Wawer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wawer (gmina))
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dzielnicy Warszawy. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Herb Warszawy Wawer
dzielnica Warszawy
Herb
Herb Wawra
PL Warsaw WAWER MSI podział.svg
Miasto Warszawa
Status dzielnica
Burmistrz Jolanta Koczorowska
Powierzchnia 79,7 km²
Ludność (31.12.2013)
 • liczba ludności
 • gęstość

71 762[1]
900[1] os./km²
Tablice rejestracyjne WT
Położenie na planie Warszawy
Położenie na planie Warszawy
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Wawer
Wawer
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wawer
Wawer
Ziemia 52°12′50″N 21°09′29″E/52,213889 21,158056
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ratusz dzielnicy Wawer w Międzylesiu

Wawer – dzielnica Warszawy położona w prawobrzeżnej części miasta.

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[2].

Według danych GUS 1 stycznia 2014 dzielnica Wawer miała powierzchnię 79,7 km², a liczba mieszkańców (stan na 31 grudnia 2013) wynosiła 71 762[1].

Wawer jest największą warszawską dzielnicą pod względem powierzchni[1]. Jej znaczną jej część stanowią tereny zieleni. Dzielnicę charakteryzuje również niska zabudowa głównie willowa (Anin), brak dużych blokowisk i skupisk osiedli.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wawer graniczy:

Najważniejsze informacje[edytuj | edytuj kod]

Przyłączony do Warszawy w 1951 roku. W latach 1960-1994 obszar Wawra stanowił część dzielnicy Warszawa-Praga Południe. W wyniku przeprowadzonej reformy administracyjnej Warszawy ówczesna dzielnica Warszawa-Praga Południe została podzielona na trzy osobne gminy (Praga-Południe, Wawer, Rembertów), które w 2002 roku zostały przekształcone w dzisiejsze dzielnice.

Osiedla (jednostki pomocnicze niższego rzędu)[3]: Obszary Miejskiego Systemu Informacji[4]:
  • Aleksandrów
  • Anin
  • Falenica
  • Las
  • Marysin Wawerski
  • Miedzeszyn
  • Międzylesie
  • Nadwiśle
  • Radość
  • Sadul
  • Wawer
  • Zerzeń

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Według policyjnych statystyk za 2012 rok, na terenie Wawra zarejestrowano niewielką liczbę przestępstw narkotykowych (9,1 zdarzeń na 10 tys. mieszkańców) i niewiele przypadków kradzieży (2,4 przypadki na każde 10 tys. mieszkańców). Przez cały 2012 r. doszło do dwóch zabójstw, jednego gwałtu i jednego rozboju z użyciem broni. Pod względem liczby włamań, Wawer zajmuje 8. pozycję wśród 18 warszawskich dzielnic (38,1 zdarzeń na 10 tys. mieszkańców)[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Wawer pochodzi od nazwy karczmy Wawer (obecnie Zajazd Napoleoński[6][7]), przy której wyrosła kolonia o tej samej nazwie[8][9]. Najstarsza wzmianka o karczmie pochodzi z 1727 roku, kolonia Wawer powstała w 1838 roku (oraz Czaplowizna i Sadule), pierwsi osadnicy pojawili się w niej w 1839 roku. Podczas powstania listopadowego rozegrały się tutaj na początku 1831 roku pierwsza i druga bitwa wawerska[10].

W nocy z 26 na 27 grudnia 1939 Niemcy dokonali zbrodni w Wawrze.

W 1951 roku Wawer został przyłączony do Warszawy[11].

Zmiany terytorialne i administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Od 1866 r. cały teren obecnego Wawra stanowił jedną z dwudziestu gmin ówczesnego powiatu warszawskiego. Do gminy Wawer należały wówczas m.in. Wawer, Wygoda, Glinki, Czaplowizna, Zastów, Kaczy Dół (dziś Międzylesie), Stara Miłosna, Kawęczyn, Grochów, Gocław, Gocławek, Saska Kępa i Witolin[12].

W 1916 roku podczas I wojny światowej po wyjściu Rosjan z Warszawy niemiecki gubernator Hans von Beseler wydał "Rozporządzenie dotyczące rozszerzenia warszawskiego okręgu miejskiego i wykonania planu dla zabudowania miasta Warszawy". Zostały wtedy m.in. przeniesione z Wawra do Warszawy folwark i wieś Grochów I-szy, folwark i wieś Grochów II-gi z Florentynowem i Emilianowem, wieś Kozia Górka, teren wsi Kawenczyn, wieś Saska Kępa, Gocławska Kępa, folwark Kamionek, wieś Gocław i południowa część łąk folwarku Gocławek, wieś Górki Grochowskie i kolonia Witolin[13][14][15].

W 1924 roku utworzono gminę Letnisko - Falenica, do której z gminy wiejskiej Wawer został przeniesiony Anin, a np. z gminy wiejskiej Zagóźdź m.in. Kaczy Dół (obecnie Międzylesie)[16][10]. W 1939 roku Anin znalazł się ponownie w gminie Wawer[10], jak również Międzylesie[17]. Ponadto ze zniesionej wtedy gminy Zagóźdź przeniesiono do Wawra gromady Las, Zbytki, Zerzeń, Zastów i Nowy Wawer (pozostałe do Letnisko Falenica), z kolei z Wawra do Bródna gromadę Kozia Górka[17]. Z części gromad należących dotąd do gmin wiejskich Wawer i Okuniew utworzono gminę wiejską Sulejówek[17], z części Wawra gminę miejską Rembertów[18].

W 1951 roku gmina Wawer została zniesiona, a prawie cały jej obszar wraz z częścią dotychczasowej gminy Falenica Letnisko zostały przyłączone do miasta stołecznego Warszawy jako dzielnica Wawer z siedzibą w Falenicy[11]. Pominięto jedynie gromady Miłosna Stara (włączoną do gminy Sulejówek) oraz Pohulanka (włączoną do gminy Wiązowna). Z Falenicy Letnisko przyłączono wtedy do Wawra m.in. gromady Radość, Miedzeszyn, Wólka Zerzeńska, Zagóźdź[19].

W 1960 roku Wawer włączono do dzielnicy Praga Południe. W 1994 roku Wawer pojawił się na mapie Warszawy ponownie, jako gmina (Warszawa - Wawer[20])[10], obok. m.in. gminy Centrum z Pragą Południe[20]. W 2002 roku gmina Wawer została przekształcona w dzielnicę[21][10].

Zmieniały się również siedziby władz, na ogół znajdujące się poza osiedlem Wawer.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Artykuły o obiektach leżących w obrębie dzielnicy

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

  • Ulice i mosty

Głównymi ciągami komunikacyjnymi dzielnicy są ulice Wał Miedzeszyński, Płowiecka, Bronisława Czecha, Trakt Lubelski, Korkowa, Patriotów oraz leżący w granicach administracyjnych dzielnicy Most Siekierkowski.

  • Kolej

W dzielnicy znajduje się siedem przystanków kolejowych kolejno w kierunku południowym: Warszawa Gocławek, Warszawa Wawer, Warszawa Anin, Warszawa Międzylesie, Warszawa Radość, Warszawa Miedzeszyn, Warszawa Falenica. Przystanki te leżą w strefie obowiązywania wspólnego biletu miejskiego ZTM-KM-WKD.

Na terenie dzielnicy między ulicami Czecha i Kościuszkowców, znajduje się Rezerwat przyrody Las im. Jana III Sobieskiego. Wawer zapisał się w historii Polski m.in. wydarzeniem określanym jako Zbrodnia w Wawrze – w nocy z 26 na 27 grudnia 1939 żołnierze niemieccy, w odwecie za dwóch żołnierzy, rozstrzelali 107 mieszkańców miejscowości. Cmentarz ofiar tego wydarzenia znajduje się przy ul. 27 grudnia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2014 r.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. 2014. [dostęp 2014-12-04]. s. 114.
  2. Artykuły 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361)
  3. Rady Osiedlowe. W: Dzielnica Wawer [on-line]. Urząd Dzielnicy Wawer. [dostęp 2013-11-06].
  4. Dzielnica Wawer. W: Zarząd Dróg Miejskich [on-line]. Zarząd Dróg Miejskich Warszawa. [dostęp 2010-11-04].
  5. Wawer: domy pelne atrakcji. dobraulica.pl.
  6. Zajazd Napoleoński - Historia. Zajazd Napoleoński. [dostęp 2013-11-07].
  7. Andrzej Umgelter. Bitwy wawerskie. „Stolica. Informator Kulturalny Stolicy (IKS)”. 12, s. 14,20, 1986-03-23. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa-Książka-Ruch". ISSN 0039-1689. 
  8. J Kozolubski. Wędrówka po Warszawie listopadowej : 25. Karczma wawerska. „Kronika Warszawy : miesięcznik ilustrowany poświęcony działalności samorządu oraz poszczególnym dziedzinom życia miasta i jego historii”. R. 6, nr 8-9, s. 24-25, 1930 (sierpien-wrzesień). Warszawa: Magistrat Miasta Stołecznego Warszawy. 
  9. Henryk Wierzchowski. Zajazd pod Napoleonem - historyczna karczma w Wawrze. „Kronika Warszawy”. 2/46, s. 81-96, 1981. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe (PWN). ISSN 0137-3099. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 Ważne daty z dziejów Wawra. W: Czerniawski Jan (red.), Skoczeń Mirosława (red.): Wawer i jego osiedla. Wyd. 1. Warszawa: Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2007, s. 436-438. ISBN 978-83-921690-3-1.
  11. 11,0 11,1 Jan Berger: Dawny Wawer (1866-1951). Rys historyczno-statystyczny. W: Czerniawski Jan (red.), Skoczeń Mirosława (red.): Wawer i jego osiedla. Wyd. 1. Warszawa: Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2007, s. 45-78 (77). ISBN 978-83-921690-3-1.
  12. Andrzej Sołtan. Dziedzictwo kulturowe Wawra. „Kronika Warszawy”. 2008 (2 (137)), s. 5-6, 2008. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy. ISSN 0137-309. [dostęp 2013-11-15]. 
  13. Materjały do historji i rozwoju inwestycji na przemieściach m.st. Warszawy w latach 1918-1928. Warszawa: Zarząd Miasta Stołecznego Warszawy, 1929, s. 6. [dostęp 2013-11-22].
  14. Andrzej Gawryszewski: Ludność Warszawy w XX wieku. Wyd. 2. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk (PAN) im. Stanisława Leszczyńskiego, 2009, s. 29-30, seria: Monografie, 10. ISBN 978-83-61590-96-5. ISSN 1643-2312. [dostęp 2013-11-22].
  15. Dziennik rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego. 1917 nr 61 (20 I). . s. 170-171. [dostęp 2014-09-05].  (nowy, skorygowany plan i wykaz miejscowości)
  16. Dz. U. z 1924 r. Nr 97, poz. 901
  17. 17,0 17,1 17,2 Dz. U. z 1939 r. Nr 28, poz. 186
  18. Dz. U. z 1939 r. Nr 28, poz. 188
  19. Dz. U. z 1951 r. Nr 27, poz. 199
  20. 20,0 20,1 Dz. U. z 1994 r. Nr 48, poz. 195
  21. Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]