Witamina B6

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Witamina B6 (ATC: A 11 HA 02) – grupa 6 organicznych związków chemicznych, pochodnych pirydyny: pirydoksyny, pirydoksalu i pirydoksaminy oraz ich 5'-fosforanów. Formą aktywną biologicznie jest fosforan pirydoksalu, do którego pozostałe formy są przekształcane enzymatycznie, w wyniku działania kinaz i oksydaz[1].

Jest to witamina z grupy B, rozpuszcza się w wodzie i jest prekursorem ważnych koenzymów, które kontrolują przebieg wielu kluczowych reakcji biochemicznych. Stosowanie izoniazydu jest najczęstszą przyczyną niedoboru tej witaminy[2].

Rola w organizmie[edytuj | edytuj kod]

Witamina B6 bierze udział w przemianie aminokwasów, ułatwia ich rozkład, przemianę tłuszczów i węglowodanów, umożliwia magazynowanie energii, uczestniczy w tworzeniu enzymów, hormonów, hemoglobiny, uczestniczy w powstawaniu prostaglandyn, ma wpływ na ciśnienie krwi, skurcze mięśni, pracę serca, prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, zwiększa odporność organizmu, łagodzi skutki uboczne leków, wspomaga leczenie nerek, zmniejsza nadmierne wydalanie kwasu szczawiowego z moczem, zapobiega tworzeniu się kamieni nerkowych, pomaga zwalczać ból i zesztywnienia nadgarstka i dłoni, łagodzi objawy napięcia przedmiesiączkowego (skuteczna dawka to 50 do 100 mg chlorowodorku pirydoksyny na dobę, przy czym 100 mg na dobę zdaje się wykazywać większą skuteczność)[3]. Wspomaga leczenie łojotokowego zapalenia skóry, wypadania włosów, zapalenia warg i języka. Mimo sprzecznych wyników badań, często podkreśla się że suplementacja witaminą B6 w zespole cieśni nadgarstka może przynieść znaczne złagodzenie objawów przy jednocześnie niewielkim ryzyku dla pacjenta w zalecanych dawkach (do 200 mg na dobę)[4]. Regularne przyjmowanie dużych dawek witaminy B6 istotnie zmniejsza ryzyko zapadnięcia na chorobę Parkinsona u osób palących papierosy[5]. Odnotowano korzystny wpływ połączenia magnez+witamina B6 na zachowanie dzieci z autyzmem[6].

Skutki niedoboru[edytuj | edytuj kod]

Niedobór witaminy B6 może wywoływać objawy ze strony układu nerwowego, takie jak: drgawki, depresja[7], apatia, bezsenność, ogólne pogorszenie samopoczucia, obniżenie sprawności procesów myślowych, zapalenie nerwów. Do innych objawów niedoboru witaminy B6 należą: zmniejszenie odporności na infekcje, stany zapalne skóry (łojotokowe zmiany na twarzy, podrażnienie języka i błon śluzowych jamy ustnej), niedokrwistość, kamica nerkowa, zmęczenie, nudności, odruchy wymiotne, zaburzenia w funkcjonowaniu mięśnia sercowego, zwiększenie ryzyka powstawania nowotworów, natomiast u dzieci – opóźnienie umysłowe, nieprawidłowości w budowie kości, objawy padaczkowe, drażliwość. Niedobór witaminy B 6 jest ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju miażdżycy, stąd niedobór tej witaminy zwiększa ryzyko udaru i choroby niedokrwiennej serca[8].

Skutki nadmiaru[edytuj | edytuj kod]

Witamina B6 w dużych dawkach jest neurotoksyczna. U niektórych osób (bardzo rzadko) - anomalie w funkcjonowaniu obwodowego układu nerwowego mogą wystąpić już przy 50 mg chlorowodorku pirydoksyny na dobę, stosowanego przez odpowiednio długi czas[9]. Długotrwałe przyjmowanie dawek witaminy B6 powyżej 200 mg (zazwyczaj 1000 mg lub większych) może powodować neuropatię obwodową[10]. Zmiany te ustępują wraz z zaprzestaniem nadmiernej suplementacji witaminą B6. W wypadku zażywania dawek poniżej 200 mg na dobę, objawy uboczne występują bardzo rzadko[11].

Neurotoksyczne działanie wysokich dawek witaminy B6 obserwuje się w przypadku spożywania jej w formie pirydoksyny[1], nie występuje zaś dla fosforanu pirydoksalu[potrzebne źródło].

Źródła w pożywieniu[edytuj | edytuj kod]

Witamina B6 występuje w rozmaitych produktach żywnościowych. Do najbogatszych źródeł należą ryby, mięso, ziemniaki i inne warzywa skrobiowe, niektóre owoce (np. banany, ale nie cytrusy) i płatki śniadaniowe wzbogacone w witaminę B6[12].

Zapotrzebowanie[edytuj | edytuj kod]

Zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminę B6 wynosi około 1–2 mg na dobę[13]. Terapeutycznie często stosuje się dawki znacznie wyższe, w przedziale 50–200 mg na dobę, a nawet 2–7 g/d[1].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Robert Kincaid Murray, Daryl K. Granner, Victor W. Rodwell: Biochemia Harpera ilustrowana. Wyd. VI uaktualnione. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2010, s. 600-601. ISBN 978-83-200-4087-6.
  2. G. Maw, P. Aitken. Isoniazid overdose : a case series, literature review and survey of antidote availability.. „Clin Drug Investig”. 23 (7), s. 479–85, 2003. PMID 17535059. 
  3. P. Sharma, S. Kulshreshtha, GM. Singh, A. Bhagoliwal. Role of bromocriptine and pyridoxine in premenstrual tension syndrome.. „Indian J Physiol Pharmacol”. 51 (4). s. 368–74. PMID 18476391. 
  4. E. Aufiero, TP. Stitik, PM. Foye, B. Chen. Pyridoxine hydrochloride treatment of carpal tunnel syndrome: a review.. „Nutr Rev”. 62 (3), s. 96–104, Mar 2004. PMID 15098856. 
  5. LM. de Lau, PJ. Koudstaal, JC. Witteman, A. Hofman i inni. Dietary folate, vitamin B12, and vitamin B6 and the risk of Parkinson disease.. „Neurology”. 67 (2), s. 315–8, Jul 2006. doi:10.1212/01.wnl.0000225050.57553.6d. PMID 16864826. 
  6. M. Mousain-Bosc, M. Roche, A. Polge, D. Pradal-Prat i inni. Improvement of neurobehavioral disorders in children supplemented with magnesium-vitamin B6. II. Pervasive developmental disorder-autism.. „Magnes Res”. 19 (1), s. 53–62, Mar 2006. PMID 16846101. 
  7. AM. Hvas, S. Juul, P. Bech, E. Nexø. Vitamin B6 level is associated with symptoms of depression.. „Psychother Psychosom”. 73 (6). s. 340–3. doi:10.1159/000080386. PMID 15479988. 
  8. K. Robinson, K. Arheart, H. Refsum, L. Brattström i inni. Low circulating folate and vitamin B6 concentrations: risk factors for stroke, peripheral vascular disease, and coronary artery disease. European COMAC Group.. „Circulation”. 97 (5), s. 437–43, Feb 1998. PMID 9490237. 
  9. R. Demir, G. Acar, G. Tanriover, Y. Seval i inni. Effects of excess vitamin B6 intake on cerebral cortex neurons in rat: an ultrastructural study.. „Folia Histochem Cytobiol”. 43 (3), s. 143–50, 2005. PMID 16201314. 
  10. JY. Chung, JH. Choi, CY. Hwang, HY. Youn. Pyridoxine induced neuropathy by subcutaneous administration in dogs.. „J Vet Sci”. 9 (2), s. 127–31, Jun 2008. PMID 18487933. 
  11. MB. Katan. How much vitamin B6 is toxic?. „Ned Tijdschr Geneeskd”. 149 (46), s. 2545–6, Nov 2005. PMID 16320662. 
  12. Dietary Supplement Fact Sheet: Vitamin B6 (ang.). Office of Dietary Supplements, National Institutes of Health. [dostęp 2011-11-19].
  13. Dietary Reference Intakes: Vitamins. National Academy of Sciences, USA. [dostęp 2011-05-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Farmakologia: podstawy farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy pod redakcją Wojciecha Kostowskiego i Zbigniewa S. Hermana. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2008, s. 396-7. ISBN 978-83-200-3725-8.
  • Jan Kazimierz (-1997) Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska, Robert Adamowicz: Leki współczesnej terapii. Warszawa: Split Trading, 2005, s. 545. ISBN 83-85632-82-4.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.