Zatoka Kalifornijska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zatoka Kalifornijska
Morze Cortéza
Gulf of California.jpg
Państwo  Meksyk
Lokalizacja Ocean Spokojny
Powierzchnia 160 000 km²
Wymiary 1200 × 153 (średnio) km
Głębokość > 3000 m
Cieki wodne uchodzące Kolorado, Rio Fuerte, Mayo, Sinaloa, Sonora, Yaqui
Miejscowości nadbrzeżne La Paz, Guaymas
Wyspy Angel de la Guarda, Tiburón
Położenie na mapie Ameryki Północnej
Mapa lokalizacyjna Ameryki Północnej
Zatoka Kalifornijska
Zatoka Kalifornijska
Ziemia 28°00′N 112°00′W/28,000000 -112,000000Na mapach: 28°00′N 112°00′W/28,000000 -112,000000
Zatoka Kalifornijska (jasnoniebieski kolor)
Zatoka Kalifornijska (jasnoniebieski kolor)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Zatoka Kalifornijska (Morze Cortéza, ang. Gulf of California lub Sea of Cortés, hiszp. Golfo de California lub Mar de Cortés[1]) – duża i wąska zatoka leżąca na wschodnim Pacyfiku, rozpościerająca się wzdłuż północno-zachodniego wybrzeża Meksyku. Od zachodu zamyka ją górzysty Półwysep Kalifornijski a od wschodu kontynentalne wybrzeże meksykańskie.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Zatoka ma 1200 km długości, a jej średnia szerokość sięga 153 km (u wyjścia 320 km). Ogólna powierzchnia wynosi 177 tys. km²[2]. Można ją podzielić na dwie części, które oddziela od siebie zwężenie wyznaczone przez wyspy Angel de la Guarda i Tiburón. Północna część jest stosunkowo płytka, głębokość rzadko przekracza tu 180 m. W południowej części występuje kilka obniżeń, najgłębsze z nich ma ponad 3 tys. m. Występują tu jedne z największych pływów na Ziemi – na północnym krańcu poziom wody w zatoce może podnieść się aż o 9 metrów[2]) Wpadają do niej rzeki: Kolorado (poprzez deltowate ujście u podnóża Zatoki) oraz Rio Fuerte, Mayo, Sinaloa, Sonora, Yaqui z nadbrzeżnej wschodniej równiny. Główne porty morskie leżące nad jej brzegami to: La Paz na Półwyspie Kalifornijskim i Guaymas po drugiej wschodniej stronie Zatoki.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Spotyka się tu ponad 890 gatunków ryb, z których ok. 90 to endemity, toteż zatoka jest swoistym laboratorium do badań podmorskiego życia. Znajdują się tu bogate w ryby (m.in. tuńczyki i sardynki) oraz skorupiaki (krewetki) łowiska. Na południowo-zachodnim wybrzeżu poławia się perły. Ponadto występują tu okresowo liczne migrujące gatunki ssaków morskich, takich jak chociażby: humbaki. Spotyka się też żółwie morskie. Występuje tu także nieuchwytny morświn nazywany po hiszpańsku vaquita, czyli "krówka" – odkryty w 1958 roku gdy na plaży Półwyspu Kalifornijskiego znaleziono trzy czaszki tych zwierząt. W południowym rejonie zatoki w rowie tektonicznym Guaymas – mającym prawie 2000 metrów głębokości – żyją organizmy czerpiące energię z siarkowodoru, wydobywającego się z wylotów hydrotermalnych. Należą do nich między innymi kolonie rurkoczułkowców. Oprócz rybołówstwa przemysłowego region ten jest "mekką" wędkarzy sportowych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zatoka została odkryta dla Europejczyków w 1532, przez ekspedycję pod dowództwem Nuñeza de Guzmána, którą wysłał Hernán Cortés. Początkowo Hiszpanie nie zdawali sobie sprawy, iż akwen ten jest zatoką. Trzy lata później sam Cortés poprowadził drugą wyprawę w ten rejon, tym razem przekroczono Zatokę i udano się na Półwysep Kalifornijski. Ale dopiero w 1539 ostatecznie potwierdzono, iż Półwysep Kalifornijski nie jest wyspą (dzięki ekspedycji Francisco Uloy). Francisco Uloa nazwał Zatokę Mar Bermejo ("Morze Vermillona") ze względu na dużą ilość czerwonego planktonu obecnego w jej wodach. Natomiast badacz oceanów Jacques-Yves Cousteau ze względu na czystość akwenu i niezwykłej bioróżnorodności nazwał ją akwarium świata[3].

Przypisy

  1. Gulf of California (ang.). 2014. [dostęp 25-09-2014].
  2. 2,0 2,1 Rebekah K. Nix: The Gulf of California, A Physical, geological & biological study. The University of Texas at Dallas. [dostęp 25-09-2014].
  3. Protection and sustainable use of marine and coastal biodiversity in the Gulf of California (ang.). Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) GmbH. [dostęp 25-09-2014].