Chojnice – gmina wiejska w województwie pomorskim , w powiecie chojnickim .
W skład gminy wchodzą 34 sołectwa : Angowice , Charzykowy , Chojniczki , Ciechocin , Chojnaty , Czartołomie -Jarcewo , Doręgowice , Funka , Gockowice -Objezierze , Granowo , Klawkowo , Klosnowo , Kopernica , Krojanty , Kruszka , Kłodawa , Lichnowy , Lotyń , Moszczenica , Nieżychowice , Nowa Cerkiew , Nowe Ostrowite , Nowy Dwór -Cołdanki , Ogorzeliny , Ostrowite , Pawłowo , Pawłówko , Powałki , Racławki , Silno , Sławęcin , Swornegacie , Topole , Zbeniny
Siedziba gminy to Chojnice .
Według danych z 31 grudnia 2019 gminę zamieszkiwało 18 826 osób.
Gmina należy do Stowarzyszenia Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej [ 2] oraz do Stowarzyszenia Samorządów Posiadających na Swoim Terenie Parki Narodowe i Krajobrazowe[ 3] .
Gmina zbiorowa Chojnice została utworzona 1 sierpnia 1934 roku w powiecie chojnickim w woj. pomorskim z dotychczasowych jednostkowych gmin wiejskich : Angowice, Charzykowy (główna część), Chojniczki, Ciechocin, Doręgowice, Gockowice, Granowo, Jerzmionki, Kłodawa (główna część), Krojanty, Lichnowy, Moszczenica, Niwy, Nowa Czerkiew Królewska (główna część), Nowawieś, Nowydwór, Ogorzeliny, Ostrowite, Silno, Sławęcin i Sternowo oraz z obszarów dworskich : Blumfeld, Cołdanki, Jarcewo, Jeziorki, Kamionka, Krojanty, Nowa Czerkiew Szlachecka, Racławki, Szynfeld, Zamarte, Zbeniny, Rytel (część) i Bachorz (część)[ 4] .
Po wybuchu wojny gmina Chojnice (pod nazwą Landgemeinde Konitz) znalazła się pod administracją niemiecką. Należała do powiatu Konitz w rejencji gdańskiej w prowincji Gdańsk-Prusy Zachodnie [ 5] .
24 października 1940 wyodrębniono z niej gminę Charzykowy (Amtsbezirk Müskendorf ), składającą się gromad: Groß Kladau, Jesiorken (Rosengrenz), Klein Konitz, Krojanten, Müskendorf, Zandersdorf i Zbenin), po czym gmina Chojnice (już pod nazwą (Amtsbezirk Konitz-Land ) składała się z 20 gromad: Annafelde, Blumfelde, Bonstetten, Deutsch Cekzin (Dützenfließ), Döringsdorf, Frankenhagen, Görsdorf, Götzendorf, Granau, Groß Paglau, Harmsdorf, Hennigsdorf, Königlich Neukirch, Lichnau, Mosnitz, Neuhof (Heideneuhof), Osterwick, Schlagenthin, Schönfeld i Sternau[ 5] .
1 kwietnia 1944 zniesiono dotychczasowe gminy Chojnice i Charzykowy, tworząc z nich nową gminę Chojnice (Amtsbezirk Konitz-Land ), oprócz gromad Königsneukirch i Sternau z dawnej gminy Chojnice oraz gromady Rosengrenz ze zniesionej gminy Charzykowy, które włączono do gminy Rytel (Amtsbezirk Rittel ); równocześnie z gminy Chojnice wyłączono gromady Döringsdorf, Dützenfließ, Frankenhagen, Görsdorf, Götzendorf, Granau, Harmsdorf, Heideneuhof, Lichnau, Osterwick i Schlagenthin, tworząc z nich nową gminę Ostrowite [ 5] .
1 października 1944 do gminy Chojnice przyłączono gromady Großkornlage, Holzmühl, Kelpchen, Sichts, Zechlau i Zieroldshagen ze zniesionej gminy Konarzyny (Amtsbezirk Großkornlage ), której pozostały obszar złożył się na powstanie Truppenübungsplatz Westpreußen [ 5] .
Po wojnie zniesiono zmiany wprowadzone przez okupanta. Gmina Chojnice zachowała przynależność administracyjną choć 6 lipca 1950 roku zmieniono nazwę woj. pomorskiego na bydgoskie [ 6] . Według stanu z dnia 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 25 gromad: Angowice, Chojniczki, Ciechocin, Doręgowice, Gockowice, Granowo, Jerzmionki, Kłodawa, Krojanty, Lichnowy, Moszczenica, Nierzychowice, Niwy, Nowa Czerkiew, Nowawieś, Nowydwór, Ogorzeliny, Ostrowite, Pawłowo, Silno, Sławęcin, Zamarte i Zbeniny[ 7] .
1 stycznia 1950 część obszaru gminy Chojnice włączono do gminy Rytel i do Chojnic [ 8] .
Gmina została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin [ 9] . Z obszaru gminy Chojnice powstało 10 gromad: Angowice , Charzykowy , Doręgowice , Nowacerkiew , Ogorzeliny , Ostrowite , Pawłowo , Silno , Sławęcin i Zbeniny [ 10] , które utrzymały się różnie długo do kolejnej reformy administracyjnej.
Gminę Chojnice przywrócono ponownie 1 stycznia 1973 roku[ 11] po reaktywowaniu gmin w Polsce[ 12] . 15 stycznia 1976 do gminy Chojnice przyłączono części zniesionych gmin Ogorzeliny i Rytel [ 13] .
W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bydgoskim .
Według danych z roku 2002[ 14] gmina Chojnice ma obszar 458,34 km², w tym:
użytki rolne: 49%
użytki leśne: 38%
Gmina stanowi 33,6% powierzchni powiatu.
Dane z 2017 roku:[ 15]
Opis
Ogółem
Kobiety
Mężczyźni
jednostka
osób
%
osób
%
osób
%
populacja
18931
100
9001
49,4
9103
50,6
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)
41
20,3
20,7
Tab. 1. Miejscowości podstawowe oraz ich integralne części w administracji gminy wiejskiej Chojnice.
Identyfikator SIMC
Nazwa miejscowości
Rodzaj miejscowości
Miejscowość podstawowa
Położenie geograficzne
0081330
Angowice
wieś
53°39′21″N 17°33′38″E / 53,655833 17,560556
0081659
Babilon
osada
Kopernica
53°47′31″N 17°25′59″E / 53,791944 17,433056
1014085
Bachorze
osada
Charzykowy
53°47′26″N 17°31′12″E / 53,790556 17,520000
0081369
Bachorze
osada leśna
Charzykowy
53°47′39″N 17°30′57″E / 53,794167 17,515833
0081820
Białe Błoto
osada
Lotyń
53°41′45″N 17°45′39″E / 53,695833 17,760833
0081665
Borne
osada
Kopernica
53°49′05″N 17°25′26″E / 53,818056 17,423889
0082200
Burdychowo
część wsi
Silno
53°39′39″N 17°41′35″E / 53,660833 17,693056
0081346
Charzykowy
wieś
53°44′08″N 17°30′38″E / 53,735556 17,510556
0082305
Chociński Młyn
wieś
53°49′50″N 17°26′46″E / 53,830556 17,446111
0081441
Chojnaty
osada
Chojnaty
53°40′37″N 17°35′11″E / 53,676944 17,586389
0081458
Chojniczki
wieś
53°44′22″N 17°32′40″E / 53,739444 17,544444
0081470
Ciechocin
wieś
53°36′44″N 17°42′03″E / 53,612222 17,700833
0081487
Ciechocin Drugi
część wsi
Ciechocin
53°36′56″N 17°40′55″E / 53,615556 17,681944
0081493
Ciechocin Pierwszy
część wsi
Ciechocin
53°36′14″N 17°41′27″E / 53,603889 17,690833
0081984
Cołdanki
osada
Nowy Dwór
53°37′44″N 17°31′41″E / 53,628889 17,528056
0081501
Czartołomie
wieś
53°44′07″N 17°34′37″E / 53,735278 17,576944
0081518
Doręgowice
wieś
53°37′34″N 17°29′25″E / 53,626111 17,490278
0082311
Drzewicz
osada leśna
Swornegacie
53°51′06″N 17°33′58″E / 53,851667 17,566111
0081381
Funka
osada leśna
Charzykowy
53°46′32″N 17°31′40″E / 53,775556 17,527778
0081530
Gockowice
wieś
53°39′36″N 17°43′43″E / 53,660000 17,728611
0081553
Granowo
wieś
53°39′37″N 17°38′57″E / 53,660278 17,649167
1014091
Jabłonka
kolonia wsi
Krojanty
53°43′56″N 17°39′19″E / 53,732222 17,655278
0081837
Jakubowo
osada
Lotyń
53°43′00″N 17°42′13″E / 53,716667 17,703611
0081576
Jarcewo
wieś
53°44′24″N 17°33′56″E / 53,740000 17,565556
0081607
Jasnowo
kolonia
Kłodawa
53°45′13″N 17°40′29″E / 53,753611 17,674722
0081760
Jasnowo
kolonia
Kruszka
53°44′41″N 17°39′54″E / 53,744722 17,665000
0081777
Jeziorki
wieś
53°43′44″N 17°41′16″E / 53,728889 17,687778
0081398
Józefowo
osada
Charzykowy
53°47′07″N 17°35′22″E / 53,785278 17,589444
0081524
Kamionka
osada
Doręgowice
53°36′21″N 17°29′09″E / 53,605833 17,485833
0082328
Kamionka
osada
Swornegacie
53°52′37″N 17°31′27″E / 53,876944 17,524167
0081910
Karolewo
osada
Nieżychowice
53°43′13″N 17°30′35″E / 53,720278 17,509722
0081731
Klawkowo
wieś
53°42′44″N 17°36′12″E / 53,712222 17,603333
0082452
Klosnowo
wieś
53°45′33″N 17°35′47″E / 53,759167 17,596389
0081613
Kłodawa
osada leśna
Kłodawa
53°45′49″N 17°38′19″E / 53,763611 17,638611
0081582
Kłodawa
wieś
53°44′45″N 17°38′07″E / 53,745833 17,635278
0081620
Kłodawka
osada
Kłodawa
53°45′43″N 17°38′33″E / 53,761944 17,642500
0082334
Kokoszka
kolonia
Swornegacie
53°51′19″N 17°29′31″E / 53,855278 17,491944
0081642
Kopernica
wieś
53°47′16″N 17°28′40″E / 53,787778 17,477778
1014100
Krojanty
osada leśna
Krojanty
53°42′26″N 17°37′41″E / 53,707222 17,628056
0081688
Krojanty
wieś
53°43′30″N 17°37′53″E / 53,725000 17,631389
0081754
Kruszka
wieś
53°44′17″N 17°40′30″E / 53,738056 17,675000
0082340
Kulki
osada
Swornegacie
53°52′03″N 17°27′06″E / 53,867500 17,451667
1014116
Kurczewo
osada
Swornegacie
53°51′52″N 17°29′30″E / 53,864444 17,491667
0081783
Lichnowy
wieś
53°39′04″N 17°36′22″E / 53,651111 17,606111
0081790
Lichnowy Drugie
część wsi
Lichnowy
53°38′22″N 17°35′04″E / 53,639444 17,584444
0081808
Lichnowy Pierwsze
część wsi
Lichnowy
53°39′20″N 17°37′15″E / 53,655556 17,620833
0082179
Lipienice
wieś
53°41′55″N 17°37′14″E / 53,698611 17,620556
0082251
Lisia Góra
część wsi
Sławęcin
53°36′51″N 17°35′30″E / 53,614167 17,591667
0081814
Lotyń
wieś
53°41′59″N 17°44′02″E / 53,699722 17,733889
0081406
Łukomie
osada
Charzykowy
53°45′06″N 17°29′03″E / 53,751667 17,484167
0082357
Małe Swornegacie
wieś
53°49′03″N 17°30′23″E / 53,817500 17,506389
0082363
Małe Zanie
kolonia
Swornegacie
53°53′26″N 17°29′27″E / 53,890556 17,490833
0082038
Melanowo
osada
Ogorzeliny
53°36′17″N 17°32′23″E / 53,604722 17,539722
0082044
Melanówek
osada
Ogorzeliny
53°35′10″N 17°32′53″E / 53,586111 17,548056
0081866
Moszczenica
wieś
53°38′28″N 17°29′50″E / 53,641111 17,497222
0082073
Na Górach
część wsi
Ostrowite
53°38′47″N 17°38′17″E / 53,646389 17,638056
0082216
Nad Strugą
część wsi
Silno
53°38′54″N 17°42′01″E / 53,648333 17,700278
0082009
Nad Szosą
część wsi
Ogorzeliny
53°36′56″N 17°33′06″E / 53,615556 17,551667
0081843
Nicponie
kolonia
Lotyń
53°41′08″N 17°44′44″E / 53,685556 17,745556
0081889
Nieżychowice
wieś
53°40′19″N 17°31′40″E / 53,671944 17,527778
0081949
Nowa Cerkiew
wieś
53°42′00″N 17°41′07″E / 53,700000 17,685278
0081895
Nowe Nieżychowice
część wsi
Nieżychowice
53°39′44″N 17°30′32″E / 53,662222 17,508889
1063072
Nowe Ostrowite
wieś
53°37′33″N 17°37′23″E / 53,625833 17,623056
0081961
Nowy Dwór
wieś
53°37′41″N 17°33′02″E / 53,628056 17,550556
0081872
Nowy Świat
część wsi
Moszczenica
53°38′29″N 17°28′59″E / 53,641389 17,483056
0081547
Objezierze
kolonia
Gockowice
53°40′34″N 17°43′24″E / 53,676111 17,723333
0081990
Ogorzeliny
wieś
53°36′09″N 17°33′22″E / 53,602500 17,556111
0082067
Ostrowite
wieś
53°37′58″N 17°40′05″E / 53,632778 17,668056
0082370
Owink
osada
Swornegacie
53°50′23″N 17°31′35″E / 53,839722 17,526389
0082110
Pawłowo
wieś
53°40′57″N 17°38′26″E / 53,682500 17,640556
0082156
Pawłówko
wieś
53°41′01″N 17°36′50″E / 53,683611 17,613889
0082162
Pawłówko Drugie
część wsi
Pawłówko
53°40′55″N 17°36′49″E / 53,681944 17,613611
0082386
Płęsno
osada
Swornegacie
53°52′04″N 17°33′05″E / 53,867778 17,551389
0082268
Pod Ciechocin
część wsi
Sławęcin
53°36′12″N 17°38′42″E / 53,603333 17,645000
0082127
Pod Czersk
część wsi
Pawłowo
53°42′10″N 17°38′42″E / 53,702778 17,645000
0082015
Pod Dąbrówkę
część wsi
Ogorzeliny
53°35′07″N 17°34′32″E / 53,585278 17,575556
0082222
Pod Dworzec
część wsi
Silno
53°38′39″N 17°41′56″E / 53,644167 17,698889
0082239
Pod Gockowice
część wsi
Silno
53°38′52″N 17°42′54″E / 53,647778 17,715000
0081694
Pod Kolej
część wsi
Krojanty
53°43′51″N 17°39′21″E / 53,730833 17,655833
0081978
Pod Lasem
część wsi
Nowy Dwór
53°37′27″N 17°32′47″E / 53,624167 17,546389
0082274
Pod Obrowo
część wsi
Sławęcin
53°35′24″N 17°38′45″E / 53,590000 17,645833
0082280
Pod Ostrowite
część wsi
Sławęcin
53°36′36″N 17°38′23″E / 53,610000 17,639722
0081702
Pod Pawłowo
część wsi
Krojanty
53°42′25″N 17°38′42″E / 53,706944 17,645000
0082080
Pod Silno
część wsi
Ostrowite
53°37′43″N 17°41′16″E / 53,628611 17,687778
0082021
Pod Sławęcin
część wsi
Ogorzeliny
53°36′05″N 17°34′46″E / 53,601389 17,579444
0082133
Pod Tuchole
część wsi
Pawłowo
53°40′40″N 17°39′17″E / 53,677778 17,654722
0081412
Pomoc
kolonia
Charzykowy
53°44′37″N 17°28′49″E / 53,743611 17,480278
0082469
Powałki
osada leśna
Zbeniny
53°45′16″N 17°36′30″E / 53,754444 17,608333
0081636
Powałki
wieś
53°44′24″N 17°37′11″E / 53,740000 17,619722
0081599
Rabusiewo
część wsi
Kłodawa
53°45′10″N 17°39′05″E / 53,752778 17,651389
0082185
Racławki
wieś
53°40′10″N 17°40′20″E / 53,669444 17,672222
1014122
Rocoły
część wsi
Kopernica
53°47′07″N 17°29′30″E / 53,785278 17,491667
0082392
Sepiot
kolonia
Swornegacie
53°51′42″N 17°26′47″E / 53,861667 17,446389
0082191
Silno
wieś
53°38′53″N 17°42′18″E / 53,648056 17,705000
0082245
Sławęcin
wieś
53°36′07″N 17°36′52″E / 53,601944 17,614444
0081903
Stare Nieżychowice
część wsi
Nieżychowice
53°40′16″N 17°31′49″E / 53,671111 17,530278
0081429
Stary Młyn
osada
Charzykowy
53°45′29″N 17°31′07″E / 53,758056 17,518611
0081850
Sternowo
wieś
53°41′57″N 17°42′52″E / 53,699167 17,714444
1014139
Strużka
osada
Swornegacie
53°48′22″N 17°30′51″E / 53,806111 17,514167
0081671
Styporc
osada
Kopernica
53°49′05″N 17°29′14″E / 53,818056 17,487222
0082297
Swornegacie
wieś
53°51′35″N 17°29′55″E / 53,859722 17,498611
0081955
Szlachetna Nowa Cerkiew
kolonia
Nowa Cerkiew
53°42′56″N 17°40′48″E / 53,715556 17,680000
0082400
Śluza
osada
Swornegacie
53°54′44″N 17°29′49″E / 53,912222 17,496944
0081926
Topole
osada
Nieżychowice
53°41′34″N 17°30′48″E / 53,692778 17,513333
0082417
Wączos
kolonia
Swornegacie
53°50′16″N 17°27′25″E / 53,837778 17,456944
0082423
Wielkie Zanie
kolonia
Swornegacie
53°52′57″N 17°27′58″E / 53,882500 17,466111
0081932
Władysławek
osada
Nieżychowice
53°41′56″N 17°31′19″E / 53,698889 17,521944
0081435
Wolność
kolonia
Charzykowy
53°44′18″N 17°28′53″E / 53,738333 17,481389
0081719
Wybudowania Krojanckie
część wsi
Krojanty
53°43′12″N 17°38′18″E / 53,720000 17,638333
0082096
Wybudowania Ostrowickie
część wsi
Ostrowite
53°38′18″N 17°39′02″E / 53,638333 17,650556
0081464
Wybudowanie Chojnickie
część wsi
Chojniczki
53°43′09″N 17°33′13″E / 53,719167 17,553611
0081560
Wybudowanie Granowskie
część wsi
Granowo
53°39′03″N 17°40′15″E / 53,650833 17,670833
0082140
Za Koleją
część wsi
Pawłowo
53°40′24″N 17°38′01″E / 53,673333 17,633611
0081352
Zacisze
część wsi
Charzykowy
53°43′54″N 17°29′48″E / 53,731667 17,496667
0082446
Zbeniny
wieś
53°45′00″N 17°37′15″E / 53,750000 17,620833
0082430
Zbrzyca
osada
Swornegacie
53°53′12″N 17°30′27″E / 53,886667 17,507500
Źródła: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (xls) ,Dz.U. z 2013 r. poz. 200 oraz Dz.U. z 2015 r. poz. 1636 , Zbiory danych państwowego rejestru nazw geograficznych -2025-12-05
Piramida wieku mieszkańców gminy Chojnice w 2014 roku[ 16]
Chojnice (miasto), Brusy , Czersk , Człuchów , Kamień Krajeński , Kęsowo , Konarzyny , Lipnica , Tuchola
↑ Podstawowe dane: - BIP w JST - Urząd Gminy w Chojnicach [online], bip.gminachojnice.com.pl [dostęp 2019-02-04] .
↑ Stowarzyszenie Gmin Przyjaznych Energii Odnawialnej – oficjalna strona
↑ Lista Gmin – Członków Stowarzyszenia . stowarzyszenie-samorzadow.pl. [dostęp 2023-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-07-28)]. (pol. ) .
↑ Dz.U. z 1934 r. nr 68, poz. 598
↑ a b c d Amtsbezirk Konitz-Land
↑ Dz.U. z 1950 r. nr 28, poz. 255
↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
↑ Dz.U. z 1950 r. nr 3, poz. 25
↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
↑ Uchwała Nr 24/5 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu chojnickiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63)
↑ Uchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972 r., Nr. 17, Poz. 200)
↑ Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312
↑ Dz.U. z 1976 r. nr 1, poz. 12
↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset . regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol. ) .
↑ Gmina Chojnice w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2019-12-11] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
↑ Gmina Chojnice w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-16] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
Wsie
Kolonie
Osady
Osady leśne
Części wsi
Burdychowo
Ciechocin Drugi
Ciechocin Pierwszy
Lichnowy Drugie
Lichnowy Pierwsze
Lisia Góra
Na Górach
Nad Strugą
Nad Szosą
Nowe Nieżychowice
Nowy Świat
Pawłówko Drugie
Pod Ciechocin
Pod Czersk
Pod Dąbrówkę
Pod Dworzec
Pod Gockowice
Pod Kolej
Pod Lasem
Pod Obrowo
Pod Ostrowite
Pod Pawłowo
Pod Silno
Pod Sławęcin
Pod Tuchole
Rabusiewo
Rocoły
Stare Nieżychowice
Wybudowania Krojanckie
Wybudowania Ostrowickie
Wybudowanie Chojnickie
Wybudowanie Granowskie
Za Koleją
Zacisze
Kolonia wsi
Pozostałe miejscowości