Województwo stanisławowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
województwo stanisławowskie
Herb
Herb
Położenie na mapie województwa
województwo stanisławowskie na mapie Polski
Utworzone 23 grudnia 1920
Uruchomione 1 września 1921[1]
Stolica województwa Stanisławów
Urząd Wojewódzki ul. Karpińskiego 7
Wojewoda ostatni: Stanisław Jarecki
Powierzchnia w 1921 18 368 km²
Powierzchnia w 1939 16 894 km²
Ludność 1 348 580 mieszk.
(1921)
1 480 300 mieszk.
(1931)
Gęstość zaludnienia 73,4 mieszk./km²
(1921)
87,5 mieszk./km²
(1931)
Tablica rejestracyjna ST
zobacz: szczegółowy podział administracyjny
Podział administracyjny, 1938
powiaty grodzkie -
ziemskie 12
gminy miejskie 28
wiejskie 119
Województwo stanisławowskie w szczegółowych danych statystycznych spisu powszechnego z 30.IX.1921 i spisu powszechnego z 9.XII.1931 r.
Województwo stanisławowskie – oficjalne dane GUS spisu powszechnego 1921
Województwo stanisławowskie – oficjalne dane GUS spisu powszechnego 1921
Urząd Wojewódzki Stanisławowski w Stanisławowie – widok współczesny
Polska, gęstość zaludnienia, 1931
Współczesny obwód stanisławowski na mapie Ukrainy

Województwo stanisławowskiewojewództwo II Rzeczypospolitej utworzone 23 grudnia 1920[2] ze stolicą w Stanisławowie. Innymi głównymi miastami województwa były Kołomyja, Stryj, Knihinin (do 1925), Śniatyn, Turka (do 1931) i Horodenka[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludność województwa w roku 1921 liczyła 1 348 580[4], w roku 1931 1 480 300 mieszkańców. Dane spisu 1921 obejmują powiat turczański, wyłączony z województwa stanisławowskiego w kwietniu 1931 (przeszedł do województwa lwowskiego). Dane z 1931 już bez powiatu turczańskiego.

Ludność województwa stanisławowskiego według deklarowanej narodowości 1921[edytuj | edytuj kod]

Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 30.IX. 1921[10].

Ludność województwa stanisławowskiego według deklarowanego wyznania 1921[edytuj | edytuj kod]

Według Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z 30.IX.1921[11].

Ludność województwa stanisławowskiego w powiatach według deklarowanego języka ojczystego 1931[edytuj | edytuj kod]

Województwo stanisławowskie
Powiat Polacy[12] Ukraińcy[13]

[a][b][c]

Żydzi[14] Niemcy[15] Ogółem
doliński 21158 (17,87%) 83880 (70,86%) 9031 (7,63%) 4013 (3,39%) 118373
horodeński 27751 (29,87%) 59957 (64,54%) 5031 (5,42%) 16 (0,02%) 92894
kałuski 18637 (18,23%) 77506 (75,80%) 5109 (5,0%) 944 (0,92%) 102252
kołomyjski 52006 (29,55%) 110533 (62,8%) 11191 (6,36%) 1875 (1,06%) 176000
kosowski 6718 (7,15%) 79838 (84,98%) 6730 (7,16%) 25 (0,03%) 93952
nadwórniański 16907 (12,02%) 112128 (79,69%) 11020 (7,83%) 343 (0,24%) 140702
rohatyński 36152 (28,41%) 85245 (66,99%) 6111 (4,8%) 32 (0,02%) 127252
stanisławowski 49032 (24,72%) 120214 (60,6%) 26996 (13,61%) 1706 (0,86%) 198359
stryjski 25186 (16,5%) 106183 (69,57%) 15413 (10,1%) 5497 (3,6%) 152631
śniatyński 17206 (22,05%) 56007 (71,78%) 4341 (5,56%) 346 (0,44%) 78025
tłumacki 44958 (38,75%) 66659 (57,45%) 3677 (3,17%) 502 (0,43%) 116028
żydaczowski 16464 (19,64%) 61098 (72,89%) 4728 (5,64%) 1438 (1,72%) 83817
Ogółem [tys.]: 332,2 (22,44%) 1 018,9 (68,83%) 109,3 (7,39%) 16,7 (1,1%) 1 480,3

Ogółem:

  • Polacy - 332,2 tys. (22,44%)
  • Ukraińcy - 1 018,9 tys. (68,83%)
  • Żydzi - 109,3 tys. (7,39%)
  • Niemcy - 16,7 tys. (1,1%)

Według Drugiego Powszechnego Spisu Ludności z 9.XII.1931 r[16].

Ludność województwa stanisławowskiego według deklarowanego wyznania 1931[edytuj | edytuj kod]

Według Drugiego Powszechnego Spisu Ludności z 9.XII.1931 r[17].

Administracja państwowa II Rzeczypospolitej, wbrew oficjalnie głoszonemu stanowisku, za Polaków uważała faktycznie wyłącznie ludność rzymskokatolicką, uznając że podział wyznaniowy pokrywa się z narodowościowym[18].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia powiatów według stanu na 1939 r., w przypadku wcześniejszego zniesienia lub zmiany przynależności wojewódzkiej powiatu na ostatni rok istnienia w ramach danego województwa. Liczba ludności na podstawie spisu powszechnego z 1931 r., w przypadku powiatów zniesionych lub przeniesionych przed tą datą, dane ze spisu powszechnego z 1921 r.

Powiat Pow. (km²) Mieszk. Miasto powiatowe Mieszk.
Województwo stanisławowskie
bohorodczański (do 1932) ² 854 70 212 Bogorodchani gerb.png Bohorodczany 2615
doliński 2397 118 400 Coat of Arms of Dolyna.svg Dolina 9616
horodeński 849 92 900 POL Horodenka COA.svg Horodenka 12 200
kałuski 1137 102 300 POL Kałusz COA.svg Kałusz 12 100
kołomyjski 4 1339 176 000 POL Kołomyja COA.svg Kołomyja 33 800
kosowski 1839 93 900 POL Kosów Huculski COA.svg Kosów Huculski 5653
nadwórniański ² 2472 140 700 POL Nadwórna COA.svg Nadwórna 8716
peczeniżyński (do 1929) 4 496 43 085 POL Peczeniżyn COA.svg Peczeniżyn 5984
rohatyński 1147 127 300 Coat of Arms of Rohatyn.svg Rohatyn 7513
skolski (do 1932) ³ 1268 50 310 Skole city coa XVII.png Skole 5989
stanisławowski ² 1249 198 400 POL Stanisławów COA.svg Stanisławów 60 000
stryjski ³ 2081 152 600 Stryj coa XVI XVIII.png Stryj 30 500
śniatyński 567 78 000 Sniatyn coa IIRP.png Śniatyń 10 800
tłumacki 934 116 000 Tlumach coat of arms.svg Tłumacz 6 836
turczański (do 1931) ¹ 1459 76 645 Turka city coa 1928.png Turka 10 030
żydaczowski 883 83 800 POL Żydaczów COA.svg Żydaczów 4534
¹ 17 kwietnia 1931 roku z woj. stanisławowskiego wyłączono powiat turczański i włączono do woj. lwowskiego (Dz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238).
² 1 kwietnia 1932 r. zniesiono powiat bohorodczański a jego obszar włączono do powiatów nadwórniańskiego i stanisławowskiego (Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37).
³ 1 kwietnia 1932 r. zniesiono powiat skolski a jego obszar włączono do powiatów stryjskiego (Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37).
4 1 kwietnia 1929 r. zniesiono powiat peczeniżyński a jego obszar włączono do powiatu kołomyjskiego (Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190).

Wojewodowie stanisławowscy w II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

Miasta i miasteczka[edytuj | edytuj kod]

Synteza[edytuj | edytuj kod]

W latach międzywojennych istniały trzy rodzaje jednostek osadniczych o charakterze topograficznie miejskim miasto, miasteczko i osada miejska. Na terenie woj. stanisławowskiego występowały dwie formy (miasta i miasteczka).

Określenie miasto miało w latach międzywojennych trojakie znaczenie. Mogło odnosić się wyłącznie do charakteru prawnego miejscowości (a więc typu jednostki administracyjnej), co nie znaczyło automatycznie że "miasto administracyjne" faktycznie posiadało prawa miejskie. Podstawą zaliczenia danej miejscowości do grupy miast było tzw. kryterium administracyjne, jako najwięcej odpowiadające rozwojowi stosunków i życia. Mimo że większość miast prawnych prawa miejskie posiadała, wiele z nich miało zaledwie prawa miasteczka a niektóre miasta (np. Knihinin) były wręcz wsiami[4].

Odwrotnie wiele miasteczek – a więc faktycznie posiadających prawa miasteczka a nawet prawa miejskie (np. Sołotwina) – były gminami wiejskimi (chodzi tu o gminy jednostkowe sprzed komasacji w gminy zbiorowe w 1934 roku)[4]. Jednostki te w ogólnych publikacjach nie są zaliczane do miast (a więc nie wpływają na liczbę miast województwa), co jednak lekceważy fakt posiadania praw miasteczka (poniższa tabela je uwzględnia z zachowaną dystynkcją).

Wreszcie, niektóre miejscowości posiadały w nazwie wyraz Miasto – pisany z dużej litery – mimo braku praw miejskich (np. Stratyn Miasto, Marjampol Miasto, Gwoździec Miasto). Wyraz ten stanowił integralną część nazwy miejscowości (choć nie przesądzał bynajmniej jej charakteru topograficznego) aby odróżnić ją od innej (topograficznie wiejskiej) miejscowości o identycznej nazwie w tej samej okolicy (np. Stratyn-Wieś, Marjampol-Wieś)[4].

Miasta prawne galicyjskie (województwa krakowskie, lwowskie, stanisławowskie i tarnopolskie) należały do trzech kategorii:

  • miasta o własnym statucie
  • miasta rządzące się ustawą z 13 marca 1889 roku[21]
    • miasta należące do tej kategorii posiadały wszystkie przywileje miast (prawa miejskie), z wyjątkiem miasteczka Buczacz
  • miasta rządzące się ustawą z 3 lipca 1896 roku[22]
    • miasta należące do tej największej kategorii posiadały najczęściej przywileje a) miasteczek, rzadziej b) miast a czasem wyjątkowo (7 miejscowości) niektóre były c) wsiami

13 lipca 1933 roku weszła w życie ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, stanowiąca znoszenie miast o liczbie mieszkańców niższej niż 3000 w drodze rozporządzeń Rady Ministrów, a większych miast w drodze ustawodawczej[23]. Ustawa z 3 lipca 1896 roku przestała obowiązywać w ciągu roku od wejścia w życie ustawy (czyli do lipca 1934) przez co miasta i miasteczka rządzące się ustawą z 1896 roku i liczące powyżej 3000 mieszkańców zostały automatycznie podniesione do rangi miast objętych ustawą z 1889 roku[24]. Tak więc 31 miast/miasteczek rządzących się ustawą z 1896 roku i liczących w 1933 roku mniej niż 3000 mieszkańców, a także 8 (9[25]) gmin miejskich będących wsiami (niezależnie od liczby ludności) zostałyby według nowego prawa przekształcone w gminy wiejskie. Jednakże indywualnymi rozporządzeniami za miasta uznano 20 mniejszych miast[26] oraz wszystkie wsie[25] stanowiące gminy miejskie[27]. Równocześnie do rzędu miast podniesiono także trzy dotychczasowe gminy wiejskie[28]. Na mocy ustawy z 1933 łącznie 12 miejscowości (w tym jedna wieś) utraciło status gmin miejskich[29].

W poniższej sortowalnej tabeli umieszczono wszystkie miasta i miasteczka województwa stanisławowskiego obu typów z podziałem na charakter prawny (rodzaj jednostki administracyjnej) i przywileje (prawa miejskie/miasteczka).

Wykaz[edytuj | edytuj kod]

Stan ludności: na 30 września 1921 roku (niezależnie od statusu jednostki w 1921 roku)
Główne źródło: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
Źródła uzupełniające: Dzienniki Ustaw, przedstawione w przypisach

Herb Miejscowość Charakter prawny Przywileje Powiat Liczba mieszk.
Bogorodchani gerb.png Bohorodczany Miasto Miasteczko[30] bohorodczański[31] 2615
POL Bolechów COA.svg Bolechów Miasto Miasto doliński 3150
POL Bołszowce COA.svg Bołszowce Miasto Miasteczko[30] rohatyński 2186
Sin escudo.png Bukaczowce Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 2251
Bursztyn Miasto Miasteczko[30] rohatyński 3581
POL Chocimierz COA.png Chocimierz Gmina wiejska Miasteczko tłumacki 2419
Sin escudo.png Czernelica Gmina wiejska Miasteczko horodeński 3203
POL Delatyn COA.svg Delatyn Miasto Miasteczko[30] nadwórniański 5973
Coat of Arms of Dolyna.svg Dolina Miasto Miasto doliński 8766
Sin escudo.png Firlejów[32] Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 1210
POL Gwoździec COA.svg Gwoździec[33] Gmina wiejska Miasteczko kołomyjski 1992
Halicz coa XIVw.png Halicz Miasto Miasto stanisławowski 3442
POL Horodenka COA.svg Horodenka Miasto Miasteczko[30] horodeński 9907
POL Jabłonów COA.png Jabłonów Gmina wiejska Miasteczko peczeniżyński[34] 1789
UKR Jezupol COA.png Jezupol Gmina wiejska Miasteczko stanisławowski 3014
POL Kałusz COA.svg Kałusz Miasto Miasteczko[30] kałuski 6619
Sin escudo.png Kamionka Wielka Gmina wiejska Miasteczko[35] kołomyjski 3195
Sin escudo.png Knihinin[36][37] Miasto Wieś[38] stanisławowski 16554
UKR Knihynicze COA.png Knihynicze Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 1491
POL Kołomyja COA.svg Kołomyja Miasto Miasto kołomyjski 41097
Sin escudo.png Konkolniki Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 644
POL Kosów Huculski COA.svg Kosów Miasto Miasteczko[30] kosowski 4234
UKR Kułaczkowce COA.png Kułaczkowce Gmina wiejska Miasteczko kołomyjski 2644
POL Kuty COA.svg Kuty Miasto Miasto kosowski 5504
Sin escudo.png Łysiec Gmina wiejska Miasteczko bohorodczański[31] 1533
Sin escudo.png Marjampol[39] Gmina wiejska Miasteczko stanisławowski 940
Миколаїв —Львів герб.png Mikołajów nad Dniestrem Miasto Miasteczko[30] żydaczowski 3156
POL Nadwórna COA.svg Nadwórna Miasto Miasteczko[30] nadwórniański 6062
Sin escudo.png Niżniów Gmina wiejska Miasteczko tłumacki 4654
POL Obertyn COA.png Obertyn Gmina wiejska Miasteczko horodeński 4671
POL Otynia COA.svg Otynia[40] Gmina wiejska[41] Miasteczko[41] tłumacki 4455
POL Peczeniżyn COA.svg Peczeniżyn Miasto Miasteczko[30] peczeniżyński[34] 5984
POL Pistyń COA.svg Pistyń Gmina wiejska Miasteczko kosowski 3306
UKR Podgrodzie COA.png Podgrodzie Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 855
Sin escudo.png Podkamień Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 1440
Coat of Arms of Rohatyn.svg Rohatyn Miasto Miasto rohatyński 5736
POL Rozdół COA.svg Rozdół Miasto Miasteczko[30] żydaczowski 3802
POL Rożniatów COA.svg Rożniatów Miasto Miasteczko[30] doliński 3266
Skole city coa XVII.png Skole Miasto Miasteczko[30] skolski[42] 5989
Sin escudo.png Sokołów[43] Gmina wiejska Miasteczko stryjski 698
POL Sołotwina COA.svg Sołotwina Gmina wiejska Miasto[44][45] bohorodczański[46] 2136
POL Stanisławów COA.svg Stanisławów Miasto Miasto stanisławowski 28204
POL Stratyn COA.png Stratyn[47] Gmina wiejska Miasteczko rohatyński 373
Stryj coa XVI XVIII.png Stryj Miasto Miasto stryjski 27358
Sniatyn coa IIRP.png Śniatyn Miasto Miasto śniatyński 10597
Tlumach coat of arms.svg Tłumacz Miasto Miasteczko[30] tłumacki 5788
Turka city coa 1928.png Turka[48] Miasto Miasteczko[30] turczański[48] 10030
POL Brody COA.svg Tyśmienica Miasto Miasto tłumacki 7027
POL Wojniłów COA.svg Wojniłów Gmina wiejska Miasteczko kałuski 3166
POL Zabłotów COA.svg Zabłotów Miasto Miasteczko[30] śniatyński 3583
POL Żurawno COA.svg Żórawno[49] Miasto Miasteczko[30] żydaczowski 1926
POL Żydaczów COA.svg Żydaczów Miasto Miasto żydaczowski 3823

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. "Metoda, użyta przy badaniu stosunków językowych wśród mniejszości słowiańskich w Małopolsce Wschodniej, była zupełnie inną, inną też będzie dokładność wyników językowych w tej dzielnicy, oczywiście, jeżeli chodzi o ustalenie podziału tych mniejszości na poszczególne grupy, nie zaś o odgraniczenie ich od ludności polskiej. Tutaj, z powodu protestów ludności staroruskiej, odżegnywującej się od nazwy języka „ukraińskiego", której narzucenie, jako jedynie obowiązującej, mogłoby wpłynąć ujemnie na przebieg akcji spisowej, a więc wyłącznie ze względów technicznych, nie zaś zasadniczych, wprowadzono równolegle oba określenia: „język ukraiński" i „język ruski", dając jednocześnie obu odłamom ludności możność określenia języka ojczystego nazwą dowolnie wybraną. Uzyskane w obu rubrykach liczby nie zostaną jednak ogłoszone oddzielnie, lecz będą złączone w jedną wspólną pozycję spisową języka ojczystego ukraińskiego (ruskiego), tak jak to zostało dokonane w dopiero co przytoczonem oszacowaniu. Stanie się to dlatego, „że oba wyrazy zostały użyte na oznaczenie jednej i tej samej grupy etnicznej i że za zasadnicze określenie języka tej grupy jest uważane określenie — „ukraiński" (patrz wywiad z p. Dr. Buławskim — „Sprawy Narodowościowe" Nr. 1/1932, str. 6). W ten sposób nastawienie ideologiczne spisu 1931 r. w stosunku do mniejszości słowiańskich w Małopolsce, pomimo uzasadnionej względami natury technicznej różnicy terminologji, zasadniczo nie różni się od nastawienia spisu 1921 oraz wszystkich przedwojennych spisów austrjackich, które, tak jak i spis 1931 r., wychodziły z założenia nierozróżniania podziału tych mniejszości, a mianowicie: podziału językowego w spisach austrjackich, narodowościowego zaś w spisie 1921 r. (…) Zresztą stwierdzenie istnienia w Małopolsce nieistniejącej ani na Ziemiach Wschodnich ani nigdzie poza granicami Rzeczypospolitej odrębnej narodowości lub języka „ruskiego", czwartego z kolei w Słowiańszczyźnie Wschodniej obok białoruskiego, ukraińskiego i rosyjskiego, nie mogłoby być obecnie naukowo uzasadnione.” Alfons Krysiński, Ludność polska i mniejszości w świetle spisów 1921 i 1931, Warszawa 1933, Instytut Badań Spraw Narodowościowych, Biblioteka Spraw Narodowościowych nr 11, s.44-46.
  2. "Naród nie jest społecznością homogeniczną, stąd też w przypadku ukraińskiego etnosu zamieszkującego terytorium II Rzeczypospolitej możemy wyróżnić następujące grupy prezentujące różny stopień świadomości i samoidentyfikacji: 1. Ukraińcy świadomi swej odrębności narodowej, kultywujący swą odrębność i manifestujący ją na zewnątrz; 2. Ukraińcy o ugruntowanej świadomości narodowej, ograniczający ją jednak do sfery rodzinnej i konfesyjnej; 3. Ukraińcy o niewykształconej świadomości narodowej, zachowujący poczucie odrębności na poziomie etnicznym oraz utrzymujący więź ze swym wyznaniem, słabo znający język literacki, ale modlący się po rusku (Rusini)"'; Robert Potocki, Polityka państwa polskiego wobec zagadnienia ukraińskiego w latach 1930-1939, Lublin 2003, wyd. Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, ISBN 83-917615-4-1, s. 45.
  3. "Liczebność Rusinów, których – poza przywódcami, określającymi się coraz wyraźniej jako Rosjanie, czego dowodzili przez przyjmowanie języka rosyjskiego- uznać należy za zbiorowość etniczną, była znikoma. Na podstawie statystyk wyborczych oraz liczby członków instytucji i stowarzyszeń kulturalnych (Towarzystwo im. Michaiła Kaczkowskiego) oraz gospodarczych (Rewizyjny Związek Ruskich Spółdzielni, Ruskij Rolniczyj Sojuz) pozostających pod wpływami „staroruskimi” można ją szacować na 4 do 8% ogółu populacji ukraińskiej." Grzegorz Hryciuk Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931-1948, Toruń 2005, Wyd. Adam Marszałek , ISBN 83-7441-121-X s.104. „ A. Krysiński szacował rzeczywistą liczebność grupy uważającej się za „Rusinów” na 250 tys.” Andrzej Chojnowski, Koncepcje polityki narodowościowej rządów polskich w latach 1921-1939, Wrocław 1979, Wyd. Zakład Narodowy im Ossolińskich, ISBN 83-04-00017-2, s 9. przypis 14.

Przypisy

  1. Dz. U. z 1921 r. Nr 46, poz. 282
  2. Dz. U. z 1920 r. Nr 117, poz. 768 – Ustawa z dnia 3 grudnia 1920 r. o tymczasowej organizacji władz administracyjnych II instancji (województw) na obszarze b. Królestwa Galicji i Lodomerji z W. Ks. Krakowskiem oraz na wchodzących w skład Rzeczypospolitej Polskiej obszarach Spisza i Orawy
  3. Eugenjusz Romer, Powszechny atlas geograficzny, Lwów-Warszawa 1928, mapa 47
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom XIV – Województwo Stanisławowskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924
  5. Respondenci podający narodowość polską jako własną
  6. Respondenci podający "narodowość rusińską" jako własną. Narodowości ukraińskiej spis nie przewidywał.
  7. Grzegorz Hryciuk Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931-1948, Toruń 2005, Wyd. Adam Marszałek , ISBN 83-7441-121-X s. 61, por. Karol Grünberg, Bolesław Sprengel, Trudne sąsiedztwo. Stosunki polsko-ukraińskie w X-XX wieku, Warszawa 2005, ISBN 83-05-13372-9 s. 319.
  8. Respondenci podający "narodowość żydowską" jako własną
  9. Respondenci podający narodowość niemiecką jako własną
  10. Źródło: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921, zeszyt Województwo stanisławowskie (tabela wojewódzka, s. VIII.), Warszawa 1924, wyd. Główny Urząd Statystyczny
  11. Źródło: Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921, zeszytWojewództwo stanisławowskie (tabela wojewódzka, s. VIII.), Warszawa 1924, wyd. Główny Urząd Statystyczny
  12. Respondenci podający język polski jako ojczysty
  13. Respondenci podający język ukraiński i "język ruski" jako ojczysty
  14. Respondenci podający jidisz i język hebrajski jako ojczysty
  15. Respondenci podający język niemiecki jako ojczysty
  16. Grzegorz Hryciuk Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931-1948, Toruń 2005, Wyd. Adam Marszałek , ISBN 83-7441-121-X s. 79, Robert Potocki, Polityka państwa polskiego wobec zagadnienia ukraińskiego w latach 1930-1939, Lublin 2003, wyd. Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, ISBN 83-917615-4-1, s. 47.
  17. Grzegorz Hryciuk Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931-1948, Toruń 2005, Wyd. Adam Marszałek , ISBN 83-7441-121-X s. 79.
  18. "Wbrew zresztą oficjalnie głoszonemu stanowisku w dokumentach administracji państwowej i władz szkolnych za Polaków uznawano wyłącznie ludność rzymskokatolicką. W poufnym piśmie wojewody tarnopolskiego do MWRiOP z 20 maja 1936 stwierdzano explicite,że „przynależność obrządkowa pokrywa się w stu procentach na terenie tut[ejszym] a szerzej biorąc na terenie Województw południowych z zagadnieniem narodowościowym”, w niewiele wcześniejszym sprawozdaniu skierowanym przez Urząd Wojewódzki lwowski do MSW konstatowano z nie mniejszym przekonaniem, że „przynależność do wyznania rzym[sko]-kat[olickiego] względnie gr[ecko]-kat[olickiego] jest równoznaczna z przyznawaniem się do narodowości polskiej lub ruskiej”. Administracja państwowa uznawała więc bez zastrzeżeń, jak sformułował to w 1939 wicewojewoda tarnopolski B. Rogowski, iż „na terenie województw południowych religia rzym[sko]katolicka jest synonimem polskości, należenie do rzym[sko]kat[olickiego] kościoła oznacza to samo, co być Polakiem”" Grzegorz Hryciuk, Przemiany narodowościowe i ludnościowe w Galicji Wschodniej i na Wołyniu w latach 1931-1948, Toruń 2005, Wydawnictwo Adam Marszałek, ISBN 83-7441-121-X; s. 75.
  19. Statut z dnia 14 października 1870 roku – Dz. Ust. Kraj. L. 79
  20. Statut z dnia 6 października 1901 roku – Dz. Ust. Kraj. L. 108
  21. Dz. Ust. Kraj. L. 24
  22. Dz. Ust. Kraj. L. 51
  23. Ustawa z dnia 23 marca 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1933 r. Nr 35, poz. 294, Art. 33)
  24. Adam Janusz Mielcarek: Podziały terytorialno – administracyjne II Rzeczypospolitej w zakresie administracji zespolonej. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2008.
  25. 25,0 25,1 W Dz. U. z 1933 r. Nr 81, poz. 596 Jaworzno traktowane jest jako wieś (gmina), natomiast Skorowidz Miejscowości woj. krakowskiego z 1921 traktuje je jako miasteczko podlegające ustawie z 1896 roku, a serwis internetowy Miasta Jaworzno wspomina o statusie miasta obowiązującym od 21 września 1901 (str. 9)
  26. W tarnopolskim: Husiatyn (Dz. U. z 1934 r. Nr 25, poz. 187, we lwowskim: Baranów, Cieszanów, Dukla, Głogów, Janów, Jaryszczów Nowy, Kańczuga, Krakowiec, Radymno, Szczerzec (Dz. U. z 1934 r. Nr 28, poz. 232) i Sieniawa (Dz. U. z 1934 r. Nr 45, poz. 395) oraz w krakowskim: Kalwaria, Limanowa, Muszyna, Radomyśl Wielki, Sędziszów, Tuchów, Wilamowice i Zator (Dz. U. z 1934 r. Nr 28, poz. 233). Wyjątkowo tylko miasteczko Żabno (liczące ok. 2500 mieszkańców w 1933) nie wymagało osobnego rozporządzenia
  27. We lwowskim: Borysław (Dz. U. z 1933 r. Nr 62, poz. 467) i Winniki (Dz. U. z 1933 r. Nr 81, poz. 595) oraz w krakowskim: Jaworzno, Krynica, Krzeszowice, Szczakowa i Zakopane (Dz. U. z 1933 r. Nr 81, poz. 596)
  28. W tarnopolskim: Chorostków (Dz. U. z 1934 r. Nr 14, poz. 116), Mielnica i Tłuste (Dz. U. z 1934 r. Nr 25, poz. 186)
  29. W tarnopolskim: Jagielnica i Jazłowiec, we lwowskim: Niżankowice, Stara Sól i Ulanów oraz w krakowskim: Brzostek, Ciężkowice, Czarny Dunajec (wieś), Lanckorona, Uście Solne, Wiśnicz Nowy i Wojnicz
  30. 30,00 30,01 30,02 30,03 30,04 30,05 30,06 30,07 30,08 30,09 30,10 30,11 30,12 30,13 30,14 30,15 30,16 W 1934 roku prawa miejskie na mocy Ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1933 r. Nr 35, poz. 294) w drodze rozporządzenia (automatycznie)
  31. 31,0 31,1 Od 1 kwietnia 1932 w powiecie stanisławowskim (po zniesieniu powiatu bohorodczańskiego) – Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37
  32. obecnie pod nazwą Lipówka
  33. oficjalnie Gwoździec Miasto (mimo nieposiadania praw miejskich), aby odróżnić je od miejscowości (i gmin) Gwoździec Mały i Gwoździec Stary
  34. 34,0 34,1 Od 1 kwietnia 1929 w powiecie kołomyjskim (po zniesieniu powiatu peczeniżyńskiego) – Dz. U. z 1929 r. Nr 20, poz. 190
  35. Miasteczko Kamionka Wielka błędnie nie wytyczone jako takie w spisie; błąd ten sprostowany jest w erracie skorowidzu
  36. oficjalnie Knihinin Wieś
  37. 1 stycznia 1925 gmina miejska Knihinin Wieś została włączona do StanisławowaDz. U. z 1924 r. Nr 102, poz. 937
  38. mimo posiadania charakteru prawnego gminy miejskiej, Knihininnie mając praw miejskich było formalnie wsią
  39. oficjalnie Marjampol Miasto (mimo nieposiadania praw miejskich), aby odróżnić je od miejscowości (i gminy) Marjampol Wieś
  40. początkowo Ottynia, przejściowo Otynja
  41. 41,0 41,1 do 31 marca 1928 gmina wiejska z prawami miasteczka; zmiana charakteru gminy z wiejskiej na miejską od 1 kwietnia 1928 – Dz. U. z 1928 r. Nr 17, poz. 138
  42. Od 1 kwietnia 1932 w powiecie stryjskim (po zniesieniu powiatu skolskiego) – Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37
  43. obecnie Podorożne
  44. Sołotwina błędnie podana w spisie jako miasteczko, powinno być miasto (mimo nieposiadania statusu miasta); błąd ten sprostowany jest w erracie skorowidzu
  45. W 1934 roku zniesienie praw miejskich na mocy Ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego (Dz. U. z 1933 r. Nr 35, poz. 294) w drodze rozporządzenia (automatycznie)
  46. Od 1 kwietnia 1932 w powiecie nadwórniańskim (po zniesieniu powiatu bohorodczańskiego) – Dz. U. z 1932 r. Nr 6, poz. 37
  47. oficjalnie Stratyn Miasto (mimo nieposiadania praw miejskich), aby odróżnić je od miejscowości (i gminy) Stratyn Wieś
  48. 48,0 48,1 17 kwietnia 1931 Turkę wraz z całym powiat turczańskim przyłączono do województwa lwowskiegoDz. U. z 1931 r. Nr 34, poz. 238
  49. lub Żurawno

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]