Edward Snowden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Edward Joseph Snowden
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1983
Elizabeth City, Karolina Północna, USA
Edward Snowden signature.svg

Edward Joseph Snowden (wym. [ˈɛdwɚd ˈsnoʊ̯dən]; ur. 21 czerwca 1983 w Elizabeth City) – amerykański demaskator, były pracownik CIA i zleceniobiorca zatrudniony przez firmy Dell oraz Booz Allen Hamilton[1] na umowach dla NSA, który ujawnił na łamach prasy kilkaset tysięcy poufnych, tajnych i ściśle tajnych dokumentów NSA, co opisane zostało przez prasę jako największy wyciek danych informacji w historii USA[2]. Poszukiwany przez władze USA pod zarzutem ujawnienia tajemnic państwowych i szpiegostwa[3]. Na początku sierpnia 2013 Snowden otrzymał azyl tymczasowy w Rosji, a po roku prawo stałego pobytu.

Emigracja[edytuj]

Snowden udał się do Hongkongu, a potem liniami lotniczymi Aerofłotu do Moskwy, dokąd przybył 23 czerwca 2013 i gdzie czekał na niego samochód z rejestracją dyplomatyczną, prawdopodobnie Ekwadoru. Snowden uzyskał pomoc od organizacji WikiLeaks i jej założyciela Juliana Assange[4]. W wielu krajach odmówiono mu azylu. Wenezuela zaproponowała mu azyl 6 czerwca 2013.[5] 1 sierpnia 2013 media podały, że Snowden otrzymał azyl w Rosji[6] na okres jednego roku. Tego samego dnia Snowden opuścił lotnisko w towarzystwie reprezentantki WikiLeaks Sarah Harrison[7]. Po roku otrzymał prawo stałego pobytu w Rosji. Według słów jego adwokata, miejsce jego pobytu nie może być ujawnione[8].

Ujawnione fakty[edytuj]

  • Ujawnił informację o programie PRISM, pozwalającemu masowo podsłuchiwać rozmowy Amerykanów i obwateli innych krajów, prowadzone poprzez telefon VoIP i Internet. Według Snowdena PRISM umożliwia Agencji Bezpieczeństwa Narodowego przeglądanie poczty elektronicznej, dostęp do czatów i wideoczatów oraz czerpanie informacji z serwisów społecznościowych. W programie PRISM biorą udział Microsoft (Hotmail), Google (Gmail), Yahoo!, Facebook, YouTube, Skype, AOL, Apple Inc. i Paltalk[9][10].
  • Snowden przekazał dziennikarzom kopię tajnego postanowienia sądu FISC[11] z dnia 25 kwietnia 2013 roku, zgodnie z którym jeden z głównych amerykańskich operatorów sieci telefonii komórkowej Verizon jest zobowiązany codziennie przekazywać Agencji Bezpieczeństwa Narodowego metadane dotyczące wszystkich rozmów, zarówno wewnątrzkrajowych, jak też i międzynarodowych, zawierające numery telefoniczne dzwoniącego i przyjmującego rozmowę, IMEI telefonów, datę i godzinę oraz długość rozmowy oraz miejsce, z którego telefonowano[12].
Postanowienie zabraniało także wszystkim państwowym i prywatnym pracownikom, biorącym udział w zbieraniu tych informacji, ujawniać fakt istnienia danego postanowienia aż do roku 2038. W związku z tym dziennikarze zaczęli podejrzewać, że tego typu postanowienia mogły być skierowane w stosunku do innych operatorów sieci telefonii komórkowej.
  • Ujawnił, że służby Stanów Zjednoczonych szpiegowały instytucje Unii Europejskiej i ponad 30 czołowych polityków na świecie. Podsłuchiwany mógł być m.in. telefon komórkowy kanclerz Niemiec Angeli Merkel[13].
  • Snowden oznajmił, że amerykańskie służby specjalne od 2009 roku niezgodnie z obowiązującym prawem wchodziły do sieci komputerowych wschodnioazjatyckiej sieci Pacnet, a także chińskich operatorów telefonii komórkowej, celem uzyskania dostępu do treści milionów SMS. Zgodnie z oświadczeniem hongkońskiej gazety Sunday Morning Post przekazał redakcji dokumenty, potwierdzające ten fakt[14].
  • Ujawnił informacje o istnieniu brytyjskiego programu inwigilacji Tempora i oznajmił, że nie posługuje się iPhone, gdyż mają one zintegrowane oprogramowanie, które pozwala śledzić użytkownika. Zamiast smartfonów Snowden posługuje się zwykłymi telefonami komórkowymi[15].
  • 17 czerwca gazeta The Guardian, powołując się na dane uzyskane od Snowdena podała, że służby specjalne Wielkiej Brytanii i USA prowadziły monitoring komputerów i podsłuchiwały zagranicznych polityków i urzędników, biorących udział w spotkaniu grupy G20 w Londynie w 2009 roku. Zajmowały się tym brytyjski GCHQ i amerykańska NSA. Prócz tego brytyjskie służby specjalne w czasie trwania spotkania prowadziły podsłuch telefonicznych rozmów prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa[16][17].

Snowden podkreślił, że wyjawił nie wszystkie posiadane informacje.

Quote-alpha.png
Dokładnie przestudiowałem każdy dokument, by upewnić się, że jego ujawnienie istotnie posłuży interesom społeczeństwa(...). Istnieje wiele rozmaitych dokumentów, ujawnienie których miałoby istotne konsekwencje, lecz ja nie odkryję ich, gdyż mój cel to jawność, a nie szkodzenie ludziom[18].

Fakt ten został później potwierdzony przez dyrektora NSA Alexandera, który występując na forum Council on Foreign Relations powiedział, że Snowden przekazał dziennikarzom od 50 do 200 tysięcy tajnych dokumentów, które będą stopniowo wychodzić na światło dzienne[19]. Według danych wewnętrznego raportu Pentagonu, treść którego wyszła na jaw w styczniu 2014 roku, Snowden przechwycił 1.7 miliona tajnych plików; większość dokumentów dotyczy „życiowo ważnych operacji amerykańskiej armii, floty, piechoty morskiej i sił powietrznodesantowych”[20].

Domniemany udział innych państw[edytuj]

Przewodniczący komitetów do spraw wywiadu Izby Reprezentantów i Senatu Mike Rogers i Dianne Feinstein wyrazili przypuszczenie, że ponieważ Snowden nie miał technicznych możliwości samodzielnie przejąć setki tysięcy tajnych dokumentów i ponieważ jego działania były prowadzone na tak szeroka skale, jak również fakt, iż po ucieczce z USA mógł swobodnie się przemieszczać, to jego działania mogły być prowadzone przy pomocy rosyjskiego wywiadu. Jednak śledztwo, przeprowadzone przez FBI, nie wykazało, że Snowdenowi pomagał ktoś z zewnątrz. Sam zaś Snowden zaprzeczył twierdzeniom, jakoby w jego działaniach brały udział inne państwa[21].

Reakcje[edytuj]

  • Czerwiec 2013. Szwecja i Wielka Brytania, jako jedyne kraje, zablokowały w PE propozycję dyskusji dotyczącej oskarżeń amerykańskiego szpiegostwa wobec instytucji UE i jej polityków. Reprezentanci Litwy, ówczesnego kraju-przewodniczącego UE, starali się bezskutecznie przekonać ministra spraw zagranicznych Szwecji Carla Bildta do zmiany decyzji[22].
  • Październik 2015. PE wezwał kraje członkowskie do wycofania zarzutów karnych, o ile takie zostały przedstawione, wobec Edwarda Snowdena i „zapobiegnięcia jego ekstradycji w uznaniu dla jego statusu osoby zgłaszającej przypadki naruszenia i obrońcy praw człowieka na szczeblu międzynarodowym”. Jednocześnie europarlament jest „bardzo rozczarowany tym, że większość państw członkowskich i instytucji UE nie uznała tej kwestii za pilną i nie wyraziła gotowości do poważnego potraktowania kwestii poruszonych w rezolucji”[23].

Nagrody[edytuj]

We wrześniu 2013 nominowany do Nagrody Sacharowa przez grupę Zieloni – Wolny Sojusz Europejski oraz Zjednoczona Lewica Europejska – Nordycka Zielona Lewica, 30 września znalazł się na liście finalistów[24].

W 2013 roku profesor socjologii szwedzkiego uniwersytetu w Umeå Stefan Svallfors nominował Snowdena do Pokojowej Nagrody Nobla za bohaterski wkład, który Edwarda Snowdena wniósł kosztem wielkich osobistych wyrzeczeń, ujawniając amerykańską inwigilację, która stoi w sprzeczności z prawem krajowym i międzynarodowymi postanowieniami[25].

W 2014 laureat nagrody Right Livelihood, powszechnie nazywanej „Alternatywną Nagrodą Nobla” za „odwagę i kompetencję w demaskowaniu bezprzykładnego rozmiaru inwigilacyjnych praktyk państwa”[26].

Przypisy

  1. Greenwald, Glenn; MacAskill, Ewen; Poitras, Laura (June 9, 2013). „Edward Snowden: the whistleblower behind the NSA surveillance revelations”. The Guardian (London).
  2. Hosenball, M. (November 14, 2013). NSA chief says Snowden leaked up to 200,000 secret documents. Reuters.
  3. Obama wezwał Rosję do wydania Edwarda Snowdena. Polskie Radio.pl. [dostęp 2013-06-26].
  4. Snowden arrives at Moscow airport from Hong Kong, BBC 23 juni 2013.
  5. Venezuela erbjuder Snowden asyl, DN 6 juli 2013.
  6. Dagens Nyheter.
  7. Сноуден получил временное убежище в России.
  8. Сноуден покинул транзитную зону.
  9. [1].
  10. Guardian.
  11. Verizon forced to hand over telephone data – full court ruling.
  12. Guardian.
  13. Portal Spraw Zagranicznych.
  14. Telegraph.co.
  15. iPhone может шпионить за своим владельцем.
  16. Британские спецслужбы пытались перехватить переговоры Дмитрия Медведева.
  17. СМИ: Д. Медведев на саммите G20 в Лондоне был под колпаком спецслужб.
  18. The Guardian.
  19. АНБ США считает, что Эдвард Сноуден передал журналистам до 200 тыс. секретныхдокументов.
  20. Новости NEWSru.com: Сноуден украл у АНБ 1,7 миллиона секретных файлов, подсчитали в Пентагоне.
  21. Невольник чести.
  22. Sveriges Radio.
  23. Portal Spraw zagranicznych.
  24. Edward Snowden makes shortlist for EU freedom of thought prize after Green nomination.
  25. Västerbottens Kuriren Umeåprofessorn: Ge Snowden fredspriset.
  26. Oficjalny komunikat w jęz. ang. data dostępu: 24 września 2014.