EDTA

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
EDTA
EDTA
EDTA
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C10H16N2O8
Masa molowa 292,24 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek[2]
Identyfikacja
Numer CAS 60-00-4
139-33-3 (sól disodowa)
14667-04-0 (sól magnezowa)
17421-79-3 (sól monosodowa)
2001-94-7 (sól dipotasowa)
24669-13-4 (sól chromowa)
53404-51-6 (sól monopotasowa)
6381-92-6 (sól disodowa, dihydrat)
7379-27-3 (sól potasowa)
7379-28-4 (sól sodowa)
7785-82-2 (sól wapniowa)
PubChem 6049[3]
DrugBank DB00974[4]
Podobne związki
Podobne związki tetraacetyloetylenodiamina, EGTA, kwas nitrylotrioctowy
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC V03 AB03

EDTA (kwas wersenowy, kwas edetynowy, komplekson II; łac. Acidum edeticum) – organiczny związek chemiczny, kwas polikarboksylowy i jednocześnie α-aminokwas. Z mocnymi wodorotlenkami tworzy sole werseniany. Jest szeroko stosowanym czynnikiem kompleksującym wiele kationów metali (Ca2+, Mg2+, Fe3+, zwykle w postaci soli disodowej (wersenian disodowy) ze względu na jej większą rozpuszczalność w wodzie (tzw. komplekson III).

Jego skrót pochodzi od nazwy angielskiej: ethylenediaminetetraacetic acid.

Ważnym zastosowaniem EDTA jest maskowanie jonów metali – na przykład bizmutu, chromu(III), cynku, cyrkonu, glinu, kadmu, kobaltu, magnezu, miedzi, niklu, ołowiu, toru, wanadu, żelaza(III) – które jest możliwe w wyniku tworzenia z nimi kompleksów chelatowych. Właściwości chelatujące kwasu wersenowego są na tyle silne, że tworzy on kompleksy nawet z berylowcami.

Zastosowania EDTA i jego soli[edytuj | edytuj kod]

Kompleks chelatowy EDTA z jonem metalu (M)
Logarytmy stałych tworzenia kompleksów jonów metali z EDTA (log β1)
Ag+ 7,32 Al3+ 15,9 Ba2+ 7,8 Be2+ 8,7
Bi3+ 26 Ca2+ 10,8 Ce3+ 16,0 Cd2+ 16,5
Cf3+ 18,7 Co2+ 16,3 Co3+ 41 Cr2+ 13,0
Cr3+ 24 Cu+ 8,5 Cu2+ 18,9 Eu2+ 10,2
Eu3+ 17,4 Fe2+ 14,2 Fe3+ 25,2 Hg2+ 22,0
K+ 0,5 La4+ 15,2 Li+ 2,8 Mg2+ 8,7
Mn2+ 14,0 Na+ 1,8 Ni2+ 18,7 Pb2+ 18,0
Sc3+ 21,8 Sr2+ 8,5 Zn2+ 16,6

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska IX. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2011, s. 4574. ISBN 978-8388157-77-6.
  2. 2,0 2,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska X. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2014, s. 4276. ISBN 978-83-63724-47-7.
  3. EDTA – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. EDTA – karta substancji aktywnej (DB00974) (ang.). DrugBank.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 EDTA (ang.). [martwy link] The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-04].
  6. EDTA (pol.). Karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich dla Polski.
  7. 7,0 7,1 EDTA (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-08-04].
  8. 8,0 8,1 Informacje o klasyfikacji i oznakowaniu substancji według Rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, zał. VI, z uwzględnieniem Rozporządzeń ATP: EDTA (pol.) w Wykazie klasyfikacji i oznakowania Europejskiej Agencji Chemikaliów. [dostęp 2015-04-10].

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.