Kamienica przy Rynku 14 we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienica przy Rynku 14
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1520/486/Wm z 05.09,1992[1]
Ilustracja
Kamienica przy Rynku 14
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Adres Rynek 14
Styl architektoniczny neorenesans
Kondygnacje pięć
Ważniejsze przebudowy 1872
Kolejni właściciele Nicolaus Bock i spadkobiercy Hedwig i Filip Jauer (1367-1469), Sebald Sauermann (1469-1473), Andreas i Gertruda Iban (1473-1501)
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
Kamienica przy Rynku 14
Kamienica przy Rynku 14
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kamienica przy Rynku 14
Kamienica przy Rynku 14
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Kamienica przy Rynku 14
Kamienica przy Rynku 14
Ziemia51°06′36,75″N 17°01′49,41″E/51,110208 17,030392

Kamienica przy Rynku 14 kamienica na wrocławskim Rynku, na południowej pierzei Rynku, tzw. stronie Złotego Pucharu.

Historia kamienicy i jej architektura[edytuj | edytuj kod]

Szczyt i górny fragment kamienicy nr 14, grafika Henryka Mützela z 1827 roku

Najstarszy budynek murowany na parceli nr 14 został wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku. Pierwotnie miał on 14 metrów szerokości a od strony frontowej znajdowało się przedproże. Z tego okresy zachowało się kwadratowe, o wymiarach 11 x 11 metrów, frontowe pomieszczenie piwniczne przekryte gotyckim, żebrowym, krzyżowym sklepieniem[2][3].

W drugiej połowie XIV wieku parcela została zwężona a kamienica przebudowana na dwutraktowy i dwupiętrowy budynek z trzyosiowa fasadą zakończonym późnogotyckim szczytem uskokowym[4]. W XVII wieku nad wejściem umieszczono portal z wykrępowanym boniowaniem opinającym archiwoltę, węgary i toskańskie pilastry[5]. Nad belką znajdowała się płaskorzeźba anioła[6][5]. Pod koniec XVI wieku kamienica została przebudowana o czym ma świadczyć portal w przyziemiu[3].

W 1872 roku budynek został kolejny raz gruntownie przebudowany. Zgodnie z projektem Ubera, fasada kamienicy uzyskała neorenesansową formę a wnętrza budynku zostały przystosowane do funkcji handlowo-mieszkalnej. W 1899 i w 1934 roku fasada budynku została znacznie uproszczona[7].

Właściciele i postacie związane z kamienicą[edytuj | edytuj kod]

Od 1367 roku właścicielem kamienicy była rodzina Bock (Bockynne), Nicolaus Bock (do 1383) i jego żona Elisabeth Bock (od 1383- 1423). W kolejnych latach kamienica była własnością jej wnuczek: Katarzyny i jej męża Janco Grwbera oraz od 1439 roku Hedwig i jej męża Filipa (Philipp) Jawrera (Jauer, Jawor). Jauer był kupcem, w 1438 roku przyjętym do prawa miejskiego prawa miejskie. Od 1441 do 1466 roku był na przemian ławnikiem lub radnym. W grudniu 1466 roku, pełniąc funkcje rajcy nadzorującego urząd młyński, został przyłapany na kradzieży publicznych pieniędzy. Został uwięziony, a dzięki wstawiennictwu legata papieskiego zwolniony za kaucją. W 1469 roku sprzedał kamienicę nr 14 zięciowi, również kupcowi, Sebaldowi Sauermannowi[8]

Sebald Sauermann był obywatelem Wrocławia od 1466 roku. Pochodził z Gefrees w Frankonii, z korzeniami związanymi z Norymbergą. Jako kupiec utrzymywał kontakty z Węgrami, Małopolską i Łużycami. W 1492 roku otrzymał cesarskie przywileje herbowe. Od 1486 do 1507 roku był dwudziestodwukrotnie krotnie wybierany na ratusz osiągając drugie miejsce w ławie i trzecie w radzie. W latach 1485-1486 i 1493-1497 był witykiem kościoła Św. Elżbiety a w 1499 prowizorem szpitala Św. Trójcy. Jego wizerunek wraz z żoną i 22 dziećmi został uwieczniony na epitafium z 1508 roku w kościele Św. Elżbiety[9]. Sauermann właścicielem kamienicy był do 1473 roku, kiedy to nabył narożną kamienicę nr 12. W kolejnych latach kupiec również właścicielem kamienicy przy Rynku nr 35 (1493 - 1500) i kamienicy przy Rynku nr 49 (1499-1501)[10].

Nowymi właścicielami kamienicy zostali Andreas i Gertruda Iban i w ich posiadaniu znajdowała się do 1501 roku[11].

Po 1945[edytuj | edytuj kod]

W wyniku działań wojennych w 1945 roku kamienica została uszkodzona. W latach 50-tych dokonano jej odbudowy według projektu Stanisława Zakrzewskiego i nadano charakter handlowo-biurowy[5]. Budynek ma pięć kondygnacji zwieńczonych płaskim dachem[3].

Na parterze kamienicy od kilkudziesięciu lat mieści się informacja turystyczna.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
  • Olgierd Czerner: Rynek wrocławski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1976.
  • Mateusz Goliński: Przy wrocławskim Rynku. Rekonstrukcja dziejów własności posesji (cz2: 1421-1500). Wrocław: Chronicon, 2015.