Acetylocysteina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Acetylocysteina
Acetylocysteina Acetylocysteina
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C5H9NO3S
Masa molowa 163,19 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały krystaliczny proszek lub bezbarwne kryształy
Identyfikacja
Numer CAS 616-91-1
128645-11-4 (sól cynkowa)
18829-79-3 (chlorowodorek)
19542-74-6 (sól sodowa)
26117-28-2 (D–izomer)
50807-78-8 (sól amonowa)
63664-54-0 (sól disodowa)
7218-04-4 (racemat)
PubChem 12035[3]
DrugBank DB06151[2]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC R05 CB01
S01 XA08
V03 AB23
Stosowanie w ciąży kategoria B

Acetylocysteina (N-acetylocysteina, ACC, NAC) – organiczny związek chemiczny, N-acetylowa pochodna L-cysteiny o działaniu mukolitycznym. Stosowana także w postaci soli sodowej.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Zmniejszają lepkość wydzieliny poprzez rozrywanie wiązań disiarczkowych w polipeptydach śluzu i tworzenie wiązań hydrofilowych, co powoduje zmniejszenie lepkości wydzieliny i jej upłynnienie. Usprawnia również czynność nabłonka oddechowego odpowiedzialnego za usuwanie nadmiaru wydzieliny w drogach oddechowych. Po podaniu miejscowym efekt pojawia się po 10 minutach.

Wskazania[edytuj | edytuj kod]

Ostre i przewlekłe zapalenia oskrzeli, mukowiscydoza; stosowanie tych leków zawsze połączone jest z kinezyterapią[potrzebne źródło]. Acetylocysteina stosowana jest jako antidotum w przypadku zatruć paracetamolem, inaktywuje jego toksyczne metabolity (głównie N-acetylo-p-benzochinoimine) i utrzymuje prawidłowy poziom glutationu w wątrobie[4]. W niektórych badaniach wykazano, że podawanie acetylocysteiny zmniejsza ryzyko nefropatii wywołanej środkami kontrastowymi[5], jednakże wyniki innych badań podają to w wątpliwość[6][7]. Stosowana również w leczeniu AIDS – poprzez hamowanie aktywacji NFkB; wówczas geny HIV nie są transkrybowane[potrzebne źródło].

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Nieprzyjemny smak w ustach po inhalacji, podrażnienie błon śluzowych nosa i gardła.

Po zastosowaniu niewłaściwych dawek leku: rzadko może dojść do skurczu oskrzeli (szczególnie u chorych na dychawicę oskrzelową), nudności, wymioty, gorączka, dreszcze, wodnisty wyciek z nosa.

Preparaty[edytuj | edytuj kod]

  • ACC 100, 200, 400, 600 – kapsułki, granulat do przygotowania roztworu, tabletki musujące
  • Fluimucil – granulat do przygotowania roztworu, tabletki musujące
  • Tussicom 100, 200, 400, 600 – granulat do przygotowania roztworu
  • Mucisol (acetylocysteina, cytrynian sodu, glicyna) – proszek

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Department of Chemistry, The University of Akron: Acetylcysteine (ang.). [dostęp 2012-01-30].
  2. 2,0 2,1 Acetylocysteina – karta leku (DB06151) (ang.). DrugBank.
  3. Acetylocysteina – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  4. Acetylocysteina w serwisie mp.pl
  5. Sochman J., Krizova B. Prevention of contrast agent-induced renal impairment in patients with chronic renal insufficiency and heart disease by high-dose intravenous N-acetylcysteine: a pilot-ministudy.. „Kardiologia polska”. 6 (64), s. 559–64; discussion 565–6, czerwiec 2006. PMID 16810570. 
  6. Miner SE., Dzavik V., Nguyen-Ho P., Richardson R., Mitchell J., Atchison D., Seidelin P., Daly P., Ross J., McLaughlin PR., Ing D., Lewycky P., Barolet A., Schwartz L. N-acetylcysteine reduces contrast-associated nephropathy but not clinical events during long-term follow-up.. „American heart journal”. 4 (148), s. 690–5, październik 2004. doi:10.1016/j.ahj.2004.05.015. PMID 15459602. 
  7. Hoffmann U., Fischereder M., Krüger B., Drobnik W., Krämer BK. The value of N-acetylcysteine in the prevention of radiocontrast agent-induced nephropathy seems questionable.. „Journal of the American Society of Nephrology : JASN”. 2 (15), s. 407–10, luty 2004. PMID 14747387. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.