Chemioterapia nowotworów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Chemioterapia nowotworów – metoda systemowego leczenia nowotworów złośliwych za pomocą leków cytostatycznych. W leczeniu nowotworów stosuje się także leki hormonalne, leki celowane molekularnie (np. erlotynib, imatinib) i przeciwciała monoklonalne.

Cytostatyki zabijają komórki dzielące się, stąd oprócz komórek nowotworowych zabijają również prawidłowe komórki organizmu.

Leczenie systemowe za pomocą cytostatyków może być prowadzone jedynie przez lekarzy posiadających specjalizację z onkologii klinicznej. Leczenie musi być prowadzone na oddziałach szpitalnych posiadających pracownie cytostatyków oraz odpowiednio wykwalifikowany personel.

Podział[edytuj | edytuj kod]

  • metoda radykalna - ma na celu całkowitą eliminację komórek nowotworowych z organizmu, co zagwarantuje skuteczność leczenia; stosowana głównie w leczeniu nowotworów hematologicznych, a także guzów litych (rak jądra, ciążowa choroba trofoblastyczna),
  • metoda uzupełniająca - adiuwantowa - stosowana po radykalnym zabiegu operacyjnym. Jej celem jest zlikwidowanie pozostałych po zabiegu w postaci mikroprzerzutów komórek nowotworowych,
  • metoda wstępna - neoadiuwantowa, indukcyjna - stosowana przed zabiegiem operacyjnym celem zmniejszenia masy guza i jego regionalnego zaawansowania, co ma umożliwić przeprowadzenie radykalnego zabiegu operacyjnego lub zabiegu mniej okaleczającego, np. kwadrantektomia zamiast mastektomii,
  • metoda regionalna - stosowana w przypadku niektórych typów nowotworów - miejscowe podawanie cytostatyków, np. do tętnicy wątrobowej, do jamy opłucnej, do jamy otrzewnej
  • metoda paliatywna - stosowana w celu spowolnienia progresji choroby lub zmniejszenia dolegliwości u chorych, u których wyleczenie nie jest możliwe.
  • metoda cytotoksyczna - oddziałująca toksycznie na komórki nowotworowe.
  • metoda antyangiogeniczna - oddziałująca toksycznie na sieć naczyń krwionośnych dostarczających tlen i składniki pokarmowe do komórek nowotworowych, a odbierających produkty przemiany materii. Zniszczenie tych naczyń krwionośnych prowadzi do śmierci komórek nowotworowych w wyniku braku dostawy substancji odżywczych i tlenu. Stosowane są tu przeciwciała monoklonalne np. bewacizumab hamujące rozwój nowych naczyń krwionośnych.
  • metoda metronomiczna - polegająca na podawaniu małych dawek leków cytostatycznych w krótkich odstępach czasu.
  • metoda mieloablacyjna z autologicznym przeszczepem szpiku kostnego - polegająca na podaniu dużej dawki leków cytostatycznych, w wyniku działania której poza komórkami nowotworowymi giną również komórki krwiotwórcze. Przed zabiegiem pobiera się od pacjenta komórki krwiotwórcze ze szpiku kostnego lub z krwi obwodowej. Komórki te podaje się pacjentowi po chemioterapii w celu odtworzenia szpiku kostnego.

Powikłania[edytuj | edytuj kod]

Leki wspomagające[edytuj | edytuj kod]

W premedykacji stosowane są leki przeciwwymiotne: ondansetron, deksametazon, metoklopramid, tropisetron pozwalające zmniejszyć nudności i wymioty towarzyszące chemioterapii. Niektóre opracowania [1] wskazują na zalety stosowania zawartych w marihuanie kannabinoli w łagodzeniu negatywnych skutków takich jak nudności i wymioty, i umożliwianiu pacjentowi odżywianie się. Leki te wyszły już poza fazę badań naukowych, nie są stosowane w Polsce, mają rejestrację w USA.

Skuteczność[edytuj | edytuj kod]

W zależności od stadium choroby oraz od umiejscowienia guza, skuteczność chemoterapii waha się od kilku procent do ponad 90%. Na przykład w przypadku nowotworów głowy i szyi jej skuteczność jest zwykle niska, gdyż leki cytostatyczne zmniejszają wielkość guza, lecz często nie szkodzą rakowym komórkom macierzystym, które są dość odporne na cytostatyki.[2][3][4][5][6]

Przypisy

  1. Tramer MR, Carroll D, Campbell FA, Reynolds DJ, Moore RA, McQuay HJ. Cannabinoids for control of chemotherapy induced nausea and vomiting: quantitative systematic review. BMJ 2001;323:16-21. PMID 11440936.
  2. G. Bertolini, L. Roz, and L. Roz, “Highly tumorigenic lung cancer CD133+ cells display stem-like features and are spared by cisplatin treatment,” Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, vol. 106, no. 38, pp. 16281–16286, 2009.
  3. S. P. Hong, J. Wen, S. Bang, S. Park, and S. Y. Song, “CD44-positive cells are responsible for gemcitabine resistance in pancreatic cancer cells,” International Journal of Cancer, vol. 125, no. 10, pp. 2323–2331, 2009.
  4. S. J. Dylla, L. Beviglia, and L. Beviglia, “Colorectal cancer stem cells are enriched in xenogeneic tumors following chemotherapy,” PLoS ONE, vol. 3, no. 6, Article ID e2428, 2008.
  5. M. R. Loebinger, A. Giangreco, and A. Giangreco, “Squamous cell cancers contain a side population of stem-like cells that are made chemosensitive by ABC transporter blockade,” British Journal of Cancer, vol. 98, no. 2, pp. 380–387, 2008.
  6. Q. Zhang, S. Shi, Y. Yen, J. Brown, J. Q. Ta, and A. D. Le, “A subpopulation of CD133+ cancer stem-like cells characterized in human oral squamous cell carcinoma confer resistance to chemotherapy,” Cancer Letters, vol. 289, no. 2, pp. 151–160, 2009.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.