Prawoślaz lekarski
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Prawoślaz lekarski | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | ślazowce |
| Rodzina | ślazowate |
| Rodzaj | prawoślaz |
| Gatunek | prawoślaz lekarski |
| Nazwa systematyczna | |
| Althaea officinalis L. Sp. pl. 2:686. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Althaea taurinensis DC.[2] |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Prawoślaz lekarski (Althaea officinalis L.) – gatunek rośliny zielnej należący do rodziny ślazowatych (Malvaceae). Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego. W Polsce jest kenofitem, jako gatunek dziko rosnący występuje na niżu, jest także uprawiany.
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Roślina o wysokości do 1,5 m. Cała roślina jest owłosiona miękkimi, szarymi włoskami.
- Liście
- Ulistnienie skrętoległe. Liście duże, dłoniaste przypominające z wyglądu liście klonu, mają zaostrzony koniec i karbowane brzegi. Dolne są słabo 5-klapowe, górne 3-klapowe
- Kwiaty
- Różowe, dość duże, umieszczone głównie na wierzchołku łodygi w kątach liści, pojedynczo lub po kilka. Są to kwiaty promieniste, 5-krotne, a ich liczne pręciki zrośnięte są nitkami w rurkę wokół słupka.
- Owoce
- Rozłupnie rozpadające się na liczne ciemnobrunatne, nerkowate i płaskie rozłupki.
- Korzeń
- Walcowaty do 3 cm średnicy, nieokorowany barwy jasnobrunatnej, okorowany – kremowej, przełom biały, pylący, na obwodzie – długowłóknisty, w części środkowej – ziarnisty.
[edytuj] Biologia i ekologia
Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od lipca do sierpnia. Siedlisko: solniska, murawy, łąki, rowy. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Agropyro-Rumicion crispi[3].
[edytuj] Anatomia
- Althaeae folium – liść prawoślazu:
- włoski krzaczkowate
- gruzły szczawianu wapnia
- komórki śluzowe
- Althaeae radix – korzeń prawoślazu:
- owalne komórki śluzowe
- włókna grubościenne
- gruzły szczawianu wapnia
-
Włoski krzaczkowate
-
Ziarno pyłku
-
Aparat szparkowy
[edytuj] Zastosowanie
[edytuj] Roślina lecznicza
- Surowiec zielarski[4]
- Korzeń prawoślazu Radix Althaeae i liść prawoślazu Folium Althaeae[5]. W korzeniu występuje śluz jako główny składnik czynny (5-10%), pektyny (ponad 10%), skrobia, sacharoza (około 10%), olej tłusty, związki białkowe i inne. W liściu – śluz sięgający zawartości nawet 10%, olejek lotny, kwasy organiczne, związki flawonowe, skopoletyna i inne.
- Działanie
- Surowce używane do wyrobu preparatów przeciwkaszlowych jako środki powlekające, łagodzące, osłaniające. Pomagają w stanach zapalnych przewodu pokarmowego – podrażnieniach, uszkodzeniach nabłonka, wrzodach żołądka, nadkwaśności, zaparciach, w schorzeniach górnych dróg oddechowych takich jak nieżyt oskrzeli i gardła z kaszlem. Ze względu na brak składników silnie działających i przyjemny smak często stosowane w pediatrii. Zewnętrznie w postaci kataplazmów do okładów zmiękczających. Ostatnio wykazano, że śluz zawarty w korzeniach i liściach przy podaniu pozajelitowym wywiera działanie hipoglikemiczne.
- Zbiór i suszenie
- Do celów farmaceutycznych roślina ta jest uprawiana. Korzenie uzyskuje się z roślin dwuletnich na jesieni. Bezpośrednio po zbiorze korzeń jest zazwyczaj pozbawiony kory pierwotnej, jest to korzeń prawoślazu tzw. okorowany. W celu zachowania jasnej barwy korzeń okorowany powinien być suszony w temperaturze 40°C. Liście łodygowe zbierane są przed kwitnieniem i suszone na powietrzu w cieniu.
[edytuj] Inne zastosowania
- Sztuka kulinarna: sproszkowane korzenie podgrzewane z cukrem tworzą delikatną, słodką masę, stosowaną w cukiernictwie. Zawierają skrobię, pektyny, asparaginę, sole mineralne, garbniki, betainę.
- Roślina ozdobna. Czasami (rzadko) jest uprawiany w celach ozdobnych. W uprawie wymaga gleby głębokiej, dobrze nawożonej i wilgotnej.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-15].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Stanisław Kohlmünzer: Farmakognozja: podręcznik dla studentów farmacji. Wyd. V unowocześnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2003, s. 669. ISBN 8320028469.
- ↑ Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
