Diecezja cieszyńska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Diecezja cieszyńska
Ilustracja
Kościół Zbawiciela w Bielsku-Białej
Państwo  Polska
Siedziba Bielsko-Biała
pl.ks. Marcina Lutra 3
43-300 Bielsko-Biała
Wyznanie Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP
Biskup diecezjalny bp dr Adrian Korczago
Dane statystyczne (2016[1])
Liczba wiernych 36 180
Liczba kapłanów 44
Liczba parafii 22
Położenie na mapie Bielska-Białej
Położenie na mapie województwa śląskiego
Położenie na mapie Polski
Ziemia49°49′22,1″N 19°02′27,4″E/49,822806 19,040944
Strona internetowa

Diecezja cieszyńska – największa pod względem liczby wiernych diecezja Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Diecezja liczy 22 parafie obsługiwane przez 44 duchownych[1]. Siedzibą władz diecezjalnych jest Bielsko-Biała.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Reformacja na terenie Księstwa Cieszyńskiego rozpoczęła się nie wcześniej niż po 1545 roku, czyli po objęciu samodzielnych rządów przez Wacława III Adama. Jedynie w niemieckojęzycznym Bielsku można powiedzieć, że rozpowszechniła się wcześniej, już na przełomie lat 30. i 40. XVI wieku[2]. Szlachta i mieszkańcy księstwa przyjmowali nowe wyznanie, a dotychczasowe parafie katolickie stawały się ewangelickimi. Sytuacja ta została zahamowana przez kontrreformację, rozpoczętą stosunkowo łagodnie w 1610 przez księcia Adama Wacława do śmierci ostatniej piastowskiej księżnej Elżbiety Lukrecji, następnie przez Habsburgów od 1654 r. Świątynie odebrano wiernym na rzecz kościoła katolickiego, wygnano duchownych, a ewangelicy zbierali się w tajemnicy w domach lub lasach. Posługę duszpasterską pełnili wędrowni kaznodzieje, pochodzący ze Słowacji, Dolnego Śląska i Królestwa Polskiego[3].

Za przyczyną szwedzkiego króla Karola XII oraz protestanckiej śląskiej szlachty, w 1709 r. wybudowano Kościół Jezusowy w Cieszynie, będący jednym z kościołów łaski. Powstała również szkoła ewangelicka[3].

W związku z wydaniem patentu tolerancyjnego przez cesarza Józefa II Habsburga w 1781 r., na terenie Śląska Cieszyńskiego utworzono nowe parafie w Jaworzu, Bielsku, Bystrzycy, Błędowicach, Ligotce Kameralnej i Wiśle, a później w Ustroniu, Goleszowie, Nawsiu, Drogomyślu i Starym Bielsku. Parafie te działały w obrębie superintendentury morawsko-śląsko-galicyjskiej należącej do kościoła ewangelickiego austriackiej Przedlitawii. Po podziale jednostki na dwie części w 1803 r., weszły w skład superintendentury morawsko-śląskiej. Parafie Śląska Cieszyńskiego stanowiły podległy jej seniorat śląski[3].

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 r. większość zborów wchodzących w skład senioratu śląskiego wyraziły chęć dołączenia do Konsystorza Ewangelicko-Augsburskiego w Warszawie, co uczyniono poprzez podpisanie odpowiedniego aktu 20 grudnia 1918 r. Przeciwne temu były trzy niemieckojęzyczne zbory w Bielsku, Starym Bielsku i Międzyrzeczu Górnym, które wolały dołączyć do Ewangelickiego Kościoła Unijnego na polskim Górnym Śląsku. Ich przedstawiciele wyrażali taką chęć jeszcze w 1922 roku celem zachowania charakteru niemiecko-ewangelickiego[4], do czego jednak nie doszło. Na skutek podziału Śląska Cieszyńskiego, 15 parafii wraz z 50 tysiącami wiernych znalazło się w granicach Czechosłowacji. Do Polski przyłączono teren zamieszkały przez 43 tysiące wiernych z 10 parafiami w Bielsku, Cieszynie, Drogomyślu, Goleszowie, Jaworzu, Międzyrzeczu, Skoczowie, Starym Bielsku, Ustroniu i Wiśle[3]. Seniorem śląskim został Franciszek Michejda[5]. Jego następcą został Karol Kulisz[6], pełniący tę fukcję w latach 1921–1937. Kolejnym seniorem został mianowany w 1937 r. Paweł Nikodem[6].

Po likwidacji Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego i Helweckiego Wyznania w Małopolsce do diecezji przyłączono parafię w Białej[3].

W 1957 r. urząd objął biskup nowy diecezji, którym został Adam Wegert, poprzednio proboszcz parafii w Bielsku[6].

W 1967 r. powołano samodzielną parafię w Czechowicach-Dziedzicach. W następnych latach nastąpiło przekształcanie kolejnych filiałów w niezależne parafie[3].

Kolejnym seniorem diecezji został w 1980 r. Jan Szarek. Od 1991 r. pełnił obowiązki biskupa Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP[6], w związku z czym w tym samym roku na stanowisko biskupa diecezji wybrano Pawła Anweilera, który pełnił tę funkcję do 2016 r.[7] 21 listopada 2015 r. dokonano wyboru nowego biskupa, Adriana Korczago, wprowadzonego do urzędu podczas konsekracji 6 stycznia 2016 r.[8]

Władze[edytuj | edytuj kod]

  • Biskup diecezjalny – bp dr Adrian Korczago
  • Kurator diecezjalny – Tomasz Bujok
  • Radca duchowny – ks. Waldemar Szajthauer
  • Radca świecki – Krystyna Penkała

Zwierzchnicy diecezji cieszyńskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP

Lata posługi Zwierzchnik diecezji Lata życia Uwagi
1937-1954 ks. senior Paweł Nikodem 1878-1954
1957-1980 ks. senior Adam Wegert 1910-1981
1980-1991 ks. senior Jan Szarek ur. 1936 Biskup Kościoła w latach 1991–2001
1992-2015 bp Paweł Anweiler ur. 1950 wybrany na kolejne kadencję w 2002 i 2012 roku
od 2015 bp dr Adrian Korczago ur. 1964

Parafie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych, 2017, s. 197, ISSN 1506-0632.
  2. Śląsk Cieszyński w początkach czasów nowożytnych (1528-1653). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2011, s. 262–264. ISBN 978-83-926929-5-9.
  3. a b c d e f 500 lat Reformacji – Diecezja Cieszyńska.
  4. Henryk Czembor, Ewangelicki Kościół Unijny na polskim Górnym Śląsku, Dom Wydawniczy i Księgarski „Didache”, Katowice 1993, s. 41, 83-85572-05-X.
  5. Instytut Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej – Reformacja na Śląsku Górnym i Śląsku Cieszyńskim.
  6. a b c d Biogram w Słowniku biograficznym Śląska Cieszyńskiego.
  7. Luteranie.pl – bp Paweł Anweiler. Biskup Diecezji Cieszyńskiej (1991-2016).
  8. Luteranie.pl – Wybrano biskupa Diecezji Cieszyńskiej.
  9. Diecezje i parafie - Biała, Luteranie.pl: Kościół Ewangelicko-Augsburski w Polsce [dostęp 2017-05-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]