Kampania belgijska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kampania belgijska
II wojna światowa, front zachodni, Kampania francuska 1940
Bundesarchiv Bild 146-1970-048-11, Belgien, Brügge, Entwaffnung.jpg
29 maja – dzień po kapitulacji Belgii. Niemieccy żołnierze ze zdobycznymi trofeami – belgijskim traktorem wojskowym, hełmami i karabinami
Czas 10-28 maja 1940
Miejsce Belgia
Terytorium Europa Zachodnia
Przyczyna Atak na Francję, niemieckie roszczenia terytorialne
Wynik zwycięstwo Niemców
Strony konfliktu
 III Rzesza  Belgia
 Francja
 Wielka Brytania
Dowódcy
Fedor von Bock
Gerd von Rundstedt
Leopold III, król Belgów
Maurice Gamelin,
po nim, od 19 maja 1940
Maxime Weygand,
Lord Gort, BEF
Siły
141 dywizji
7378 dział
2445 czołgów
5446 samolotów (4020 bojowych)
144 dywizje
13974 dział
3384 czołgów
2249 samolotów
Straty
nieznane, lecz przynajmniej 43 spadochroniarzy poległo, a dodatkowo 100 zostało rannych ponad 222 443 (w tym około 200 000 jeńców), około 900 samolotów

Kampania belgijska była, obok kampanii holenderskiej i zajęcia Luksemburga, wstępem do kampanii francuskiej w 1940 roku. Niemiecki atak rozpoczął się 10 maja i zakończył się kapitulacją Belgii 28 maja. Ta faza kampanii francuskiej jest także znana jako bitwa o Flandrię.

Sytuacja przed inwazją[edytuj | edytuj kod]

Rozmieszczenie wojsk niemieckich i alianckich w 1940 roku i ostateczny przebieg realizacji planu Fall Gelb

Alianci spodziewali się niemieckiego ataku na Belgię; ich plan (tzw. Plan Dyle) zakładał skoncentrowanie najlepszych jednostek w tym rejonie (w szczególności na linii obronnej na rzece Dijle), by związać spodziewane główne siły niemieckie. Belgijska armia w dniu inwazji składała się z 600 000 żołnierzy zgrupowanych w 22 dywizjach, w tym 1338 dział, 10 czołgów i 250 samolotów (w tym 50 nowoczesnych konstrukcji), zakładano mobilizację ok. 300 000 dalszych żołnierzy i jednostek pomocniczych. Alianci wspierali Belgię przez Brytyjski Korpus Ekspedycyjny (ok. 400 000 żołnierzy zgrupowanych w 4 dywizjach, w tym 1280 dział, 300 czołgów i ponad 500 samolotów) pod Johnem Verekerem, 6. wicehrabią Gort i 4 armie francuskie (1 Armia, 2 Armia, 7 Armia i 8 Armia – w sumie ok. 33 dywizji i jednostek pomocniczych). W skład sił francuskich w Holandii wchodziły najlepsze francuskie jednostki pancerne (ok. 300 nowoczesnych czołgów skoncentrowanych w dwóch dywizjach).

Niemcy planowały błyskawiczny atak na Holandię i Belgię, by wykorzystać fakt, że granica pomiędzy Francją a Belgią nie była tak mocno ufortyfikowana jak granica francusko-niemiecka (zob. Nowe Fronty). Dodatkowo granica pomiędzy Holandią a Belgią nie była prawie w ogóle ufortyfikowana, a Holandia zadeklarowała neutralność, więc Niemcy zamierzali obejść umocnienia na granicy belgijsko-niemieckiej z kierunku holenderskiego. Jednak plan niemiecki także zakładał, że uderzenie na Belgię ma odwrócić uwagę aliantów, podczas gdy główne siły niemieckie przełamią francuskie umocnienia na południu, w Ardenach, a następnie okrążą siły alianckie w Belgii. Belgowie spodziewali się, że Niemcy mogą użyć takiej strategii, ale ta analiza została odrzucona przez sztab francuski.

Po stronie niemieckiej Grupa Armii B Fedora von Bocka miała na celu przeprowadzenie ataku na Holandię i Belgię w celu związania sił aliantów, podczas gdy Grupa Armii A Gerda von Rundstedta miała przełamać linię obrony w Ardenach. 6 Armia Waltera von Reichenau miała uderzyć na Belgię najpierw, później wspierana przez 18 Armię Georga von Küchlera, która miała złamać opór Holendrów. Grupa Armii B składała się z 26 dywizji piechoty i 3 dywizji pancernych (3 Dywizja Pancerna i 4 Dywizja Pancerna w 6 Armii oraz 9 Dywizja Pancerna w 18 Armii). Dodatkowo Grupa Armii B miała także jednostki spadochronowe: 7 Korpus Lotniczy, w skład którego wchodziły niemieckie wojska spadochronowe (1 Dywizja Spadochronowa na froncie holenderskim, jednostka Fallschirmjäger na froncie belgijskim i 22 Dywizja Piechoty podzielona między obydwa fronty). W sumie Grupa Armii B miała ponad 800 czołgów i 1800 samolotów.

Inwazja[edytuj | edytuj kod]

Kampania belgijska: 10–16 maja
10–11 maja

Alianci zostali uprzedzeni o spodziewanym ataku z kilku źródeł wywiadowczych 9 maja. Atak rozpoczął się ok. 4 nad ranem 10 maja. Luftwaffe zadało znaczne straty lotnictwu belgijskiemu. Wojska spadochronowe zdobyły grupę warowną Eben-Emael na styku armii belgijskiej i holenderskiej (na północ od Liege), broniącą przepraw na Mozie i Kanale Alberta. Opanowanie fortu i dwóch z trzech pobliskich mostów przez niemieckich spadochroniarzy pozwoliło na sforsowanie Kanału Alberta i głównej granicznej linii obronnej Belgów przez główne siły niemieckie 10–11 maja, zmuszając Belgów do wycofania się na linię NamurAntwerpia. Wojska belgijskie wycofały się także w rejony Ardenów bez walki, co znacznie ułatwiło szybki postęp wojsk niemieckich w tym rejonie. Na froncie holenderskim postępy niemieckie także zmusiły Holendrów do szybkiego wycofania się, co uniemożliwiło ustanowienie zamierzonego połączenia między wojskami holenderskimi a francuskimi.

12–14 maja

W nocy z 11 na 12 maja Belgowie wycofali się na linię Dijle. Alianci planowali, że Belgowie utrzymają centralną linię Antwerpia–Leuven, a wojska francuskie i alianckie utrzymają pozycję na północy i południu. W tych dniach odbyła się bitwa pod Hannut – największa do tej pory bitwa pancerna. Niemiecki plan zakładał związanie wojsk alianckich tak, by nie mogły się wycofać, gdy Niemcy przełamią linię Ardenów. Strategicznie cel ten został osiągnięty, jednak opór jednostek alianckich był skuteczny i taktycznie bitwa jest uważana za serię alianckich sukcesów (w liczbach: Francuzi stracili 105 czołgów, Niemcy – 160). W dniach 14–15 miała miejsce bitwa pod Gembloux; Niemcy znowu opóźnili ruchy wojsk alianckich, ale nie udało im się zniszczyć wojsk alianckich w tym rejonie. Niemniej alianci byli zmuszeni cały czas do wycofywania się w kierunkach zamierzonych przez Niemców, aczkolwiek linia umocnień na Dijle (która nie była mocno atakowana przez Niemców) była utrzymana.

Kampania belgijska: 16–21 maja
15–21 maja

Nad ranem 15 maja Niemcy przełamali opór 2 Armii francuskiej pod Sedanem i zaczęli okrążać wojska alianckie. Niemieckie wojska pancerne wyszły z Ardenów, a 6 Armia zajęła Gembloux. Alianci zmuszeni byli opuścić przygotowane, umocnione pozycje (Namur–Antwerpia, Dijle) i wycofać się za Skaldę. Bruksela została opuszczona przez siły alianckie i rząd belgijski i zajęta przez Wehrmacht 17 maja. Wojska belgijskie stawiały opór w Antwerpii do 19 maja. Tego samego dnia wojska niemieckie w niektórych punktach były już bliskie całkowitego odcięcia wojsk alianckich, zbliżając się do kanału La Manche. Wielka Brytania odrzuciła możliwość rozpoczęcia ewakuacji, Brytyjski Korpus Ekspedycyjny dostał rozkaz natarcia w kierunku zachodnim i wyrwania się z zamykającego się okrążenia. Wojska angielskie nie były w stanie jednak podjąć takiej operacji, związane walką na całym froncie w Belgii (nieudana próba ataku – bitwa pod Arras – potwierdziła tę ocenę), ten sam problem miały wojska belgijskie, które dodatkowo nie miały znaczących możliwości operacyjnych. Tym samym jedynie wojska francuskie mogły próbować przeciwstawić się planom niemieckim.

Kampania belgijska: 21–28 maja
22–28 maja

Francuskie próby zapobieżenia okrążeniu przez Niemców, a następnie jego przełamania zakończyły się niepowodzeniem. Wojska alianckie, cały czas zmuszone do wycofywania się, miały coraz większe problemy logistyczne. Luftwaffe uzyskało znaczącą przewagę na terenie walk. 26 maja Brytyjczycy rozpoczęli ewakuację z DunkierkiOperacja Dynamo. 27 maja artyleria niemiecka mogła już ostrzeliwać Dunkierkę. W tym samym czasie opór wojsk belgijskich zaczął się załamywać; 28 maja Belgia skapitulowała. Wojska brytyjskie utrzymały Dunkierkę do 4 czerwca, ewakuując większość żołnierzy alianckich w rejonie (ok. 330 000 z 400 000). Straty Korpusu Ekspedycyjnego w ludziach wyniosły 15%, jednak znacznie większe Brytyjczycy zanotowali w wyposażeniu – na francuskich plażach pozostawiono praktycznie całość ciężkiego sprzętu. Król Belgii Leopold III zdecydował się zostać w kraju; rząd belgijski ewakuował się do Paryża i Londynu, tworząc rząd belgijski na wygnaniu (zob. także Wolna Belgia).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bond, Brian; Taylor, Michael (2001), The Battle of France and Flanders 1940, London: Leo Cooper, ISBN 0850528119
  • Bond, Brian (1990), Britain, France, and Belgium, 1939-1940, London: Brassey's (UK) Riverside, N.J, ISBN 0080377009
  • Bond, Brian (1975), France and Belgium, 1939-1940, London: Davis-Poynter, ISBN 0706701682
  • Fowler, Will (2002), France, Holland, and Belgium 1940, Hersham: Ian Allan Publishing, ISBN 071102944X
  • Gunsburg, Jeffrey A., 'The Battle of the Belgian Plain, 12–14 May 1940: The First Great Tank Battle', The Journal of Military History, Vol. 56, No. 2. (April 1992), pp. 207–244.