Rukiew wodna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Rukiew wodna
Illustration Nasturtium officinale0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj rukiew
Gatunek rukiew wodna
Nazwa systematyczna
Nasturtium officinale W. T. Aiton
Hortus kew. ed. 2, 4:110. 1812
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Rukiew wodna (Nasturtium officinale R. Br.) – gatunek rośliny należący do rodziny kapustowatych. Zasięg rodzimy obejmuje Europę i Azję, ale jako gatunek zawleczony szeroko rozprzestrzenił się na wszystkich kontynentach świata[2]. W Polsce występuje rzadko, głównie w zachodniej części kraju. Brak go w północno-wschodniej i południowo-wschodniej części kraju. Dawniej był uprawiany.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Pokładająca się lub wzniesiona, kanciasta, rozgałęziona, wewnątrz pusta. Osiąga wysokość 10–300 cm długości. W węzłach zakorzenia się.
Liście
Nieparzysto pierzasto złożone, przeważnie 3–9(13)-listkowe. Listek szczytowy łopatkowato-jajowaty, dużo większy od jajowatych listków bocznych, piłkowano-karbowany, lub klapowany. Pozostałe listki boczne są siedzące, eliptyczne lub lancetowate, mają faliste lub odlegle piłkowane brzegi i zwężającą się nasadę.
Kwiaty
Drobne, białe, typowe dla kapustowatych, zebrane w grona na szczycie łodygi. Ich szypułki wydłużają się podczas owocowania. Jajowatolancetowate, białe z ciemniejszymi kropkami płatki korony mają długość 4–5 mm i często fioletowo zabarwiony paznokieć. Działki kielicha krótsze od płatków. Wewnątrz kwiatu 1 słupek i 6 czterosilnych pręcików.
Owoc
Obła łuszczyna z wypukłymi klapami. Ma długość 10–18 mm i szerokość 2–2,5 mm i wyrasta na grubej szypułce o długości 8–12 (16) mm. Okrągławoeliptyczne i wąsko oskrzydlone z jednej strony są ustawione dwurzędowo. Mają sieciowatą skulpturę na powierzchni; na każdej stronie ok. 25–50 pól.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hydrofit. Kwitnie od czerwca do września. Siedliskiem są płytkie, wolno płynące wody, rowy, starorzecza, źródliska oraz tereny okresowo zalewane. Gatunek charakterystyczny dla Ass. Nasturtietum officinalis[3]. Liczba chromosomów 2n= 32.[4].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z rukwią drobnolistną. Mieszaniec tych gatunków to Nasturtium x sterile (Airy Shaw) Oefelein[4] .

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Od 2004 r. roślina była objęta w Polsce ścisłą ochroną gatunkową[5]. Od 2014 r. podlega ochronie częściowej[6].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

  • Inne nazwy zwyczajowe: rzeżucha wodna.
  • Ma wiele synonimów nazwy łacińskiej[2]: Nasturtium nasturtium-aquaticum (L.) H. Karst., Radicula nasturtium Cav., Radicula nasturtium-aquaticum (L.) Rendle & Britten, Rorippa nasturtium Beck, Rorippa nasturtium-aquaticum (L.) Hayek, Sisymbrium nasturtium Thunb., Sisymbrium nasturtium-aquaticum L.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Zupa z rukwi wodnej
Roślina jadalna
Liście i młode rośliny są jadalne. Uprawiana jako warzywo, szczególnie popularna w Normandii. Zawiera bardzo wiele witamin. Wyciąg z rukwi (glikonasturcyna) podawana jest przy awitaminozach. Jedna z ulubionych potraw Napoleona. Jej zastosowanie wspomniano wśród przysmaków podanych w weselnym menu (miniaturowe tarty ze szparagami i rukwią wodną) z okazji zaślubin księcia Williama z Księżną Catherine w pałacu Buckingham (29 kwietnia 2011)[7].

Przypisy

  1. P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001- .... [dostęp 2010-05-13].
  2. 2,0 2,1 Nasturtium officinale W. T. Aiton. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN ) [on-line]. [dostęp 2010-11-11].
  3. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  4. 4,0 4,1 Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  5. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764).
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409).
  7. Rzeczpospolita.pl, ost. aktualizacja 29-04-2011 21:10

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  2. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.