Brożec (województwo opolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi Brożec woj. opolskie, pow. krapkowicki, gm. Walce. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Brożec
Kościół pw. Wszystkich Świętych
Kościół pw. Wszystkich Świętych
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat krapkowicki
Gmina Walce
Liczba ludności 950
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 47-341
Tablice rejestracyjne OKR
SIMC 0504500
Położenie na mapie gminy Walce
Mapa lokalizacyjna gminy Walce
Brożec
Brożec
Położenie na mapie powiatu krapkowickiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krapkowickiego
Brożec
Brożec
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Brożec
Brożec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Brożec
Brożec
Ziemia50°24′55″N 17°58′48″E/50,415278 17,980000

Brożec (dodatkowa nazwa w j. niem. Broschütz) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Walce. Wieś zamieszkuje około 950 mieszkańców.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa opolskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o wsi pod nazwą Brosci pochodzi z 1228 roku z łacińskiego dokumentu wydanego przez Kazimierza I opolskiego, w którym miejscowość wymieniona jest w szeregu miejscowości założonych na prawie polskim iure polonico[1].

Nazwa pochodzi prawdopodobnie od pierwszego właściciela lub zasadźcy o imieniu Brożek. W łacińskim dokumencie z 1282 roku wydanym przez kancelarię biskupa wrocławskiego Tomasza miejscowość zanotowana została w formie Brosez[2]. Pierwotna nazwa została później zgermanizowana - początkowo na Broszetz[3], a później na Broschütz tracąc swoje znaczenie.

W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie miejscowość występuje pod polską nazwą Broszec oraz dwiema zgermanizowanymi Broszetz i Broschütz[3]. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod niemiecką nazwą Broschütz, a także wymienia zniekształconą, polską nazwę Broscec we fragmencie: "Broschütz (1282 Brosez, 1383 Broschicz, 1534 Broschetz, polnisch Broscec)"[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś znajdowała się w uposażeniu Zakonu Norbertanek z Czarnowąs. Zakonowi temu przypisać należy utworzenie parafii w Brożcu, o której wspomina się w dokumencie z 1319 roku. W 1428 roku Brożec zostało zniszczone przez husytów. W 1447 roku parafia jako jedna z osiemnastu należy do Archiprebyteriatu w Głogówku. W dwóch dokumentach wystawionych w 1483 roku przez Jana i Mikołaja książąt mowa jest o potwierdzeniu należnego mieszkańcom wsi grunty i prawo wypasania owiec. W 1602 roku Georg II von Oppersdorf kupił od klasztoru w Czarnowąsach wieś Brożec wraz z należnymi dziesięcinami. W 1633 roku spustoszenie na Ślasku wywołane panującą zarazą spowodowała również straty w Brożec, gdzie 1/3 mieszkańców padła jej ofiarą. W 1661 roku wprowadzono w parafii wiejską księgę chrześcijan, a od 1666 roku księgę chrztów.[5]. Do 1701 roku posługę kapłańską pełnili księża z Zakonu św. Wincentego z Wrocławia. Jednak majątek klasztorny przeszedł w ręce Oppersdorfów z Głogówka już pod koniec XVI wieku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:

  • kościół parafialny pw. Wszystkich Świętych, barokowy, wybudowany w 1779 roku przez ks. Klosego jest najstarszym kościołem w gminie. Szczególnie cenne zabytki w kościele to barokowa ambona i konfesjonał, chrzcielnica oraz XIX- wieczne organy
  • kapliczka, w rozwidleniu dróg, z pocz. XX w.
  • spichrz folwarczny, z poł. XIX w., piękny i zabytkowy

inne obiekty:

  • cześć budynków pofolwarcznych z XIX wieku
  • naturalne źródło wody oraz
  • kapliczka i drobna infrastruktura dla turystów lub pątników znajdują się na skraju wsi[7].

Instytucje publiczne[edytuj | edytuj kod]

We wsi działa OSP, amatorski siatkarski klub sportowy, 20 osobowy chór mieszany "Brosci Chorus" , dziecięcy zespół taneczny "Przecinek" oraz schola parafialna. We wsi znajduje się również prężnie działająca szkoła podstawowa[8].

Znane osoby związane z miejscowością[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Colmar Grünhagen 1857 ↓, s. 4.
  2. Colmar Grünhagen 1857 ↓, s. 3.
  3. a b Johann Knie 1830 ↓, s. 71.
  4. Felix Triest 1865 ↓, s. 1076.
  5. Tygodnik Krapkowicki. , 2013-02-26 (pol.). 
  6. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 50. [dostęp 12.12.2012].
  7. Robert Niedźwiedzki, Joachim Szulc, Marek Zarankiewicz, 2012: Przewodnik geologiczny. Kamienne skarby Ziemi Annogórskiej. Wyd.: Stowarzyszenie Kraina św. Anny, strona 90. ​ISBN 978-83-63036-04-1
  8. Strona internetowa Szkoły Podstawowej w Brożcu (pol.). [dostęp 17 października 2008].
  9. Serwis internetowy Gminy Walce (pol.). [dostęp 17 października 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Erster Band. Urkunden des klosters Czarowanz. Breslau: Josef Max & COMP., 1857.
  2. Johann Knie: Alpabetisch, Statistisch, Topographische Uebersicht aller Dorfer, Flecken, Stadt und andern Orte der Konigl. Preus. Provinz Schliesen.... Breslau: Barth und Comp., 1830.
  3. Felix Triest: Topographisches handbuch von Oberschliesen. Breslau: Verlag von Wilh. Gottl. Korn, 1865.