Pniarek obrzeżony
| Pniarek obrzeżony | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | grzyby |
| Gromada | podstawczaki |
| Klasa | pieczarniaki |
| Rząd | żagwiowce |
| Rodzina | pniarkowate |
| Rodzaj | pniarek |
| Gatunek | pniarek obrzeżony |
| Nazwa systematyczna | |
| Fomitopsis pinicola (Sw.) P. Karst[2] Meddn Soc. Fauna Flora fenn. 6: 9 (1881) |
|
| Synonimy | |
|
Formes marginatus (Fr.) Gill. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Pniarek obrzeżony (Fomitopsis pinicola (Sw.) P. Karst.) – gatunek grzybów z rodziny pniarkowatych (Fomitopsidaceae).
[edytuj] Charakterystyka
- Pokrój
- Grzyb wieloletni przyrośnięty bokiem do drzewa (żywego lub martwego)[3].
- Owocnik
- Szerokość dochodzi do 40 cm, grubość do 15 cm. Młode egzemplarze mają owocnik spłaszczony, starsze – grubszy, kopytowaty. Starsze owocniki pokryte twardą skórką barwy szarobrązowej z jaśniejszą strefą przyrostu. W czasie dużych upałów skórka ulega stopieniu. Strefa przyrostu – u młodych barwy białawej, pomarańczowej do wiśniowej, u starszych – ciemniejsza i węższa[3].
- Rurki
- Na dolnej stronie owocnika jest kilka warstw rurek o długość do 8 mm w każdej warstwie, barwy kremowej do żółtawej. Z wiekiem spód owocnika staje się brązowy. Pory rurek okrągłe, regularne. Hymenofor po zgnieceniu, lub na starych owocnikach, przyjmuje barwę kremową[4][5]. Na podstawie ilości warstw rurek nie można jednak określić wielu owocnika, gdyż w ciągu roku może on wytworzyć od jednej do kilku tych warstw[6].
- Miąższ
- Barwy drewna lub cytrynowożółty do żółtobrązowego, uszkodzony lekko różowieje[3]. W smaku jest gorzki[4].
- Wysyp zarodników
- Biały. Zarodniki gładkie i bezbarwne, eliptyczne, lub podłużnie jajowate, o rozmiarach 6-8 x 3-4 μm[3].
[edytuj] Gatunki podobne
Pniarek różowy (Fomitopsis rosea) o mniejszych owocnikach (do 8 cm szerokości) w kolorze od brudnorózowego przez purpuroworózowy do prawie czarnego[3]. Starsze owocniki pniarka obrzeżonego stają się szare i bardzo podobne do hubiaka pospolitego (Fomes fomentarius). Rozróżnić je można po kolorze porów (u pniarka są żółte), strefie przyrostu (u hubiaka jest brązowa) lub próbą zapałki: u hubiaka skórka pod zapaloną zapałką tylko zwęgla się, u pniarka topi[4].
[edytuj] Występowanie
W Europie Środkowej jest pospolity[6]. Również w Polsce pospolicie występuje na drzewach iglastych (świerk, jodła). W górach występuje aż po górną granicę lasu. Czasem spotykany jest również na drzewach liściastych (np. brzoza, buk) i drzewach owocowych. Występuje zarówno na żywych jak i martwych drzewach. W górach występuje aż po górną granicę lasu[3].
[edytuj] Znaczenie
Grzyb niejadalny. Groźny pasożyt drzew, powodujący brunatną zgniliznę drewna. Dawniej, pokrojony i rozbity na płatki owocnik służył do tamowania zewnętrznych krwawień. Tak przygotowany i wysuszony owocnik odznacza się znakomitymi właściwościami higroskopijnymi i antybiotycznymi w stosunku do bakterii zakażających otwarte rany.
[edytuj] Synonimy
Gatunek o dużej ilości synonimów taksonomicznych. Index Fungorum podaje ich niemal 50[2].
Przypisy
- ↑ Bisby FA, Roskov YR, Orrell TM, Nicolson D, Paglinawan LE, Bailly N, Kirk PM, Bourgoin T, Baillargeon G., eds (2009). Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2009 Annual Checklist. Digital resource at http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2009/ Species 2000: Reading, UK.
- ↑ 2,0 2,1 Index Fungorum. [dostęp 2011-09-09].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
- ↑ Henryk Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa isbn= 978-83-245-9550-1, 2007.
- ↑ 6,0 6,1 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
