 80 (6), s. 852-6, Mar 1999. PMID: 10074917. 
  11. Sodium nitrite. Karta charakterystyki produktu Alfa Aesar dla Polski.. [dostęp 2013-12-09].