4 Dywizja Pancerna (III Rzesza)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. Zobacz też: 4 Dywizja Pancerna - stronę ujednoznaczniającą.
4 Dywizja Pancerna
4. Panzer-Division
Historia
Państwo  III Rzesza
Sformowanie 1938
Rozformowanie 1945
Dowódcy
Pierwszy gen. por/gen. mjr. Georg-Hans Reinhardt
Ostatni płk. Ernst Hoffmann
Działania zbrojne
II wojna światowa
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojska lądowe
Rodzaj wojsk wojska pancerne
Skład patrz tekst
Znak taktyczny (różne warianty)
Przeprawa 4 Dywizji Pancernej, Kanał Alberta (Belgia, 11 maja 1940)
Czołg PzKpfw IV z 4 Dywizji Pancernej (Rosja, 1944)

4 Dywizja Pancerna (niem. 4. Panzer-Division) – niemiecka dywizja pancerna z okresu II wojny światowej

Historia[edytuj]

Dywizja została sformowana na podstawie rozkazu z 10 października 1938 w Würzburgu, w koszarach przeniesionej do Wiednia 2 Dywizji Pancernej.

W 1939 roku wzięła udział w kampanii wrześniowej w składzie XVI Korpusu 10 Armii, w trakcie walk brała udział w bitwie pod Mokrą, gdzie starła się w dniach od 1 do 2 września z oddziałami Wołyńskiej Brygady Kawalerii. Od 4 września szturmowała pozycje obronne 2 PPLeg. w Górach Borowskich, a 6 września atakowała pozycje 13 DP pod Tomaszowem Mazowieckim i po przełamaniu obrony polskiej ruszyła w stronę Warszawy. 8 września przeprowadziła pierwszy, nieudany szturm na miasto. Wycofana następnie na zachód, wzięła udział w niemieckim kontrataku podczas bitwy nad Bzurą. Żołnierzom tej formacji przypisuje się dokonanie zbrodni wojennej w Śladowie 18 września 1939, gdzie zastrzelili i utopili w Wiśle około 300 ludzi[potrzebny przypis].

W okresie 1-25 września 1939 r. 4.DPanc poniosła największe (obok 1 Dywizji Lekkiej) straty spośród niemieckich dywizji – 94 czołgi utracone, uszkodzone lub zepsute (46 czołgów PzKpfw I, 33 PzKpfw II, 6 PzKpfw IV i 9 czołgów dowodzenia), lecz straty bezpowrotne były niższe[1].

W grudniu 1939 roku została włączona w skład 6 Armii i przeniesiona na Zachód. W składzie tej armii wzięła udział w walkach w trakcie kampanii francuskiej, walcząc na terenie Flandrii. Po zakończeniu walk stacjonowała we Francji do grudnia 1940 roku. W tym czasie przeszła reorganizację, a z jej składu wyłączono 36 pułk pancerny, z którego później utworzono 14 Dywizję Pancerną.

W 1941 roku przeniesiona została do Prus Wschodnich i włączona w skład 2 Grupy Pancernej Grupy Armii Środek. W składzie tej armii dywizja (posiadająca 22 czerwca 1941 169 czołgów) walczy na froncie wschodnim. Na przełomie 1941 – 1942 roku bierze udział w walkach pod Moskwą. W lipcu 1943 roku uczestniczy w bitwie na Łuku Kurskim, a następnie pod Homlem.

W sierpniu 1944 roku zostaje przerzucona na Łotwę i włączona w skład Grupy Armii Północ. W walkach na terenie Łotwy bierze udział do stycznia 1945 roku, kiedy to zostaje przerzucona na Pomorze i włączona w skład Grupy Armii Wisła.

W styczniu 1945 roku koncentruje się w okolicach Grudziądza, a następnie cofa się w walkach w rejon Gdańska, gdzie jej resztki kapitulują dopiero w dniu 9 maja 1945 roku przed wojskami radzieckimi.

Dowódcy[edytuj]

Skład[edytuj]

1939[edytuj]

  • 5 Brygada Pancerna (5.Panzer-Brigade)
    • 35 pułk pancerny (Panzer-Regiment 35)
    • 36 pułk pancerny (Panzer-Regiment 36)
  • 4 Brygada Strzelców (4.Schützen-Brigade)
    • 12 pułk strzelców (Schützen-Regiment 12)
    • 4 batalion motocyklowy (Kradschützen-Abteilung 4)
  • 103 pułk artylerii (Artillerie-Regiment 103)
  • 7 batalion rozpoznawczy (Aufklärungs-Abteilung 7)
  • 49 batalion przeciwpancerny (Panzerabwehr-Bataillon 49)
  • 79 batalion pionierów (Pionier-Bataillon 79)
  • 79 kompania łączności (Nachrichten-Abteilung 79)

1 września 1939 r. dywizja posiadała sprzęt pancerny:

  • 35 pułk pancerny: 99 PzKpfw I, 64 PzKpfw II, 6 PzKpfw IV, 8 czołgów dowodzenia
  • 36 pułk pancerny: 84 PzKpfw I, 66 PzKpfw II, 6 PzKpfw IV, 8 czołgów dowodzenia[2].

10 maja 1940 r. dywizja posiadała sprzęt pancerny:

  • 35 pułk pancerny: 69 PzKpfw I, 50 PzKpfw II, 20 PzKpfw III, 12 PzKpfw IV, 5 czołgów dowodzenia
  • 36 pułk pancerny: 66 PzKpfw I, 55 PzKpfw II, 20 PzKpfw III, 12 PzKpfw IV, 5 czołgów dowodzenia[3].

22 czerwca 1941 r. dywizja posiadała sprzęt pancerny:

1943[edytuj]

  • 35 pułk pancerny (Panzer-Regiment 35)
  • 12 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 12)
  • 33 pułk grenadierów pancernych (Panzergrenadier-Regiment 33)
  • 103 pułk artylerii (103.Artillerie-Regiment)
  • 49 dywizjon niszczycieli czołgów (Panzerjäger-Abteilung 49)
  • 79 pancerny batalion pionierów (Panzer-Pionier-Bataillon 79)
  • 79 pancerny batalion łączności (Panzer-Nachrichten-Abteilung 79)
  • 290 dywizjon artylerii przeciwlotniczej (Heeres-Flak-Abteilung 290)

Przypisy

  1. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.104
  2. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.90
  3. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.120
  4. T. Jentz, Panzer Truppen... 1933-1942, s.190

Bibliografia[edytuj]

  • Wojciech Zalewski: Piotrków 1939. Warszawa: Bellona, 2000. ISBN 83-11-09164-1.
  • Jan Wróblewski: Armia Prusy. Warszawa: Wyd. MON, 1986. ISBN 83-11-07212-4.
  • Dariusz Jędrzejewski, Zbigniew Lalak: Niemiecka broń pancerna 1939-1945. Warszawa: Wyd. Lampart, 1998. ISBN 83-867-7636-6.
  • Thomas L. Jentz, Panzer Truppen: The Complete Guide to the Creation and Combat Employment of Germany's Tank Force: 1933-1942. Schiffer Publishing, 2004. ISBN 0887409156.