Język fataluku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fataluku
Obszar

Timor Wschodni

Liczba mówiących

30–37 tys. (2009–2013)

Pismo/alfabet

łacińskie

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Ethnologue 6a żywy
Kody języka
Kod ISO 639-3 ddg
IETF ddg
Glottolog fata1247
Ethnologue ddg
Występowanie
Ilustracja
Rozprzestrzenienie języka fataluku
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język fataluku, także: dagaga, dagoda', dagada[1][2]język papuaski używany na wschodnim skraju Timoru Wschodniego, zwłaszcza w okolicach miasta Lospalos[3]. Szacuje się, że posługuje się nim od 30 do 37 tys. osób (2009–2013)[4]. Należy do rodziny języków timor-alor-pantar[1].

Dzieli się na pięć wzajemnie zrozumiałych dialektów (północny, północno-wschodni, wschodni, centralny, południowy)[4]. Jest blisko spokrewniony z językiem oirata z pobliskiej wyspy Kisar w indonezyjskiej prowincji Moluki, który bywa traktowany jako jego dialekt[5]. Jego dalszymi krewnymi są języki makasae i makalero[6].

Jest to główny język ludu Fataluku[7]. Sama nazwa „fataluku” znaczy tyle, co „poprawny język” lub „mówić poprawnie”[5][8]. W powszechnym użyciu są również języki tetum i indonezyjski. Pomimo wysokiego poziomu wielojęzyczności w regionie ocenia się, że nie jest zagrożony wymarciem w najbliższej przyszłości[4].

Istnieje pewna grupa materiałów poświęconych temu językowi[2]. Są wśród nich opracowania gramatyczne[9][10] i leksykograficzne[11][12]. Jest najsłabiej udokumentowanym językiem z grupy timor-alor-pantar[13]. W jego leksyce zaznaczyły się wpływy języków austronezyjskich, a za pośrednictwem malajskiego zaczerpnął słownictwo z arabskiego i sanskrytu[6].

Jest zapisywany alfabetem łacińskim[1].

System dźwiękowy[edytuj | edytuj kod]

Podano za Heston 2015 ↓, s. 13–14.

Spółgłoski[edytuj | edytuj kod]

Fonemy spółgłoskowe języka fataluku
dwuwargowe wargowo-zębowe przedniojęzykowo-
dziąsłowe
podniebienne miękko-
podniebienne
krtaniowe
zwarte p (b) t (d) k (g) ʔ
zwarto-szczelinowe t͡ʃ
szczelinowe f  v s  z h
nosowe m n
drżące r
boczne l
półotwarte j

/b/, /d/ i /g/ występują tylko w zapożyczeniach, zwłaszcza z indonezyjskiego i tetum (tetun-dili).

Samogłoski[edytuj | edytuj kod]

Fonemy samogłoskowe języka fataluku
przednie centralne tylne
przymknięte i u
średnie e o
otwarte a

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c David M. Eberhard, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Fataluku, [w:] Ethnologue: Languages of the World [online], wyd. 22, Dallas: SIL International, 2019 [zarchiwizowane z adresu 2019-05-20] (ang.).
  2. a b Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Fataluku. Glottolog 4.6. [dostęp 2022-09-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-09-21)]. (ang.).
  3. Tiwary i Kumar 2009 ↓, s. 273.
  4. a b c Heston 2015 ↓, s. 5.
  5. a b Aone van Engelenhoven: On derivational processes in Fataluku, a non-Austronesian language in East-Timor. W: W.L. Wetzels (red.): Linguistics of Endangered Languages: contributions to Morphology and Morpho-Syntax. Utrecht: Netherlands Graduate School of Linguistics, 2009, s. 331–362, seria: Occasional Series 13. (ang.).
  6. a b Timothy Usher: Fataluku. NewGuineaWorld. [dostęp 2020-02-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-05)]. (ang.).
  7. Michaił Anatoljewicz Czlenow: Fatałuku. W: Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.): Narody i rieligii mira: encykłopiedija. Moskwa: Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 1998, s. 577. ISBN 978-5-85270-155-8. OCLC 40821169. (ros.).
  8. East Timor. Universiteit Leiden, 2007-03-20. [dostęp 2020-05-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-24)]. (ang.).
  9. Geoffrey Hull: Fataluku. Instituto Nacional de Linguistica Universidade Nacional Timor Lorosa’e, 2005, seria: East Timor Language Profiles 7. ISBN 978-1741381405. OCLC 225569417. [dostęp 2022-09-21]. (ang.).
  10. Henri Campagnolo: La langue des Fataluku de Lorehe (Timor Portugais). Paris: Université de Paris V - René Descartes, 1973. OCLC 490333411. [dostęp 2022-09-21]. (fr.).
  11. Geoffrey Hull: Disionáriu badak Fataluku-Tetun, Tetun-Fataluku = Ta'a-epulu kava Fataluku-Tetun, Tetun-Fataluku. Dili: Instituto Nacional de Linguística, 2006. ISBN 978-1-74138-219-8. OCLC 936084355. [dostęp 2022-09-21].
  12. Alfonso María Nácher Lluesa, Alberto Fidalgo Castro, Efrén Legaspi Bouza, Frederico Delgado Rosa, Geoffrey Stephen Hull: Léxico Fataluco-Português. Dili: Salesianos de Dom Bosco Timor-Leste, 2012, seria: Studies in Languages and Cultures of East Timor 5, 6. ISBN 978-84-695-4633-8. OCLC 862962480. [dostęp 2022-09-21]. (port.).
  13. Heston 2015 ↓, s. 6.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]