Drzewo na saboty

Drzewo na saboty
L’albero degli zoccoli
	; Mènec na wozie (kadr z filmu)
Gatunek	dramat historyczny
Data premiery	1978; 1980 (Polska)
Kraj produkcji	Włochy
Język	włoski
Czas trwania	186 min
Reżyseria	Ermanno Olmi
Scenariusz	Ermanno Olmi
Muzyka	Johann Sebastian Bach
Zdjęcia	Ermanno Olmi
Scenografia	Enrico Tovaglieri
Kostiumy	Francesca Zucchelli
Montaż	Ermanno Olmi

Adagio z Ich Steh mit einem Fuß im Grabe Bacha.

Drzewo na saboty (wł. L’albero degli zoccoli) – włoski dramat filmowy z 1978 roku w reżyserii Ermanno Olmiego.

W 1995, z okazji stulecia narodzin kina, film znalazł się na watykańskiej liście 45 filmów fabularnych, które propagują szczególne wartości religijne, moralne lub artystyczne^[2].

Realizacja

Obraz zrealizowano głównie w dialekcie bergamasco z udziałem aktorów nieprofesjonalnych, mieszkańców okolic Bergamo^[3]. Film kręcono głównie w Bassa Bergamasca(inne języki) w Lombardii, we wsiach i w plenerach nad Naviglio di Brescia(inne języki). Miejscowości wymieniane w publikacjach dotyczących filmu, to m.in.: Palosco (cascina Roggia Sale), Cividate al Piano, Martinengo, Mornico al Serio, Cortenuova, Treviglio, Pontoglio. Ujęcia nad Naviglio Grande zrealizowano w okolicach Castelletto di Cuggiono, Bernate Ticino, Robecco sul Naviglio i Abbiategrasso^[4]^[5].

Fabuła

Mała lombardzka wioska nieopodal Bergamo od jesieni 1897 do lata 1898 roku. Żyje tu wiele biednych chłopskich rodzin. Wspólnotę, którą tworzą, łączą silne więzi kulturowe i duchowe. Kiedy przychodzi czas oddania właścicielowi farmy sporej części plonów, biedni chłopi oszukują, by zatrzymać choć kilka kilogramów mąki. Gdy miejscowa piękność Maddalena wychodzi za Stefana, cała osada uczestniczy w ślubie i wita młodych, gdy wracają z Mediolanu z adoptowanym dzieckiem. Rodziny wspólnie zarzynają świnię, godzą kłócących się, słuchają opowieści starszych, przyjmują wizyty proboszcza, uczestniczą w nabożeństwach i świętują. Wielką radość budzi cudowne ozdrowienie krowy należącej do ubogiej wdowy^[6]^[3].

Pewnego dnia sześcioletni Mènec wraca ze szkoły ze złamanym drewniakiem. Ojciec spędza całą noc, potajemnie rzeźbiąc mu nowy. Do wykonania buta używa jednak kradzionego drewna. Kiedy prawda wychodzi na jaw, właściciel wyrzuca go z gospodarstwa. Pozostali mieszkańcy patrzą w osłupieniu i bezsilni, gdy Batistì opuszcza wieś z rodziną, wyruszając ku nędzy i niepewnej przyszłości^[3].

Główne role

Luigi Ornaghi – Batistì
Francesca Moriggi – Batistina
Omar Brignoli – Mènec
Antonio Ferrari – Tuni
Teresa Brescianini – Wdowa Runk
Giuseppe Brignoli – Anselmo
Carlo Rota – Peppino
Pasqualina Brolis – Teresina
Massimo Fratus – Pierino
Francesca Villa – Annetta
Maria Grazia Caroli – Bettina

Nagrody i nominacje

31. MFF w Cannes

Złota Palma^[3]
Nagroda Jury Ekumenicznego^[3]

Cezary 1979

Najlepszy film zagraniczny

Nagroda David di Donatello

Najlepszy film^[3]

Nastro d’argento

Reżyser najlepszego filmu (Ermanno Olmi)^[3]
Najlepsze materiały do scenariusza^[3]
Najlepszy scenariusz^[3]
Najlepsze zdjęcia^[3]
Najlepsze kostiumy (Francesca Zucchelli)^[3]

Nagroda Stowarzyszenia Nowojorskich Krytyków Filmowych

Najlepszy film zagraniczny^[7]

BAFTA

Nagroda im. Roberta Flaherty'ego dla najlepszego filmu dokumentalnego^[7]

National Board of Review

Najlepszy film zagraniczny^[8]

Przypisy

↑ Filmy rozpowszechniane w polskich kinach w latach 1944-1989 [online] .
↑ Niektóre ważne filmy, czyli tzw. lista watykańska. www.kultura.wiara.pl. [dostęp 2010-04-14].
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k L’albero degli zoccoli. www.cinematografo.it. [dostęp 2025-08-18]. (wł.).
↑ I luoghi dell’Albero degli Zoccoli. www.pianuradascoprire.com. [dostęp 2025-08-18]. (wł.).
↑ Cicloescursione alla scoperta dei luoghi dove Ermanno Olmi ha girato il suo capolavoro. www.aribi.it. [dostęp 2025-08-18]. (wł.).
↑ Światowa encyklopedia filmu religijnego. Marek Lis i Adam Garbicz (red.). Kraków: Biały Kruk, 2007, s. 122. ISBN 978-83-60292-30-3.
↑ ^a ^b Nagrody. www.filmweb.pl. [dostęp 2025-08-18].
↑ The Tree of Wooden Clogs. Awards. www.imdb.com. [dostęp 2025-08-18]. (ang.).

Linki zewnętrzne

[1] Filmy rozpowszechniane w polskich kinach w latach 1944-1989 [online] .

[2] Niektóre ważne filmy, czyli tzw. lista watykańska. www.kultura.wiara.pl. [dostęp 2010-04-14].

[AlberoDegli-3] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h ⁱ ^j ^k L’albero degli zoccoli. www.cinematografo.it. [dostęp 2025-08-18]. (wł.).

[4] I luoghi dell’Albero degli Zoccoli. www.pianuradascoprire.com. [dostęp 2025-08-18]. (wł.).

[5] Cicloescursione alla scoperta dei luoghi dove Ermanno Olmi ha girato il suo capolavoro. www.aribi.it. [dostęp 2025-08-18]. (wł.).

[SEFR-6] Światowa encyklopedia filmu religijnego. Marek Lis i Adam Garbicz (red.). Kraków: Biały Kruk, 2007, s. 122. ISBN 978-83-60292-30-3.

[p2-7] Nagrody. www.filmweb.pl. [dostęp 2025-08-18].

[8] The Tree of Wooden Clogs. Awards. www.imdb.com. [dostęp 2025-08-18]. (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

1959-1969	Czas się zatrzymał (1959) Posada (1961) Narzeczeni (1963) I przyszedł człowiek (1965) Opowieści o młodzieńczych miłościach (1967) Fatalny dzień (1968)
1970-1989	Zbieracze (1970) Latem (1971) Okoliczność (1973) Drzewo na saboty (1978) I tak szli i szli (1983) Niech żyje czcigodna pani! (1987) Legenda o świętym pijaku (1988)
1990-2019	Tajemnica starego lasu (1993) Genezis – od stworzenia do potopu (1994) Rzemiosło wojenne (2001) Śpiewając za parawanami (2003) Bilety (2005, segment) Sto gwoździ (2007) Matka Ziemia (2009) Wioska z kartonu (2011) I znów zazielenią się łąki (2014) Vedete, sono uno di voi (2017)

1970–1979	1970: Śledztwo w sprawie obywatela poza wszelkim podejrzeniem / Metello 1971: Konformista / Ogród Finzi-Continich / Waterloo 1972: Klasa robotnicza idzie do raju / Osobliwa miłość 1973: Alfredo Alfredo / Ludwig 1974: Amarcord / Chleb i czekolada 1975: Czyny szlachetnego rodu / Portret rodzinny we wnętrzu 1976: Szacowni nieboszczycy / Moi przyjaciele 1977: Pustynia Tatarów / Szaleństwo małego człowieka 1978: Żelazny prefekt / W imieniu papieskiego króla 1979: Chrystus zatrzymał się w Eboli / Zapomnieć o Wenecji / Drzewo na saboty
1980–1989	1980: nie przyznano 1981: Zacznę od trzech 1982: Borotalco 1983: Noc świętego Wawrzyńca 1984: Bal / A statek płynie 1985: Carmen 1986: Miejmy nadzieję, że to będzie córka 1987: Rodzina 1988: Ostatni cesarz 1989: Legenda o świętym pijaku
1990–1999	1990: Otwarte drzwi 1991: Śródziemnomorska sielanka / Pod wieczór 1992: Złodziej dzieci 1993: Valentina i Arturo 1994: Dziennik intymny 1995: Szkoła 1996: Ferie d’agosto 1997: Rozejm 1998: Życie jest piękne 1999: Nie z tego świata
2000–2009	2000: Chleb i tulipany 2001: Pokój syna 2002: Rzemiosło wojenne 2003: Okna 2004: Nasze najlepsze lata 2005: Skutki miłości 2006: Kajman 2007: Nieznajoma 2008: Dziewczyna z jeziora 2009: Gomorra
2010–2019	2010: Człowiek, który nadejdzie 2011: Wierzyliśmy 2012: Cezar musi umrzeć 2013: Koneser 2014: Kapitał ludzki 2015: Ciemne dusze 2016: Dobrze się kłamie w miłym towarzystwie 2017: Zwariować ze szczęścia 2018: Miłość i kule 2019: Dogman
2020–2029	2020: Zdrajca 2021: Chciałem się ukrywać 2022: To była ręka Boga 2023: Osiem gór 2024: Ja, kapitan 2025: Droga do Vermiglio

1939–1959	1939: Union Pacific 1946: Czerwone łąki / Ludzie bez skrzydeł / Maria Candelaria / Miasto na dole / Ostatnia szansa / Rzym, miasto otwarte / Skandal / Spotkanie / Stracony weekend / Symfonia pastoralna / Wielki przełom 1947: Antoni i Antonina / Dumbo / Krzyżowy ogień / Potępieńcy / Rewia na Broadwayu 1949: Trzeci człowiek 1951: Panna Julia / Cud w Mediolanie 1952: Otello / Nadziei za dwa grosze 1953: Cena strachu 1954: Wrota piekieł 1955: Marty 1956: Świat milczenia 1957: Przyjacielska perswazja 1958: Lecą żurawie 1959: Czarny Orfeusz
1960–1979	1960: Słodkie życie 1961: Tak długa nieobecność / Viridiana 1962: Ślubowanie 1963: Lampart 1964: Parasolki z Cherbourga 1965: Sposób na kobiety 1966: Kobieta i mężczyzna / Panie i panowie 1967: Powiększenie 1969: Jeżeli... 1970: MASH 1971: Posłaniec 1972: Klasa robotnicza idzie do raju / Sprawa Mattei 1973: Najemnik / Strach na wróble 1974: Rozmowa 1975: Kronika lat pożogi 1976: Taksówkarz 1977: We władzy ojca 1978: Drzewo na saboty 1979: Czas apokalipsy / Blaszany bębenek
1980–1999	1980: Cały ten zgiełk / Sobowtór 1981: Człowiek z żelaza 1982: Zaginiony / Droga 1983: Ballada o Narayamie 1984: Paryż, Teksas 1985: Ojciec w podróży służbowej 1986: Misja 1987: Pod słońcem szatana 1988: Pelle zwycięzca 1989: Seks, kłamstwa i kasety wideo 1990: Dzikość serca 1991: Barton Fink 1992: Dobre chęci 1993: Żegnaj, moja konkubino / Fortepian 1994: Pulp Fiction 1995: Underground 1996: Sekrety i kłamstwa 1997: Smak wiśni / Węgorz 1998: Wieczność i jeden dzień 1999: Rosetta
2000–2019	2000: Tańcząc w ciemnościach 2001: Pokój syna 2002: Pianista 2003: Słoń 2004: Fahrenheit 9/11 2005: Dziecko 2006: Wiatr buszujący w jęczmieniu 2007: 4 miesiące, 3 tygodnie i 2 dni 2008: Klasa 2009: Biała wstążka 2010: Wujek Boonmee, który potrafi przywołać swoje poprzednie wcielenia 2011: Drzewo życia 2012: Miłość 2013: Życie Adeli 2014: Zimowy sen 2015: Imigranci 2016: Ja, Daniel Blake 2017: The Square 2018: Złodziejaszki 2019: Parasite
od 2020	2021: Titane 2022: W trójkącie 2023: Anatomia upadku 2024: Anora 2025: To był zwykły przypadek