Wawer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Wawer (gmina))
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dzielnicy Warszawy. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Herb Warszawy Wawer
dzielnica Warszawy
Herb
Herb Wawra
PL Warsaw WAWER MSI podział.svg
Miasto Warszawa
Status dzielnica
Burmistrz Jolanta Koczorowska
Powierzchnia 79,7 km²
Ludność (31.12.2012)
 • liczba ludności
 • gęstość

70 846 [1]
889[2] os./km²
Tablice rejestracyjne WT
Położenie na planie Warszawy
Położenie na planie Warszawy
brak współrzędnych
Strona internetowa
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Ratusz dzielnicy Wawer w Międzylesiu

Wawer – dzielnica Warszawy położona w prawobrzeżnej części miasta.

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[3].

Według danych GUS 1 stycznia 2013 dzielnica Wawer miała powierzchnię 79,7 km², a liczba mieszkańców (stan na 31 grudnia 2012) wynosiła 70 846[2]

Wawer jest największą warszawską dzielnicą pod względem powierzchni. Jej znaczną jej część stanowią tereny zieleni. Dzielnicę charakteryzuje również niska zabudowa głównie willowa (Anin), brak dużych blokowisk i skupisk osiedli.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wawer graniczy:

Najważniejsze informacje[edytuj | edytuj kod]

Przyłączony do Warszawy w 1951 roku. W latach 1960-1994 obszar Wawra stanowił część dzielnicy Warszawa-Praga Południe. W wyniku przeprowadzonej reformy administracyjnej Warszawy ówczesna dzielnica Warszawa-Praga Południe została podzielona na trzy osobne gminy (Praga-Południe, Wawer, Rembertów), które w 2002 roku zostały przekształcone w dzisiejsze dzielnice.

Osiedla (jednostki pomocnicze niższego rzędu)[4]: Obszary Miejskiego Systemu Informacji[5]:
  • Aleksandrów
  • Anin
  • Falenica
  • Las
  • Marysin Wawerski
  • Miedzeszyn
  • Międzylesie
  • Nadwiśle
  • Radość
  • Sadul
  • Wawer
  • Zerzeń

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Według policyjnych statystyk za 2012 rok, na terenie Wawra zarejestrowano niewielką liczbę przestępstw narkotykowych (9,1 zdarzeń na 10 tys. mieszkańców) i niewiele przypadków kradzieży (2,4 przypadki na każde 10 tys. mieszkańców). Przez cały 2012 r. doszło do dwóch zabójstw, jednego gwałtu i jednego rozboju z użyciem broni. Pod względem liczby włamań, Wawer zajmuje 8. pozycję wśród 18 warszawskich dzielnic (38,1 zdarzeń na 10 tys. mieszkańców)[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Wawer pochodzi od nazwy karczmy Wawer (obecnie Zajazd Napoleoński[7][8]), przy której wyrosła kolonia o tej samej nazwie[9][10]. Najstarsza wzmianka o karczmie pochodzi z 1727 roku, kolonia Wawer powstała w 1838 roku (oraz Czaplowizna i Sadule), pierwsi osadnicy pojawili się w niej w 1839 roku. Podczas powstania listopadowego rozegrały się tutaj na początku 1831 roku pierwsza i druga bitwa wawerska[11].

W nocy z 26 na 27 grudnia 1939 Niemcy dokonali zbrodni w Wawrze.

W 1951 roku Wawer został przyłączony do Warszawy[12].

Zmiany terytorialne i administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Od 1866 r. cały teren obecnego Wawra stanowił jedną z dwudziestu gmin ówczesnego powiatu warszawskiego. Do gminy Wawer należały wówczas m.in. Wawer, Wygoda, Glinki, Czaplowizna, Zastów, Kaczy Dół (dziś Międzylesie), Stara Miłosna, Kawęczyn, Grochów, Gocław, Gocławek, Saska Kępa i Witolin[13].

W 1916 roku podczas I wojny światowej po wyjściu Rosjan z Warszawy niemiecki gubernator Hans von Beseler wydał "Rozporządzenie dotyczące rozszerzenia warszawskiego okręgu miejskiego i wykonania planu dla zabudowania miasta Warszawy". Zostały wtedy m.in. przeniesione z Wawra do Warszawy folwark i wieś Grochów I-szy, folwark i wieś Grochów II-gi z Florentynowem i Emilianowem, wieś Kozia Górka, teren wsi Kawenczyn, wieś Saska Kępa, Gocławska Kępa, folwark Kamionek, wieś Gocław i południowa część łąk folwarku Gocławek, wieś Górki Grochowskie i kolonia Witolin[14][15][16].

W 1924 roku utworzono gminę Letnisko - Falenica, do której z gminy wiejskiej Wawer został przeniesiony Anin, a np. z gminy wiejskiej Zagóźdź m.in. Kaczy Dół (obecnie Międzylesie)[17][11]. W 1939 roku Anin znalazł się ponownie w gminie Wawer[11], jak również Międzylesie[18]. Ponadto ze zniesionej wtedy gminy Zagóźdź przeniesiono do Wawra gromady Las, Zbytki, Zerzeń, Zastów i Nowy Wawer (pozostałe do Letnisko Falenica), z kolei z Wawra do Bródna gromadę Kozia Górka[18]. Z części gromad należących dotąd do gmin wiejskich Wawer i Okuniew utworzono gminę wiejską Sulejówek[18], z części Wawra gminę miejską Rembertów[19].

W 1951 roku gmina Wawer została zniesiona, a prawie cały jej obszar wraz z częścią dotychczasowej gminy Falenica Letnisko zostały przyłączone do miasta stołecznego Warszawy jako dzielnica Wawer z siedzibą w Falenicy[12]. Pominięto jedynie gromady Miłosna Stara (włączoną do gminy Sulejówek) oraz Pohulanka (włączoną do gminy Wiązowna). Z Falenicy Letnisko przyłączono wtedy do Wawra m.in. gromady Radość, Miedzeszyn, Wólka Zerzeńska, Zagóźdź[20].

W 1960 roku Wawer włączono do dzielnicy Praga Południe. W 1994 roku Wawer pojawił się na mapie Warszawy ponownie, jako gmina (Warszawa - Wawer[21])[11], obok. m.in. gminy Centrum z Pragą Południe[21]. W 2002 roku gmina Wawer została przekształcona w dzielnicę[22][11].

Zmieniały się również siedziby władz, na ogół znajdujące się poza osiedlem Wawer.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Artykuły o obiektach leżących w obrębie dzielnicy

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

  • Ulice i mosty

Głównymi ciągami komunikacyjnymi dzielnicy są ulice Wał Miedzeszyński, Płowiecka, Bronisława Czecha, Trakt Lubelski, Korkowa, Patriotów oraz leżący w granicach administracyjnych dzielnicy Most Siekierkowski.

  • Kolej

W dzielnicy znajduje się siedem przystanków kolejowych kolejno w kierunku południowym: Warszawa Gocławek, Warszawa Wawer, Warszawa Anin, Warszawa Międzylesie, Warszawa Radość, Warszawa Miedzeszyn, Warszawa Falenica. Przystanki te leżą w strefie obowiązywania wspólnego biletu miejskiego ZTM-KM-WKD.

Na terenie dzielnicy między ulicami Czecha i Kościuszkowców, znajduje się Rezerwat przyrody Las im. Jana III Sobieskiego. Wawer zapisał się w historii Polski m.in. wydarzeniem określanym jako Zbrodnia w Wawrze – w nocy z 26 na 27 grudnia 1939 żołnierze niemieccy, w odwecie za dwóch żołnierzy, rozstrzelali 107 mieszkańców miejscowości. Cmentarz ofiar tego wydarzenia znajduje się przy ul. 27 grudnia.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Rocznik demograficzny 2013. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl. [dostęp 2014-05-04]. s. 90.
  2. 2,0 2,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. 2013. [dostęp 2014-04-30]. s. 113.
  3. Artykuły 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361)
  4. Rady Osiedlowe. W: Dzielnica Wawer [on-line]. Urząd Dzielnicy Wawer. [dostęp 2013-11-06].
  5. Dzielnica Wawer. W: Zarząd Dróg Miejskich [on-line]. Zarząd Dróg Miejskich Warszawa. [dostęp 2010-11-04].
  6. Wawer: domy pelne atrakcji. dobraulica.pl.
  7. Zajazd Napoleoński - Historia. Zajazd Napoleoński. [dostęp 2013-11-07].
  8. Andrzej Umgelter. Bitwy wawerskie. „Stolica. Informator Kulturalny Stolicy (IKS)”. 12, s. 14,20, 1986-03-23. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa-Książka-Ruch". ISSN 0039-1689. 
  9. J Kozolubski. Wędrówka po Warszawie listopadowej : 25. Karczma wawerska. „Kronika Warszawy : miesięcznik ilustrowany poświęcony działalności samorządu oraz poszczególnym dziedzinom życia miasta i jego historii”. R. 6, nr 8-9, s. 24-25, 1930 (sierpien-wrzesień). Warszawa: Magistrat Miasta Stołecznego Warszawy. 
  10. Henryk Wierzchowski. Zajazd pod Napoleonem - historyczna karczma w Wawrze. „Kronika Warszawy”. 2/46, s. 81-96, 1981. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe (PWN). ISSN 0137-3099. 
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 11,4 Ważne daty z dziejów Wawra. W: Czerniawski Jan (red.), Skoczeń Mirosława (red.): Wawer i jego osiedla. Wyd. 1. Warszawa: Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2007, s. 436-438. ISBN 978-83-921690-3-1.
  12. 12,0 12,1 Jan Berger: Dawny Wawer (1866-1951). Rys historyczno-statystyczny. W: Czerniawski Jan (red.), Skoczeń Mirosława (red.): Wawer i jego osiedla. Wyd. 1. Warszawa: Wydział Kultury dla Dzielnicy Wawer m.st. Warszawy, 2007, s. 45-78 (77). ISBN 978-83-921690-3-1.
  13. Andrzej Sołtan. Dziedzictwo kulturowe Wawra. „Kronika Warszawy”. 2008 (2 (137)), s. 5-6, 2008. Warszawa: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy. ISSN 0137-309. [dostęp 2013-11-15]. 
  14. Materjały do historji i rozwoju inwestycji na przemieściach m.st. Warszawy w latach 1918-1928. Warszawa: Zarząd Miasta Stołecznego Warszawy, 1929, s. 6. [dostęp 2013-11-22].
  15. Andrzej Gawryszewski: Ludność Warszawy w XX wieku. Wyd. 2. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania Polskiej Akademii Nauk (PAN) im. Stanisława Leszczyńskiego, 2009, s. 29-30, seria: Monografie, 10. ISBN 978-83-61590-96-5. ISSN 1643-2312. [dostęp 2013-11-22].
  16. Dziennik rozporządzeń dla Jenerał-Gubernatorstwa Warszawskiego. 1917 nr 61 (20 I). . s. 170-171. [dostęp 2014-09-05].  (nowy, skorygowany plan i wykaz miejscowości)
  17. Dz. U. z 1924 r. Nr 97, poz. 901
  18. 18,0 18,1 18,2 Dz. U. z 1939 r. Nr 28, poz. 186
  19. Dz. U. z 1939 r. Nr 28, poz. 188
  20. Dz. U. z 1951 r. Nr 27, poz. 199
  21. 21,0 21,1 Dz. U. z 1994 r. Nr 48, poz. 195
  22. Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]