Podboje Mongołów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zmiany granic imperium mongolskiego od 1206 do 1294 roku

Podboje Mongołów – podboje dokonane przez imperium mongolskie w XIII wieku.

Podboje Czyngis-chana[edytuj | edytuj kod]

W XIII wieku koczownicze ludy mongolskie, z Azji Środkowej, znów, jak wcześniej Hunowie w V wieku, ruszyły na podbój świata. Zjednoczył je i podporządkował sobie "król wszechświata" – syn przywódcy jednego z klanów mongolskich, Temudżyn, zwany Czyngis-chanem.

Zewnętrzne podboje zaczął od północnych Chin, na które jego wojska uderzyły w 1209 r. atakując najpierw tanguckie państwo Xixia, następnie w 1211 dżurdżeńskie cesarstwo Jin którego stolicę: Pekin zajęły w 1215 r. W latach 1220-1225 Czyngis-chan opanował Imperium Chorezmijskie, państwo nad rzeką Amu-darią w Azji Środkowo-zachodniej, rządzone przez potomków Turków Oguzyjskich, zaś w 1223 r. zwyciężył wojska książąt wielkoruskich nad rzeką Kałką na nizinie nad Morzem Azowskim.

Mongołowie próbowali wtedy podbić także terytoria Bułgarów Kamskich, ale po przegranej bitwie wycofali się za Ural. W 1224 r. Imperium mongolskie rozciągało się od Pacyfiku po Morze Kaspijskie i Czarne[1][2]. Historię walk Czyngis-chana i jego następcy Ugedeja przedstawia mongolska kronika z 1240 Tajna historia Mongołów[3].

Podboje Batu-chana[edytuj | edytuj kod]

Czyngis-chan zmarł w 1227 r., lecz pochód stworzonego przez niego imperium mongolskiego nie ustawał, nawet po tym jak rozpadło się na kilka samodzielnych państw. Jego następcy parli wciąż dalej, zajmując cały arabski kalifat Abbasydów na Bliskim Wschodzie i Chiny południowej dynastii Song na wschodzie. Ze 120 milionów Chińczyków, mongolskie podboje przetrwała połowa ludności[4].

Natomiast następca i wnuk Czyngis-chana, Batu-chan powiódł wielką armię na zachód. Zajął Bułgarię Kamską i podbił kolejno księstwa: Riazańskie i Włodzimiersko-Suzdalskie, dochodząc do Nowogrodu na północy. Po czym najeźdźcy zawrócili nad Don i z nowymi siłami ruszyli przez południowe księstwa ruskie w kierunku Królestwa Węgier i Polski.

Information icon.svg Osobny artykuł: Podbój Rusi przez Mongołów.

Wszędzie po sobie zostawiali zgliszcza miast i osad i tysiące zabitych. Niektóre księstwa ruskie, jak perejasławskie, czernichowskie i siewierskie, po straszliwych zniszczeniach i pogromach przestały w ogóle istnieć. Większość księstw ruskich, z Kijowskim i Nowogrodzkim na czele, znalazła się pod zwierzchnictwem mongolskim i musiała płacić wysokie trybuty, a zachodnie księstwa ruskie dostały się pod panowanie Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Information icon.svg Osobny artykuł: I najazd mongolski na Polskę.

Jedna z armii Batu-chana doszła do Legnicy na Nizinie Śląskiej, gdzie w 1241 r. stawiły jej opór rycerstwo niemieckie i polskie wojska Henryka II Pobożnego, księcia wrocławsko-wielkopolskiego, który poległ w bitwie. Obrońcy zostali wprawdzie pokonani, jednak armia Batu-chana nie kontynuowała już swego pochodu na Zachód i skręciła na Węgry, gdzie przebywała druga armia mongolska. Razem przez Dalmację i Bułgarię zawróciły na stepy czarnomorskie. Odwrót związany był głównie ze śmiercią wielkiego chana Ugedeja i koniecznością uregulowania sukcesji po zmarłym.

Information icon.svg Osobny artykuł: II najazd mongolski na Polskę.

Wielkie zwycięstwa armii mongolskich tłumaczone są dużą liczebnością (w ostatnich latach Czyngis-chana armia liczyła około 98 tysięcy żołnierzy, nie licząc oddziałów sojuszniczych), niezwykłą ruchliwością lekkozbrojnej jazdy, mistrzowskim posługiwaniem się łukami, bezwzględną dyscypliną i okrucieństwem w walce, które porażało przeciwnika. Istotne były także: bardzo dobrze rozbudowana logistyka (w tym znakomity system kurierski), rozwinięty wywiad wojskowy i przyswojenie sobie chińskich osiągnięć technik oblężniczych. Ponadto Czyngis-chan i jego następcy pozwalali lokalnym elitom rządzić w podbitych prowincjach, osadzając w nich jedynie swoich namiestników, których głównym zadaniem było ściąganie wysokich podatków i danin.

Złota Orda[edytuj | edytuj kod]

Po 1260 r. środkowo-azjatyckie imperium Mongołów zaczęło się stopniowo rozpadać, a stolica państwa została przeniesiona z Karakorum do Pekinu. Natomiast na terenach wschodniej Europy, w rejonie rzeki Kamy i środkowej Wołgi, Batu-chan założył państwo Złotą Ordę, ze stolicą w Seraju u ujścia Wołgi do Morza Kaspijskiego. W połowie XV w. uległo ono dalszemu podziałowi na kilka oddzielnych chanatów: Kazański, Krymski, Astrachański i Syberyjski. Najdłużej z nich, bo aż do 1783 roku, przetrwał Chanat Krymski ze stolicą w legendarnym Bakczysaraju. Państwo to utrzymywało się głównie z łupieżczych wypraw czambułów mongolsko-tatarskich na sąsiednie ziemie nad Donem, Dnieprem i Dniestrem.

Dwie inwazje na Japonię[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Mongolskie inwazje na Japonię.

W 1274 roku Mongołowie i pod wodzą Kubilaj-chana dokonali pierwszej inwazji na Japonię. Zakończyła się ona niepowodzeniem z powodu sztormu który rozbił flotę inwazyjną. W 1281 roku podczas ponownej próby inwazji po 2 miesiącach walk flota także została pokonana przez silny wiatr występujący na tym obszarze[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Leszek Podhorodecki: Tatarzy. Warszawa: Bellona, 2010, s. 59. ISBN 978-83-11-11801-0.
  2. Ludwik Bazylow: Historia Mongolii. Wrocław: Ossolineum, 1981, s. 99. ISBN 83-04-00608-1.
  3. Stanisław Kałużyński (przeł.): Tajna historia Mongołów. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 2005. ISBN 83-06-02965-8.
  4. Wojciech Tomaszewski: Mongolski podbój – największa tragedia Chin. Histmag.org, 2012-05-22. [dostęp 2012-05-23].
  5. Stephen Turnbull: Mongolskie inwazje na Japonię 1274 i 1281. Pierwsze tchnienie „boskiego wiatru”. Poznań: Osprey Publishing, 2011, seria: „Wielkie Bitwy Historii” t. 58. ISBN 978-83-261-0915-7.