Władysław Sebyła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Sebyła
Władysław Sebyła.jpg
Data i miejsce urodzenia 6 lutego 1902
Kłobuck
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 1940
Charków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki poezja
Odznaczenia
Złoty Wawrzyn Akademicki
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Władysław Sebyła
podporucznik rezerwy piechoty podporucznik rezerwy piechoty
Data i miejsce urodzenia 6 lutego 1902
Kłobuck
Data i miejsce śmierci 11 kwietnia 1940
Charków
Przebieg służby
Lata służby 1927-1940
Siły zbrojne Wojsko Polskie II RP
Jednostki 13 Pułk Piechoty
Stanowiska dowódca plutonu
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
(kampania wrześniowa)
Tablica upamiętniająca Władysława Sebyłę na ul. Brzeskiej 5 w Warszawie, gdzie mieszkał w latach 1932-1939
Kamienica na ul. Brzeskiej 5 w Warszawie, gdzie w latach 1932-1939 mieszkał poeta Władysław Sebyła i przez wiele kolejnych lat mieszkała jego żona – pisarka Sabina Sebyłowa

Władysław Sebyła (ur. 6 lutego 1902 w Kłobucku, zm. 11 kwietnia 1940 w Charkowie) – polski poeta, podporucznik rezerwy piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 6 lutego 1902 roku w Kłobucku koło Częstochowy jako syn Henryki (z domu Radłowska) i Michała, działacza niepodległościowego oraz nauczyciela i kierownika szkoły w Kłobucku[1]. W wieku trzech lat stracił matkę, a w 1910 roku rodzina, w tym nowa żona ojca, wyprowadziła się z Kłobucka do Zagłębia Dąbrowskiego[2], gdzie ojciec poety otrzymał pracę nauczyciela[1]. Wiersze zaczął pisać w wieku ośmiu lat, oprócz tego malował, grał na skrzypcach i fortepianie oraz komponował[2].

Ukończył szkołę podstawową w Będzinie[2], a następnie rozpoczął naukę w Szkole Realnej w Sosnowcu, zaś po jej likwidacji w I Ośmioklasowym Gimnazjum Męskim Towarzysta Szkół Średnich w Sosnowcu. W czasie nauki w szkole nadal pisał wiersze, ale ukrywał ten fakt przed innymi uczniami, co spowodowało, że stał się introwertykiem[1].

Walczył w I powstaniu śląskim. Żeby zaciągnąć się do oddziału zafałszował datę urodzenia o dwa lata. Po zakończeniu walk wrócił do gimnazjum, które ukończył w 1921 roku i za namową ojca podjął studia na Politechnice Warszawskiej, ale po jednym roku przeniósł się na studia polonistyczne na Wydziale Filologii Uniwersytetu Warszawskiego, uczestniczył też w wykładach z historii malarstwa w Akademii Sztuk Pięknych[1].

Od 1927 był członkiem grupy literackiej Kwadryga. W latach 1929–1931 redaktor i współwydawca pisma „Kwadryga”. Od 1932 roku był współpracownikiem dwutygodnika „Zet[1]. Debiutował cyklem wierszy pt. Modlitwa (1927)[3].

W 1928 ukończył Batalion Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 5 w Łobzowie. 9 września 1928 roku ożenił się w Kościele Mariackim w Krakowie z Sabiną Marią Krawczyńską, rok później urodził się jego jedyny syn. W 1929 roku odbył służbę wojskową, a następnie powrócił do Warszawy, gdzie ponownie zaangażował się w życie literackie. W styczniu 1931 roku, podobnie jak wiele znanych osobistości, podpisał protest przeciw procesowi brzeskiemu[1].

1 stycznia 1931 został mianowany do stopnia podporucznika ze starszeństwem. Został przydzielony do 13 Pułku Piechoty. Odbywał ćwiczenia rezerwy w 1932, 1934, 1936 jako dowódca plutonu.

W roku 1935 poeta podjął pracę w Polskim Radiu, gdzie co drugi tydzień prowadził kwadrans literacki[1]. W lipcu 1937 roku Władysław Sebyła omawiał na antenie radio­wej tomik wierszy Na cmentarzu biły dzwony. Śpiewy demoniczne Stanisława Szwajcera, nazywając je grafomańskim. Szwajcer, aplikant sądowy, poczuł się dotknięty krytyką i pozwał Sebyłę do sądu, który uznał poetę winnym i skazał na dwa tygodnie aresztu w zawieszeniu, 50 złotych grzywny i 100 złotych pokutnego. Sąd wydał wyrok mimo opinii biegłego, krytyka literackiego Karola Wiktora Zawodzińskiego, który uznał, że granice krytyki nie zostały przekroczone[1].

Wobec zagrożenia konfliktem, w 1939 został zmobilizowany, a po wybuchu II wojny światowej walczył w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 i wkroczeniu do Lwowa, został aresztowany przez sowietów. Był przetrzymywany w obozie starobielskim[1]. W 1940 wraz z jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i 11 kwietnia 1940 rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 (część zbrodni katyńskiej). Zamordowani jeńcy są pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie w Piatichatkach[2].

Po wojnie niewiele o nim pisano i nie wydawano jego wierszy aż do 1956 roku, gdy opublikowano „Poezje wybrane”[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Władysław Sebyła zadebiutował w 1927 zbiorem wierszy pt. Modlitwa[3]. Pisał wiersze m.in. o tematyce pacyfistycznej i antywojennej, np. wiersz Żołnierz nieznany i 4 wiersze o wojnie[2]. Jego twórczość charakteryzowała się przedstawianiem pesymistycznej wizji otaczającego świata[2], obecnością elementów religijnych, symbolicznych i katastroficznych[3], formalną prostotą i komunikatywnością oraz nawiązaniami do Norwida[3]. Poemat Młyny uważany jest za szczytowe osiągnięcie poety[2]. Głównym motywem poematu jest stary młyn obok stawu, znany poecie z lat dzieciństwa i młodości spędzonych w Kłobucku[2]. Był członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich[2]. Ostatni tom poezji Władysława Sebyły ukazał się w 1938 i nosił tytuł Obrazy myśli[2]. W 1956 ukazały się Poezje wybrane, drugi wybór wierszy Poezje wybrane ukazał się w 1972, a Poezje zebrane w 1981[2]. W 1999 Anagram wydał kolejny wybór poezji Władysława Sebyły pt. Nie wierz moim grzechom[3], do którego wstęp napisał Zdzisław J. Peszkowski, zaś wyboru wierszy dokonał Jerzy Koperski [3].

Jego twórczość stanowiła inspirację dla poety Tadeusza Gajcego[4].

Tomiki
pośmiertnie
  • „Poezje wybrane” (1956)[2]
  • „Poezje wybrane” (1972)[3]
  • „Poezje zebrane” (1981)[3]
  • „Nie wierz moim grzechom” (1999)[3]

Odznaczenia i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Na wniosek Polskiej Akademii Literatury został odznaczony Złotym Wawrzynem Akademickim (1938)[1]. Od 1991 roku Dom Kultury w Kłobucku nosi imię Władysława Sebyły[1]. Przed budynkiem Domu Kultury znajduje się tablica upamiętniająca poetę.

W 2007 pośmiertnie awansowany do stopnia porucznika[5].

Ustanowiony przez Sejm RP jednym z patronów 2012 roku[1]. 16 kwietnia 2012 roku pamięć Sebyły uczcili radni województwa śląskiego[2].

Imieniem Sebyły zostały nazwane ulice w Częstochowie, Kłobucku i Sosnowcu.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w Płocku został zasadzony Dąb Pamięci honorujący Władysława Sebyłę.

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Jan Borkowski: Władysław Sebyła poeta przemilczany (pol.). [dostęp 2012-04-16].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Radni sejmiku śląskiego pamiętali o poecie z Kłobucka (pol.). Gazeta.pl Częstochowa, 2012-04-16. [dostęp 2012-04-16].
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Marcin Wilk: Władysław Sebyła (pol.). [dostęp 2012-04-16].
  4. Ewa Sośnicka-Wojciechowska. Władysław Sebyła – poeta przemilczany. „Stolica”. 6/2011. s. 30–33. 
  5. LISTA OSÓB ZAMORDOWANYCH W KATYNIU, CHARKOWIE, TWERZE I MIEDNOJE MIANOWANYCH POŚMIERTNIE NA NA KOLEJNE STOPNIE. policja.pl. [dostęp 14 kwietnia 2014].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]