Języki timor-alor-pantar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Języki timor-alor-pantar
Obszar Indonezja, Timor Wschodni (wyspy Timor, Alor, Pantar)
Użytkownicy ponad 200 tys.[1]
Klasyfikacja genetyczna języki transnowogwinejskie (?)
  • języki bomberai zachodnie (?)
    • języki timor-alor-pantar
Podział • języki alor-pantar

• języki wschodniotimorskie
język bunak

Kody rodziny językowej
Glottolog timo1261
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Języki timor-alor-pantar – rodzina języków papuaskich używanych na wyspach Timor, Alor i Pantar[2]. Obszar ich funkcjonowania obejmuje tereny należące do dwóch krajów: Indonezji oraz Timoru Wschodniego[3]. Według serwisu Ethnologue grupa liczy 23 języki[3]. Językami tymi posługuje się ponad 200 tys. ludzi[1]. Jest to najbardziej wysunięta na zachód grupa języków papuaskich[4].

Klasyfikacja języków timor-alor-pantar stanowi przedmiot dyskusji lingwistycznej. Nie są one spokrewnione ani z językami austronezyjskimi, dominującymi w Indonezji, ani z językami północnej Halmahery. Dawniej bywały zaliczane do rodziny zachodniopapuaskiej (wraz z językami północnohalmaherskimi), nowsze źródła zaś włączają je w ramy rodziny transnowogwinejskiej[2][3][5]. Na przynależność języków timor-alor-pantar do transnowogwinejskich wskazują cechy typologiczne[1], jednocześnie zauważa się, że w zakresie leksyki i struktury doświadczyły one wpływu języków zachodniopapuaskich[1]. Gary Holton i Marian Klamer (2018) natomiast klasyfikują języki timor-alor-pantar jako odrębną rodzinę językową, nie potwierdzając jej związku z rodziną transnowogwinejską[6]. Mark Donohue (2008) ponownie sugeruje możliwość pokrewieństwa z językami północnohalmaherskimi[7].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Pokrewieństwo języków timor-alor-pantar jest możliwe do wykazania na gruncie lingwistyki. Języki alor-pantar wyróżnia się jako odrębną podgrupę[8][9]. W taki oto sposób przedstawia się podział wewnętrzny rodziny, w ujęciu konserwatywnym (Ross, 2005[10]; Schapper et al., 2012; Holton et al., 2012):

Do języków alor-pantar należą następujące języki: abui (papuna), adang, blagar (pura), deing (diang, tewa), hamap, kabola, kaera(ang.), kafoa(ang.), kamang (woisika), kiramang, klon (kelon), kui, kula(ang.) (tanglapui), klamu (nedebang), reta (retta), sar (teiwa?), sawila(ang.), teiwa (tewa), wersing(ang.) (kolana), pantar zachodni (lamma, tubbe, mauta, kalondama)[11].

Na wyspie Timor funkcjonują następujące języki nieaustronezyjskie: bunak, fataluku, makalero (maklere), makasai (makasae)[11]. Spokrewniony język oirata jest używany na wyspie Kisar w archipelagu Moluków[12][13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d ПАПУАССКИЕ ЯЗЫКИ, Krugoswiet [zarchiwizowane z adresu 2020-03-06] (ros.).
  2. a b Mark Donohue, Bound pronominals in the West Papuan languages, [w:] Claire Bowern, Bethwyn Evans, Luisa Miceli (red.), Morphology and Language History: In honour of Harold Koch, John Benjamins Publishing, 2008, s. 43, ISBN 978-90-272-9096-0 (ang.).
  3. a b c Timor-Alor-Pantar, Ethnologue [zarchiwizowane z adresu 2020-02-29] (ang.).
  4. Antoinette Schapper, Juliette Huber, State-of-the-art in the documentation of the Papuan languages of Timor, Alor, Pantar, and Kisar; A bibliography, luty 2015, DOI10.17510/wjhi.v14i2.67 [zarchiwizowane z adresu 2020-03-25] (ang.).
  5. West Bomberai, newguineaworld [zarchiwizowane z adresu 2020-02-29] (ang.).
  6. Gary Holton, Marian Klamer, The Papuan languages of East Nusantara and the Bird’s Head, [w:] Bill Palmer (red.), The Languages and Linguistics of the New Guinea Area: A Comprehensive Guide, t. 4, Berlin: De Gruyter Mouton, 2018 (The World of Linguistics), s. 569–640, ISBN 978-3-11-028642-7 (ang.).
  7. Gary Holton, Laura C. Robinson, The Linguistic Position Of The Timor-Alor-Pantar Languages, Zenodo, 2017, DOI10.5281/zenodo.569391 (ang.).
  8. Gary Holton i inni, The historical relation of the Papuan languages of Alor and Pantar, „Oceanic Linguistics”, 51 (1), 2012, s. 87–122, DOI10.1353/ol.2012.0001, hdl: 1887/18594 (ang.).
  9. Antoinette Schapper, Huber Juliette, Aone van Engelenhoven, History, Contact and Classification of Papuan Languages, Harald Hammarström, Wilco van der Heuvel (red.), Port Moresby: Linguistic Society of New Guinea, 2012 (ang.).
  10. Malcolm Ross: Pronouns as a preliminary diagnostic for grouping Papuan languages. W: Papuan pasts: cultural, linguistic and biological histories of Papuan-speaking peoples. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, Jack Golson (red.). Canberra: Pacific Linguistics, 2005, s. 15–66. ISBN 0-85883-562-2. OCLC 67292782. (ang.)
  11. a b Marian Klamer, The Alor-Pantar Languages: Linguistic Context, History And Typology, 2017, DOI10.5281/ZENODO.569386 (ang.).
  12. Oirata, Ethnologue [zarchiwizowane z adresu 2016-12-01] (ang.).
  13. About: Oirata language, dbpedia.org [dostęp 2020-02-19] (ang.).