Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich 1944-1946

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Warianty linii Curzona (1943)

Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich (1944–1946) w nowe granice Rzeczypospolitej Polskiej – fala przymusowych przesiedleń ludności polskiej ze wschodnich terenów II Rzeczypospolitej odebranych w wyniku porozumień jałtańskich na rzecz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, przeprowadzona po podpisaniu układów republikańskich.

Tablica upamiętniająca 60. rocznicę wysiedleń Polaków z Kresów Wschodnich

W latach 1955-1959 zostało przeprowadzone kolejne masowe wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich. Pierwsza fala masowych przesiedleń Polaków z Kresów miała miejsce w latach 1935-1938 podczas likwidacji polskich regionów autonomicznych: Marchlewszczyzny i Dzierżowszczyzny, oraz w okresie operacji polskiej NKWD, druga w latach 1940-1941 podczas czterech wielkich akcji deportacyjnych Polaków z Kresów (sowieckie deportacje 1939–1941).

Zestawienie liczby przesiedlonych[1][edytuj | edytuj kod]

Lp. Pochodzenie wysiedlonych Szacunek liczby osób zakwalifikowanych do przesiedlenia Szacunek liczby osób wysiedlonych w nowe granice Polski Udział procentowy liczby osób wysiedlonych dla szacunku:
dolny górny dolny górny dolnego górnego
1 2 3 4 5 6 7 8
1 Ukraińska SRR 854.809 854.809 772.564 772.564 90,4% 90,4%
2 Białoruska SRR 520.355 535.284 226.315[2] 273.502[3] 42,3% 51,1%
3 Litewska SRR 379.498 383.135 171.158 197.156 45,1% 51,5%
4 Migracje spontaniczne (ucieczka ludności kresowej przed frontem latem 1944 i mobilizacja do armii Berlinga w latach 1944-1945) --- --- 300.000 300.000 --- ---
4 ucieczka ludności kresowej przed ukraińskimi czystkami etnicznymi 1942-1944 --- --- 300.000 300.000 --- ---
RAZEM 1.754.662 1.773.228 1.770.037 1.843.222

Osoby wysiedlone[edytuj | edytuj kod]

Z Litewskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej[edytuj | edytuj kod]

Wyjechały osoby duchowne: 14 lipca 1945 po wypuszczeniu z aresztu arcybiskup Romuald Jałbrzykowski z sekretarzem ks. Stanisławem Czyżewskim i siostrami szarytkami. Wyjechał także kleryk (późniejszy kardynał) Henryk Gulbinowicz. Z Uniwersytetu Stefana Batorego wyjechali do Torunia m.in. Władysław Dziewulski, Tadeusz Czeżowski, Jan Prüffer, Henryk Elzenberg, Tymon Niesiołowski, Konrad Górski, Jerzy Remer, Wilhelmina Iwanowska, Stefan Srebrny i wielu innych. Wśród wysiedlonych byli także obywatele przedwojennej Litwy, np. polityk Wiktor Budzyński, bibliotekarka Marta Burbianka, działaczka polonijna Helena Szwejkowska, późniejszy aktor Gustaw Lutkiewicz, który uciekł w 1945 do Suwałk. Późniejsza alpinistka Wanda Rutkiewicz wyjechała jako dziecko.

Z Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej[edytuj | edytuj kod]

W okresie pierwszej masowej akcji wysiedleńczej (przypadającej na lata 1944-1946) ludności polskiej z zachodnich terenów Ukraińskiej SRR (przed wojną południowo-wschodnich terenów II RP) wygnano szacunkowo około 700-800 tysięcy Polaków; 130-140 tysięcy z samego miasta Lwowa[4] (według innych źródeł 105 tysięcy[5]).

Information icon.svg Osobny artykuł: Wysiedlenie Polaków ze Lwowa.

Przypisy

  1. Przesiedlenie ludności polskiej z Kresów Wschodnich do Polski 1944-1947. Wybór dokumentów, Warszawa: Neriton, 2000.
  2. Grzegorz Hryciuk: Wysiedlenia, wypędzenia i ucieczki 1939-1959.Atlas ziem Polski;wydawnictwo Demart.
  3. Zofia Kurzowa: Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich;wydawnictwo PWN.
  4. Zofia Lewartowska "POLSKIE PRZESIEDLENIA - HISTORIA NIEZNANA"
  5. Tarik Cyril Amar, Zabójstwo we Lwowie. Koniec miasta wieloetnicznego, budowa sowiecko-ukraińskiego Lwowa i los modelowego miasta pogranicza, ["A Murder in Lwów. The End of a Multi-Ethnic City, the Making of a Soviet-Ukrainian Lviv, and the Fate of a Model Borderland City"], "Nowa Ukraina", nr 1-2/2007, s. 107-121

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]