Fruktoza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Fruktoza
Fruktoza Fruktoza
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C6H12O6
Masa molowa 180,16 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały, krystaliczny proszek o bardzo słodkim smaku[4]
Identyfikacja
Numer CAS 57-48-7 (izomer D)
30237-26-4 (racemat)
PubChem 5984[5]
DrugBank DB04173[6]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja
ATC V06 DC02

Fruktoza, czyli cukier owocowy (z łac. fructusowoc) – organiczny związek chemiczny z grupy monosacharydów. W stanie wolnym występuje naturalnie w owocach, miodzie, nektarze kwiatów i spermie ssaków[7]. Reszty fruktozy wchodzą w skład szeregu di-, oligo- i polisacharydów, np. sacharozy (glukoza + fruktoza), rafinozy (glukoza + fruktoza + galaktoza) lub inuliny (polisacharyd zbudowany głównie z fruktozy).

W temperaturze pokojowej jest białą substancją krystaliczną. Temperatura topnienia to około 100 °C. Fruktoza charakteryzuje się słodkim smakiem (jest nieco słodsza od sacharozy i znacznie słodsza od glukozy) oraz dobrą rozpuszczalnością w wodzie.

W wyniku fermentacji ulega przemianie do etanolu.

Fruktoza jest znacznie wolniej przyswajana przez organizm, niż sacharoza i glukoza. Znaczne ilości fruktozy mogą powodować biegunkę i bóle żołądkowo-jelitowe. Powoduje też wyraźne podniesienie poziomu cholesterolu we krwi. W spermie fruktoza spełnia rolę materiału energetycznego plemników.

Wpływ na zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre badania wskazują na zmiany w metabolizmie powodowane przez fruktozę, co ma przyczyniać się do otyłości[8]. Istnieje jednak pogląd, że takie stwierdzenia to nadinterpretacja wyników badań, m.in. z powodu, że badane zwierzęta były karmione dużymi ilościami czystej fruktozy[8]. Taka sytuacja nie występuje w normalnej diecie zwierząt, w tym ludzi. Ci sami naukowcy stwierdzają, że przyczyną otyłości nie jest fruktoza, a nadmierne spożycie napojów słodzonych fruktozą[8].

Zastosowanie fruktozy[edytuj | edytuj kod]

  • jako substytut cukru dla diabetyków (jej indeks glikemiczny wynosi ok. 20[9][10]);
  • wspomagająco w chorobach serca, profilaktycznie – ma działanie przeciwnowotworowe;
  • jako substrat w przemyśle farmaceutycznym;
  • w przemyśle spożywczym.

Metabolizm fruktozy[edytuj | edytuj kod]

Metabolizm fruktozy przebiega inaczej w mięśniach i tkance tłuszczowej, a inaczej w wątrobie[11].

Zaburzenia metabolizmu fruktozy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Fruktoza (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2011-04-26].
  2. 2,0 2,1 2,2 Fruktoza (ang.). The Chemical Database. The Department of Chemistry, University of Akron. [dostęp 2012-08-28].
  3. Fruktoza (ang.) w bazie ChemIDplus. United States National Library of Medicine. [dostęp 2012-08-28].
  4. 4,0 4,1 Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne: Farmakopea Polska VIII. Warszawa: Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, 2008, s. 3491. ISBN 978-8388157-53-0.
  5. Fruktoza – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  6. Fruktoza – karta leku (DB04173) (ang.). DrugBank.
  7. Aleksander Kołodziejczyk: Naturalne związki organiczne. Wyd. 2. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004, s. 264. ISBN 83-01-14316-9.
  8. 8,0 8,1 8,2 Vincent J. van Buula, Luc Tappya, Fred J. P. H. Brouns: Misconceptions about fructose-containing sugars and their role in the obesity epidemic. W: Nutrition research reviews [on-line]. 2014.
  9. Glycemic Index. diabetesnet.com. [dostęp 2014-04-09].
  10. Glycemic Index and Glycemic Load. mendosa.com. [dostęp 2014-04-09].
  11. Metabolizm węglowodanów. W: B.D.Hames, N.M.Hooper: Krótkie wykłady. Biochemia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2004.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.