Przetacznik (roślina)
| Przetacznik | |
|---|---|
 (Morfologia (przetacznik polny)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | jasnotowce |
| Rodzina | babkowate |
| Rodzaj | przetacznik |
| Nazwa systematyczna | |
| Veronica L. Sp. Pl. 9. 1753 |
|
| Mapa zasięgu | |
 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
.jpg)
Przetacznik (Veronica L.) – rodzaj roślin, współcześnie (system APG III z 2009) umieszczany w obrębie babkowatych (Plantaginaceae). Według XX-wiecznych ujęć taksonomicznych rodzaj ten zaliczany jest do rodziny trędownikowatych (Scrophulariaceae) lub przetacznikowatych (Veronicaceae). Po wyłączeniu w odrębny rodzaj Hebe gatunków krzewiastych, obecnie do rodzaju Veronica należy około 200 gatunków roślin[2]. Gatunkiem typowym jest Veronica officinalis L.[3].
Nazwa rodzaju pochodzi od znanej z Ewangelii św. Weroniki. W Średniowieczu istniał pogląd, że w drobnych kwiatach przetaczników można dostrzec jej twarz[2].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Rośliny zielne, roczne, krzewinki.
- Liście
- Dolne naprzeciwległe, górne skrętoległe, rzadziej w trzylistkowych okółkach.
- Kwiaty
- Niebieskawe w kwiatostanach groniastych lub wyrastających pojedynczo w kątach liści. Kielich cztero- lub pięciodziałkowy, korona kwiatu lekko grzbiecista, czterołatkowa, z dwoma pręcikami.
- Owoce
- Owocem jest spłaszczona, kilku- lub wielonasienna torebka. Nasiona tarczowato spłaszczone albo muszelkowato wydrążone.
Systematyka [edytuj]
Cardia Dulac, Uranostachys (Dumortier) Fourreau
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system APG III z 2009)
Należy do plemienia Veroniceae, rodziny babkowatych (Plantaginaceae) Juss., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych[1][4].
- Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takht., rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), rodzina przetacznikowate (Veronicaceae Durande), podrodzina Veronioideae Kostel., plemię Veroniceae Duby, podplemię Veronicinae Dumort., rodzaj przetacznik (Veronica L.)[5].
- Gatunki flory Polski[6]
- przetacznik alpejski (Veronica alpina L.)
- przetacznik blady (Veronica sublobata M. A. Fisch.)
- przetacznik bluszczykowy (Veronica hederifolia L., syn. V. hederaeofolia L. s. s.)
- przetacznik błotny (przetacznik bagienny) (Veronica scutellata L.)
- przetacznik bobowniczek (Veronica beccabunga)
- przetacznik bobownik (Veronica anagallis-aquatica L., syn. V. anagallis L.)
- przetacznik ćmy (Veronica opaca Fr.) – antropofit zadomowiony
- przetacznik Dillena (Veronica dillenii Crantz)
- przetacznik długolistny (Veronica longifolia L.)
- przetacznik goryczkowy (Veronica gentianoides) – antropofit zadomowiony
- przetacznik górski (Veronica montana L.)
- przetacznik kłosowy (Veronica spicata L., syn. Pseudolysimachium spicatum (L.) Opiz)
- przetacznik krzewinkowy (Veronica fruticans Jacq.)
- przetacznik leśny (Veronica officinalis L.)
- przetacznik lśniący (Veronica polita Fr.) – antropofit zadomowiony
- przetacznik macierzankowy (Veronica serpyllifolia L.)
- przetacznik mułowy (Veronica anagalloides Guss.)
- przetacznik nitkowaty (Veronica filiformis Sm.) – antropofit zadomowiony
- przetacznik obcy (Veronica peregrina L., syn. V. peregrina L. subsp.peregrina) – antropofit zadomowiony
- przetacznik ożankowy (Veronica chamaedrys L.)
- przetacznik pagórkowy (Veronica teucrium L.)
- przetacznik pannoński (Veronica vindobonensis M. A. Fisch.)
- przetacznik perski (Veronica persica Poir.) – antropofit zadomowiony
- przetacznik pierzastosieczny (Veronica jacquini Baumg.)
- przetacznik pokrzywolistny (Veronica urticifolia Jacq., synonimy: V. latifolia L. em Scop., V. urticaefolia Jacq.)
- przetacznik polny (Veronica arvensis L.) – antropofit zadomowiony
- przetacznik rolny (Veronica agrestis L.)
- przetacznik rozesłany (Veronica prostrata L.)
- przetacznik różyczkowaty (Veronica aphylla L.)
- przetacznik stokrotkowy (Veronica bellidioides L. – gatunek w Polsce wymarły
- przetacznik trójklapowy (Veronica trilobaOpiz)
- przetacznik trójlistkowy (Veronica triphyllos L.) – antropofit zadomowiony
- przetacznik wczesny (Veronica praecox All.)
- przetacznik wirginijski (Veronica virginica L.) – efemerofit
- przetacznik wiosenny (Veronica verna L.)
- przetacznik wodny (Veronica catenata Pennel, syn. V. comosa R. Richt.)
- przetacznik ząbkowany (Veronica austriaca L., syn. V. dentata Schmidt)
- przetacznik zwodny (p. wiechowaty) (Veronica paniculata L., syn. V. spuria L)
Zastosowanie [edytuj]
Wiele gatunków uprawia się jako rośliny ozdobne.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-06].
- ↑ 2,0 2,1 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-04-25].
- ↑ Family: Plantaginaceae (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-04-13].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Veronica (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-04-25].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
