Henryk Gulbinowicz

Henryk Gulbinowicz
kardynał prezbiter
Patientia et Caritas Cierpliwość i miłość
Kraj działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	17 października 1923 Wilno
arcybiskup metropolita wrocławski
Okres sprawowania	1976–2004
Wyznanie	katolickie
Kościół	rzymskokatolicki
Prezbiterat	18 czerwca 1950
Nominacja biskupia	12 stycznia 1970
Sakra biskupia	8 lutego 1970
Kreacja kardynalska	25 maja 1985 Jan Paweł II
Kościół tytularny	kościół Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Sukcesja apostolska
Miejscowość	8 lutego 1970
Konsekrator	Stefan Wyszyński
Współkonsekratorzy	Józef Drzazga Kazimierz Majdański
Konsekrowani biskupi Tadeusz Rybak 24 czerwca 1977 Adam Dyczkowski 25 listopada 1978 Edward Ozorowski 29 kwietnia 1979 Józef Pazdur 12 stycznia 1985 Jan Tyrawa 5 listopada 1988 Edward Janiak 30 listopada 1996 Ignacy Dec 25 marca 2004
Współkonsekrowani biskupi Theodor Hubrich 7 stycznia 1976 Edward Kisiel 27 czerwca 1976 Alfons Nossol 17 sierpnia 1977 Wojciech Ziemba 4 lipca 1982 Marian Jaworski 23 czerwca 1984 Jan Bagiński 15 sierpnia 1985 Gerard Kusz 15 sierpnia 1985 Józef Michalik 16 października 1986 Sławoj Leszek Głódź 23 lutego 1991 Andrzej Siemieniewski 11 lutego 2006

Henryk Roman Gulbinowicz (ur. 17 października 1923 w Wilnie) – polski biskup rzymskokatolicki, administrator wileński w Białymstoku w latach 1970–1976, arcybiskup metropolita wrocławski w latach 1976–2004, od 2004 arcybiskup senior wrocławski, kardynał prezbiter od 1985. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys

Dzieciństwo

Urodzony wg metryki w folwarku rodzinnym w Szukiszkach na Wileńszczyznie, faktycznie w szpitalu św. Jakuba w Wilnie w rodzinie Antoniego i Walerii z d. Gajewskiej. Młodość spędził w majątku dziedzicznym Gulbinowiczów w podwileńskiej wsi Szukiszki. Ochrzczony w kościele parafialnym Matki Boskiej Szkaplerznej i św. Jerzego Kapadockiego w Bujwidzach przez proboszcza Aleksandra Dulko. W 1940 bierzmowany przez metropolitę wileńskiego abpa Romualda Jałbrzykowskiego.

Edukacja i kapłaństwo

W 1944 rozpoczął studia w Metropolitalnym Wyższym Seminarium Duchownym w Wilnie, przeniesionym w 1945 do Białegostoku, gdzie 18 czerwca 1950 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk abpa Romualda Jałbrzykowskiego. W latach 1951–1955 kontynuował naukę na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, kończąc je doktoratem z teologii moralnej i etyki.

Krótko po święceniach kapłańskich pracował jako wikariusz i prefekt szkół podstawowych w Szudziałowie (powiat Sokółka), a po studiach w Lublinie był duszpasterzem akademickim w Białymstoku. W 1959 przeniesiony do Olsztyna, gdzie był profesorem teologii moralnej i etyki w Wyższym Seminarium Duchownym „Hosianum”. W warmińskim seminarium pełnił szereg funkcji – prefekta studiów (1960–1963), wicerektora (1963–1968), wreszcie rektora (1968–1970).

Powrócił do Białegostoku w styczniu 1970. 8 lutego 1970 otrzymał święcenia biskupie w prokatedrze białostockiej z rąk kardynała Stefana Wyszyńskiego. Mianowany biskupem tytularnym Acci i administratorem części archidiecezji wileńskiej, która po II wojnie światowej znalazła się w granicach Polski, z siedzibą w Białymstoku. Jako zwierzchnik administratury apostolskiej przeprowadził zmiany organizacyjne oraz powołał do życia Ośrodek Duszpastersko-Katechetyczny.

15 grudnia 1975 mianowany arcybiskupem metropolitą wrocławskim po zmarłym kardynale Bolesławie Kominku. Archidiecezję objął 12 stycznia, ingres do katedry we Wrocławiu odbył 2 lutego 1976. Przeprowadził we Wrocławiu synod archidiecezjalny oraz Kongres Pracy, założył wiele nowych parafii. Był przewodniczącym lokalnego Komitetu Organizacyjnego 46 Międzynarodowego Kongresu Eucharystycznego we Wrocławiu w 1997. Brał aktywny udział w pracach Episkopatu Polski, zasiadając w Radzie Stałej Episkopatu, był członkiem Komisji ds. Duszpasterstwa Ogólnego, Komisji ds. Duchowieństwa, Komisji ds. Duszpasterstwa Emigracji. W latach 1977–1987 był profesorem teologii moralnej i Wielkim Kanclerzem Papieskiego Fakultetu Teologicznego we Wrocławiu.

25 maja 1985 kreowany kardynałem, otrzymał tytuł prezbitera kościoła Niepokalanego Poczęcia Maryi w Grottarossie. Pracował w watykańskich kongregacjach: ds. Duchowieństwa, ds. Kościołów Wschodnich i ds. Ewangelizacji Narodów. Uczestniczył w pracach VIII sesji zwykłej Światowego Synodu Biskupów w Watykanie (1990).

3 kwietnia 2004 po osiągnięciu wieku emerytalnego zastąpiony na stanowisku arcybiskupa metropolity wrocławskiego przez Mariana Gołębiewskiego, dotychczasowego biskupa koszalińsko-kołobrzeskiego.

Autor wielu prac dotyczących teologii moralnej, etyki, ekumenizmu oraz historii ziem wschodnich Polski. Jako biskup udzielił święceń kapłańskich m.in. Sławojowi Leszkowi Głódziowi, późniejszemu biskupowi polowemu WP, ordynariuszowi warszawsko-praskiemu oraz gdańskiemu. Wśród kapłanów, którym udzielił sakry biskupiej, byli m.in. Tadeusz Rybak, Ignacy Dec, Jan Tyrawa i Józef Pazdur. Jako współkonsekrator uczestniczył w udzielaniu święceń biskupich późniejszemu kardynałowi Marianowi Jaworskiemu.

Jest fundatorem nagrody Pierścień Tysiąclecia, odznaczenia w formie srebrnego pierścienia.

Od 1945 jest członkiem Franciszkańskiego Zakonu Świeckich; imię zakonne: Alojzy.

Kwestia daty urodzenia

Przez wiele lat kardynał Gulbinowicz podawał oficjalnie jako datę urodzenia 17 października 1928. W lutym 2005 ujawnił, że jest faktycznie starszy o pięć lat, a prawdziwy wiek z pomocą rodziców ukrył w 1942, idąc za radą jednego z dowódców Armii Krajowej, generała Aleksandra Krzyżanowskiego ps. „Wilk”. Chodziło o to, by uniknąć wywiezienia z Wileńszczyzny na roboty do Niemiec. Kardynał Gulbinowicz zdementował informację, jakoby zmiana nastąpiła w 1944 i była związana z groźbą wcielenia do Armii Czerwonej. Wiek 81 lat, jaki kardynał osiągnął w momencie sprostowania daty urodzenia, oznacza, że już w październiku 2003 utracił prawo czynnego udziału w konklawe.

Odznaczenia, tytuły i inne

Kard. Gulbinowicz podczas uroczystości uhonorowania Orderem Orła Białego

Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 17 października 2008 został odznaczony Orderem Orła Białego. Wcześniej postanowieniem prezydenta Lecha Wałęsy z 3 lutego 1995 został odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

21 kwietnia 2006 w Sali Wielkiej wrocławskiego ratusza podczas centralnych uroczystości z okazji Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków otrzymał nadany przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego Kazimierza Michała Ujazdowskiego Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis.

29 maja 2009 został odznaczony przez ministra spraw wewnętrznych i administracji Grzegorza Schetynę Złotą Odznaką "Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej".

Otrzymał tytuł doktora honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu, Akademii Rolniczej we Wrocławiu, Politechniki Wrocławskiej i Akademii Medycznej we Wrocławiu.

Przyznano mu tytuł honorowego obywatela miast: Białegostoku, Dzierżoniowa, Oławy, Ziębic, Ząbkowic Śląskich, Ornety, Barda, Ścinawy, a także tytuł Honorowego Obywatela Dolnego Śląska.

W 2000 otrzymał Dziecięcą Nagrodę SERCA, a w 2001 został kawalerem Orderu Uśmiechu.

Od 16 października 2011 imię księdza kardynała Henryka Gulbinowicza nosi Ośrodek Alzherimerowski Akademii Medycznej we Wrocławiu, którego siedziba znajduje się w Ścinawie.

Bibliografia

• Nitecki P., Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999, ISBN 83-211-1311-7, Warszawa 2000.
• Polak G., Kto jest kim w Kościele?, Warszawa 1996.

Linki zewnętrzne

• Nota biograficzna Henryka Gulbinowicza na stronie archidiecezji wrocławskiej [dostęp 2011-05-29]
• Nota biograficzna Henryka Gulbinowicza w słowniku biograficznym kardynałów Salvadora Mirandy (ang.) [dostęp 2010-11-29]
• Henryk Gulbinowicz w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2010-11-29]

Poprzednik Piotr Maziewski

Biskup administrator wileński w Białymstoku 1970–1976

Następca Edward Kisiel

Poprzednik Bolesław Kominek

Arcybiskup metropolita wrocławski 1976–2004

Następca Marian Gołębiewski