Pierwsze wysiedlenie ludności polskiej z Kresów Wschodnich 1944-1946
Pierwsze wysiedlenie ludności polskiej z Kresów Wschodnich 1944-1946 w nowe granice Rzeczypospolitej Polskiej – pierwsza fala przymusowych przesiedleń ludności polskiej ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej odebranych w wyniku porozumień jałtańskich na rzecz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, przeprowadzona po podpisaniu układów republikańskich. W latach 1955-1959 zostało przeprowadzone drugie masowe wysiedlenie ludności polskiej.
Spis treści |
[edytuj] Zestawienie liczby przesiedlonych[1]
| Lp. | Pochodzenie wysiedlonych | Szacunek liczby osób zakwalifikowanych do przesiedlenia | Szacunek liczby osób wysiedlonych w nowe granice Polski | Udział procentowy liczby osób wysiedlonych dla szacunku: | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| dolny | górny | dolny | górny | dolnego | górnego | ||
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 1 | Ukraińska SRR | 854.809 | 854.809 | 772.564 | 772.564 | 90,4% | 90,4% |
| 2 | Białoruska SRR | 520.355 | 535.284 | 226.315[2] | 273.502[3] | 42,3% | 51,1% |
| 3 | Litewska SRR | 379.498 | 383.135 | 171.158 | 197.156 | 45,1% | 51,5% |
| 4 | Migracje spontaniczne (ucieczka ludności kresowej przed frontem latem 1944 i mobilizacja do armii Berlinga w latach 1944-1945) | --- | --- | 300.000 | 300.000 | --- | --- |
| 4 | ucieczka ludności kresowej przed ukraińskimi czystkami etnicznymi 1942-1944 | --- | --- | 300.000 | 300.000 | --- | --- |
| RAZEM | 1.754.662 | 1.773.228 | 1.770.037 | 1.843.222 | |||
[edytuj] Osoby wysiedlone
[edytuj] Z Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej
Wyjechały osoby duchowne: 14 lipca 1945 po wypuszczeniu z aresztu arcybiskup Romuald Jałbrzykowski z sekretarzem ks. Stanisławem Czyżewskim i siostrami szarytkami. Wyjechał także kleryk (późniejszy kardynał) Henryk Gulbinowicz. Z Uniwersytetu Stefana Batorego wyjechali do Torunia m.in. Władysław Dziewulski, Tadeusz Czeżowski, Jan Prüffer, Henryk Elzenberg, Tymon Niesiołowski, Konrad Górski, Jerzy Remer, Wilhelmina Iwanowska, Stefan Srebrny i wielu innych. Wśród wysiedlonych byli także obywatele przedwojennej Litwy, np. polityk Wiktor Budzyński, bibliotekarka Marta Burbianka, działaczka polonijna Helena Szwejkowska, późniejszy aktor Gustaw Lutkiewicz, który uciekł w 1945 do Suwałk. Późniejsza alpinistka Wanda Rutkiewicz wyjechała jako dziecko.
[edytuj] Z Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej
W okresie pierwszej masowej akcji wysiedleńczej (przypadającej na lata 1944-1946) ludności polskiej z zachodnich terenów Ukraińskiej SRR (przed wojną południowo-wschodnich terenów II RP) wygnano szacunkowo około 700-800 tysięcy Polaków, prawie 105 tysięcy z samego miasta Lwowa[4].
Przypisy
- ↑ Przesiedlenie ludności polskiej z Kresów Wschodnich do Polski 1944-1947. Wybór dokumentów, Warszawa: Neriton, 2000.
- ↑ Grzegorz Hryciuk: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939-1959.Atlas ziem Polski;wydawnictwo Demart.
- ↑ Zofia Kurzowa: Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich;wydawnictwo PWN.
- ↑ Tarik Cyril Amar, Zabójstwo we Lwowie. Koniec miasta wieloetnicznego, budowa sowiecko-ukraińskiego Lwowa i los modelowego miasta pogranicza, ["A Murder in Lwów. The End of a Multi-Ethnic City, the Making of a Soviet-Ukrainian Lviv, and the Fate of a Model Borderland City"], "Nowa Ukraina", nr 1-2/2007, s. 107-121
[edytuj] Zobacz też
- dialekt północnokresowy
- dialekt południowokresowy
- linia Curzona
- Drugie wysiedlenie ludności polskiej z Kresów Wschodnich 1955-1959
- wysiedlenie ludności ukraińskiej 1944-1946
- represje ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich 1939-1946
- Okupacja radziecka w Polsce 1939–1941
- Wysiedlenie Polaków ze Lwowa
- Dzierżyńszczyzna
- Marchlewszczyzna
- Mniejszość polska w ZSRR
