Osobowość schizoidalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Osobowość schizoidalna
ICD-10 F60.1
Schizoidalne zaburzenie osobowości
DSM-IV 301.20
MeSH D012557

Osobowość schizoidalna – typ osobowości cechujący się tendencją do izolowania się, niewytwarzania silnych związków oraz wycofywania się z kontaktów emocjonalnych i społecznych, uznawania ich za niepotrzebne. Przy dużej wewnętrznej wrażliwości wyrażanie uczuć jest ograniczone, co powoduje pozorny chłód i dystans uczuciowy. Pacjentów ze schizoidalnym zaburzeniem osobowości nie obchodzą ani pochwały, ani nagany. Często występuje u nich poczucie osamotnienia i niezrozumienia przez otoczenie, podejrzliwość, niemożność odczuwania przyjemności. Osoby cierpiące na to zaburzenie na ogół działają samotnie, często żyją w świecie marzeń i fantazji, są ambitni, skłonni do introspekcji, ekscentryczni.

Zaburzenie to jest rzadkie w stosunku do innych zaburzeń osobowości i obejmuje mniej niż 1% populacji, częściej występuje u mężczyzn.

Kryteria diagnostyczne (objawy)[edytuj | edytuj kod]

Kryteria diagnostyczne ICD-10[edytuj | edytuj kod]

  • brak lub znikome działania służące przyjemności
  • chłód emocjonalny
  • ograniczona zdolność wyrażania emocji wobec innych
  • niezainteresowanie pochwałami i krytyką
  • brak zainteresowania doświadczeniami seksualnymi
  • preferencja samotnictwa
  • pochłonięcie introspekcją
  • brak bliskich związków
  • niewrażliwość wobec norm społecznych

Kryteria diagnostyczne DSM-IV[edytuj | edytuj kod]

  • brak ochoty na zawieranie bliskich związków oraz czerpanie z nich przyjemności, wliczając w to bycie członkiem rodziny
  • niemal ciągłe wybieranie zajęć samotniczych
  • małe – o ile jakiekolwiek – zainteresowanie doświadczeniami erotycznymi z innymi ludźmi
  • czerpanie przyjemności z niewielu – o ile jakichkolwiek – rodzajów zajęć
  • brak bliskich przyjaciół lub powierników innych niż bezpośredni krewni
  • wrażenie bycia obojętnym na pochwały czy krytyki wygłaszane przez innych
  • okazywanie chłodu emocjonalnego, dystansu lub spłaszczonej uczuciowości

Funkcjonalnie osobowość schizoidalna jest zbliżona do osobowości schizotypowej i choć etiologia obu nie jest jasna, to ze względu na nieznaczne różnice w opisie i historyczne pochodzenie pojęcia te są różnicowane. Zdaniem S. Johnsona możliwe jest uszeregowanie według głębokości zaburzeń trzech pojęć: charakter schizoidalny (styl charakteru) – osobowość schizoidalna (zaburzenie osobowości) – schizofrenia (psychoza). Jednakże nie jest pewne, czy posiadanie pewnych cech charakteru schizoidalnego predysponuje do zachorowania na schizofrenię[potrzebne źródło].

Przy diagnozowaniu należy zwrócić szczególną uwagę na wykluczenie łagodniejszych form całościowych zaburzeń rozwoju, np. spektrum autyzmu.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nancy McWilliams: Osobowość schizoidalna. W: Nancy McWilliams: Diagnoza psychoanalityczna. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2009, s. 203-218, rozdział 9. ISBN 978-83-7489-227-8.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.