Herb Częstochowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Częstochowy
Herb Częstochowy
Typ herbu miejski
Wprowadzony XIV wiek
Ostatnie zmiany 25 czerwca 1992

Herb Częstochowygodło w błękitnym polu tarczy, przedstawiające warowne mury miejskie o barwie srebrnej (białej), z bramą pośrodku i siedmioma wieńczącymi blankami. Bramę zamyka opuszczona do połowy krata, natomiast nad otworem bramy wznosi się budowla wieży bramnej, z jednym oknem, zakończona trójkątnym daszkiem. Wieże posiadają dwa wąskie okna, jedno nad drugim, zakończone są one trzema blankami i trójkątnymi, czerwonymi daszkami. Na szczycie wieży po prawej stronie znajduje się wspięty lew w kolorze złotym (żółtym), a na szczycie wieży po lewej czarny kruk z bochnem chleba w dziobie. Lew i kruk zwrócone są ku sobie. Herb ustalono uchwałą nr 249/XXIX/92 Rady Miasta Częstochowy z 25 czerwca 1992.

Poprzednie wersje[edytuj]

Herb Częstochowy z okresu 1944-1992
Herb Częstochowy we wnętrzu Krakowskich Sukiennic

Na pierwotnym, XIV-wiecznym herbie na szczytach wież znajdowały się złoty lew i złoty orzeł z podniesionymi do lotu skrzydłami. Były to symbole dynastyczne Władysława Opolczyka nawiązujące do władanych przezeń ziem: Rusi Halickiej (lew) i Śląska Opolskiego (orzeł)[1]. Ponadto znajdował się w nim powszechny w Europie symbol murów miejskich z wieżami oraz bramą[2]. Ta wersja herbu znana jest z odcisków pieczęci z lat 1548, 1564 i 1646. Herb ten przetrwał do przełomu XVIII i XIX wieku. Orzeł początkowo został wyparty przez gryfa, następnie przez kruka (ten ostatni znany z pieczęci z lat 1755 i 1778). Kruk w herbie miasta zapożyczony został z herbu zakonu paulinów, który przedstawia tego ptaka na drzewie z chlebem w dziobie.

Jedna z wersji herbu w okresie międzywojennym

W okresie międzywojennym lew na jednej z wież zastąpiony został przez zwierzę podobne do łasicy, a kruk przez kawkę[1]. Aż do wybuchu II wojny światowej nie został zatwierdzony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, chociaż Częstochowa starała się o przywrócenie historycznego herbu z orłem i lwem[2]. W okresie okupacji, Niemcy wydali rozporządzenie "O używaniu pieczęci służbowych w Generalnym Gubernatorstwie" nakazujący uzasadnić historycznie używane wzory herbów. Pod wpływem badań prowadzonych w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, warszawski artysta Edmund Bartłomiejczyk stworzył wersję z orłem i lwem na wieżach.

Decyzją okupanta w 1942 r. zakazano stosowania postaci orła jako nawiązującego do symboliki narodowej i zastąpiono go krukiem[1]. Wersję herbu z orłem stosowano także po II wojnie światowej, ale w latach 50. herb został w oficjalnych dokumentach zastąpiony przez godło państwowe. Z okazji 750-lecia istnienia Częstochowy Miejska Rada Narodowa zdecydowała o ustaleniu wzoru herbu, który heraldyk prof. Marian Haisig ogłosił w 1967 roku. Także ta wersja nie została oficjalnie zatwierdzona przez władze. W 1992 roku Rada Miasta uchwaliła obecną wersję herbu, zastępując na jednej z wież orła krukiem[3] mimo protestów krajowych heraldyków[1]. Decyzji nie mogła zablokować Komisja Heraldyczna, gdyż odtworzono ją dopiero 7 lat później[2].

1 września 2017 r. prezydent Częstochowy zapowiedział zmianę herbu w związku z 800-leciem Częstochowy. W ramach zmian herb ma mieć przywrócony historyczny kształt, tj. kruk ma być zastąpiony orłem, a forma graficzna herbu ma być zgodna z zaleceniami Komisji Heraldycznej. Projekt powierzono prof. Marcelemu Antoniewiczowi i prof. Andrzejowi Desperakowi[1].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d e Kruk w herbie miasta pamiątką po niemieckim okupancie? – FOTOCZEWA, fotoczewa.pl [dostęp 2017-09-03] (pol.).
  2. a b c Eliza Kwiatkowska, Częstochowa chce usunąć z herbu znak paulinów: 'Umieszczono go w 1992 r. z przyczyn ideologicznych', „wyborcza”, 2 września 2017 [dostęp 2017-09-03] (pol.).
  3. Tomasz Haładyj: Szukamy herbu Częstochowy! (pol.). czestochowa.wyborcza.pl, 2006-01-19. [dostęp 2016-11-30].