Tłumacz (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tłumacz
Herb
Herb Tłumacza
Państwo  Ukraina
Obwód iwanofrankiwski
Rejon tłumacki
Powierzchnia 19,57 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

8632
441 os./km²
Nr kierunkowy +380 3479
Kod pocztowy 78000-78004
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu iwanofrankiwskiego
Tłumacz
Tłumacz
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Tłumacz
Tłumacz
Ziemia 48°52′N 25°00′E/48,866667 25,000000
Portal Portal Ukraina

Tłumacz (ukr. Тлумач) – miasto na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba administracyjna rejonu tłumackiego. W 2001 roku liczyło ok. 8,6 tys. mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawia się w latopisie halicko-wołyńskim z 1213 roku[1]. W XIV wieku, po śmierci ostatniego księcia halickiego, drogą dziedziczenia Tłumacz przeszedł na króla polskiego Kazimierza Wielkiego[2]. W 1386 roku miał król ufundować w Tłumaczu parafię[3]. Pod koniec XIV wieku miejscowość została przekazana przez księcia Władysława Opolskiego Rusinowi Mikołajowi Korytce. W 1403 roku parafia tłumacka otrzymała dla kościoła św. Anny od króla Kazimierza Jagiellończyka dworzysko, ziemie, staw, ogrody, dziesięcinę oraz zwolnienie od podatków. Miejscowość otrzymała w 1448 roku prawo magdeburskie. W I Rzeczypospolitej należała do województwa ruskiego. W 1510 roku miasto zostało zniszczone i zrabowane przez Turków. W 1511 roku otrzymało przywilej na jarmark roczny. W 1530 roku najechał na ziemię tłumacką hospodar wołoski Petryła i zajął Tłumacz wraz z Tyśmienicą, które stracił rok później po klęsce z wojskami Jana Tarnowskiego. W XVI wieku istniał w Tłumaczu klasztor bazylianów. W 1584 i 1621 roku miasto było palone przez Tatarów. W czasie powstania Chmielnickiego, w 1648 roku z pobliskiej Ottyni wyruszyli na Tłumacz chłopi pod przewodnictwem Jaremy Popowicza, którzy zabili wójta Tłumacza Ostrowskiego. W 1661 roku Tłumacz został zniszczony przez Kozaków i Węgrów Rakoczego[2]. W 1686 roku król Jan III Sobieski założył w mieście obóz wojskowy, przygotowując się przed wyprawą wołoską. W pierwszej połowie XVIII wieku Tłumacz znajdował się w posiadaniu Potockich[3]. Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 roku miasto znalazło się w granicach monarchii Habsburgów. W latach 1867-1918 Tłumacz był siedzibą powiatu tłumackiego.

W II Rzeczypospolitej miasto było siedzibą administracyjną powiatu tłumackiego w województwie stanisławowskim, a od 1 sierpnia 1934 roku także nowo powstałej gminy wiejskiej Tłumacz utworzonej w ramach reformy na podstawie ustawy scaleniowej[4]. W 1921 roku liczyło 5788 mieszkańców (3063 kobiety i 2725 mężczyzn) i znajdowały się w nim 854 budynki mieszkalne. 3391 osób deklarowało narodowość polską, 1395 – żydowską, 999 – rusińską, 1 – czeską, 1 – niemiecką, 1 – rosyjską. 2012 osób deklarowało przynależność do wyznania mojżeszowego, 1951 – do rzymskokatolickiego (w tym 24 obrządku ormiańskiego), 1821 – do greckokatolickiego, 3 – do prawosławnego, 1 – do niewiadomego[5].

Tłumacz był prężnie rozwijającym się ośrodkiem miejskim. Chociaż jedna z pierwszych w regionie cukrowni została zlikwidowana jeszcze pod koniec XIX wieku, działały inne zakłady przemysłowe, przede wszystkim młyny, rozwijał się handel oraz kwitło budownictwo. Podstawę gospodarki w dalszym ciągu stanowiło jednak rolnictwo.

Byli mieszkańcy Tłumacza są skupieni w Ogólnopolskim Oddziale Tłumaczan Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich z siedzibą we Wrocławiu, w ramach którego urządzają wspólne spotkania, wyjazdy oraz wydają czasopismo pt. „Zeszyty Tłumackie”.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludzie urodzeni w Tłumaczu[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 м Тлумач, Івано-Франківська область, Тлумацький район (ukr.). Офіційний портал Верховної Ради України. [dostęp 2014-07-23].
  2. 2,0 2,1 Kamil Barański: Przeminęli zagończycy, chliborobi, chasydzi...: rzecz o ziemi Stanisławowsko-Kołomyjsko-Stryjskiej. London: Panda Press, 1988, s. 407. ISBN 1-870078-10-1.
  3. 3,0 3,1 Tłumacz w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka) z 1892 r.
  4. Dz. U. z 1934 r. Nr 69, poz. 664
  5. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom XIV. Województwo stanisławowskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, 1923, s. 20.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]