Selim I Groźny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Selim I Groźny
Selim I.jpg
Tughra of Selim I.JPG
Tugra Selima I
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 1512
do 22 września 1520
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Urodziny 10 października 1470
Śmierć 22 września 1520
Ojciec Bajazyd II
Dzieci Sulejman Wspaniały
Sułtanka Hatice
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Selim I Groźny (Okrutny) (ur. 10 października 1470, zm. 22 września 1520) – sułtan z dynastii Osmanów, panujący w latach 1512-1520. Nazywany Yavuz, co znaczy odważny. Syn sułtana Bajazyda II. Ojciec Sulejmana Wspaniałego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Początkowo gubernator Trapezuntu (1495-1511) i Samandiry (1511-1512), w ostatnim roku panowania swego ojca, którego wkrótce przed śmiercią odsunął od władzy, stoczył walkę o tron ze starszym bratem Ahmedem; po objęciu rządów nakazał zgładzić najbliższych krewnych, potencjalnych pretendentów do tronu. W 1514 r. pokonał siły perskie szacha Ismaila I w bitwie na równinie Czałdyran (Çaldiran, 23 VIII) i zagarnął większość ziem Kurdystanu i część Armenii. W 1515 r. niektórzy kurdyjscy przywódcy plemienni poddali się protekcji sułtana.

Rozgromił wojska mameluków w bitwach pod Mardż Dabik (24 VIII 1516) koło Aleppo i pod Ar-Rajdanijją (22 I 1517), dzięki czemu przyłączył do imperium Syrię, Palestynę, Jordanię, Egipt i Al-Hidżaz. Zawładnął w ten sposób Mekką i Medyną, a także świętym miastem Jerozolimą i dawnymi stolicami kalifatów: Damaszkiem (niegdyś stolica Umajjadów) i Kairem (przed wiekami siedziba Fatymidów).

Po podbiciu Egiptu sprowadził do Stambułu kalifa Al – Mutawakkila III (1508-1517), ostatniego potomka Abbasydów żyjącego dotąd pod kuratelą mameluków. W 1519 r., dzięki Hajreddinowi Barbarossie, zwierzchnictwo sułtana uznała Algieria. Tuż przed śmiercią planował wyprawę na Rodos. Na jego rozkaz powstał nowy kodeks prawny Kanunname. Pisał poezje pod pseudonimem „Selimi”. Był jednym z głównych budowniczych potęgi i prestiżu państwa osmańskiego i jego pozycji w świecie islamu. Podboje sułtana na długo ukształtowały mapę polityczną Bliskiego Wschodu. Częściowo ich skutki widoczne są do dziś (Kurdystan).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małgorzata Hertmanowicz-Brzoza, Kamil Stepan, Słownik Władców Świata, Wyd. Zielona Sowa, 2005.


Poprzednik
Bajazyd II
Osmanli-nisani.svg Sułtan Imperium osmańskiego
1512-1520
Osmanli-nisani.svg Następca
Sulejman I Wspaniały