Korczew (województwo mazowieckie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie mazowieckim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie.
Artykuł 52°21′14″N, 22°36′46″E
- błąd 38 m
WD 52°21'N, 22°36'E
- błąd 2294 m
Odległość 1024 m
Korczew
wieś
Ilustracja
Pałac w Korczewie (po renowacji)
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat siedlecki
Gmina Korczew
Liczba ludności (2011) 694[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 08-108[3]
Tablice rejestracyjne WSI
SIMC 0675146[4]
Położenie na mapie gminy Korczew
Mapa lokalizacyjna gminy Korczew
Korczew
Korczew
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Korczew
Korczew
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Korczew
Korczew
Położenie na mapie powiatu siedleckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu siedleckiego
Korczew
Korczew
Ziemia52°21′14″N 22°36′46″E/52,353889 22,612778
Pałac w Korczewie przed renowacją
Studnia z Nepomukiem w parku pałacowym nad bijącym źródłem (tzw. Zdrój)
Kaplica (dawna oranżeria)

Korczewwieś w Polsce, w województwie mazowieckim, w powiecie siedleckim, siedziba gminy Korczew[4][5].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

Wieś istniała już w I poł. XV wieku, przez kilkaset lat była ośrodkiem dużych dóbr prywatnych[6].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Historia Korczewa związana jest z historycznym Podlasiem, choć administracyjnie należy do województwa mazowieckiego. Z punktu widzenia geograficznego znajduje się na granicy Wysoczyzny Siedleckiej i Podlaskiego Przełomu Bugu. Wieś wchodzi również w skład Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego.

Korczew położony jest mniej więcej w równej odległości do najbliższych miast powiatowych (Łosice 19 km, Siemiatycze 30 km, Siedlce 33 km, Sokołów Podlaski 35 km), jak i miast wojewódzkich (Warszawa około 130 km, Białystok około 130 km, Lublin około 150 km).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszym zabytkiem materialnym w Korczewie jest znajdujący się w pałacowym parku menhir, który stanowił prawdopodobnie obiekt kultu w czasach przedchrześcijańskich[7]. Pierwsza pisana wzmianka o Korczewie pochodzi z roku 1401 kiedy to książę mazowiecki Janusz I nadał wieś Prejtorowi z Brześca. W owym okresie były to tereny sporne między Mazowszem a Litwą, co tłumaczy istnienie drugiego aktu nadania wsi przez wielkiego księcia litewskiego Witolda pochodzącego z 1416 roku[8].

W następnych latach dobra korczewskie przechodziły w ręce rodzin Hlebowiczów, Chaleckich oraz Lewickich[7]. Z tego okresu nie zachowały się żadne elementy architektury, choć według lokalnych podań położony w parku dziewiętnastowieczny pałacyk „Syberia” leży na podwalinach starszej budowli[7]. Punktem zwrotnym w dziejach Korczewa był zakup wsi z przyległościami przez kasztelana podlaskiego Wiktoryna Kuczyńskiego w 1712 roku[9]. W 1734 zlecił on budowę murowanego pałacu Konceniemu Boniemu, który projektował wówczas dla Radziwiłłów[10]. Budynek wzniesiony przez Boniego w stylu barokowym stoi do dziś, choć przebył liczne przebudowy.

Po trzecim rozbiorze Polski Korczew wszedł w skład monarchii habsburskiej. Natomiast po Kongresie Wiedeńskim w 1815 roku stał się częścią Królestwa Kongresowego.

Na początku XIX wieku Aleksander Kuczyński zlecił Franciszkowi Jaszczołdowi przeprojektowanie założenia pałacowego[7]. Przebudował on pałac, rozplanował park angielski, wzniósł pałacyk letni zwany Syberią, oranżerię oraz studnię św. Jana. Wszystkie realizacje wykonał w typowej dla siebie stylistyce neogotyckiej. Żona Aleksandra Kuczyńskiego, Joanna z Wulfersów Kuczyńska, była adresatką obfitej korespondencji Cypriana Norwida, który dedykował jej wiersz „Do Pani na Korczewie”[11].[1] Dziś w Korczewie znajduje się ulica oraz zespół szkół jego imienia.

Według niektórych źródeł podczas powstania styczniowego w dobrach korczewskich ukrywał się ks. Stanisław Brzóska, który wygłaszał również kazania w kościele parafialnym w Knychówku.

Pałac doznał szkód podczas pierwszej wojny światowej. Podczas remontu budynku przeprojektowano fasadę według szkiców Stanisława Noakowskiego, dawnego nauczyciela Wandy z Krafftów Ostrowskiej, żony Krystyna, właściciela pałacu. Jest to jeden z niewielu wykonanych projektów architektonicznych Noakowskiego, który słynął przede wszystkim jako teoretyk. Kierownikiem remontu został Marian Walentynowicz, słynący jako ilustrator książek o Koziołku Matołku[7].

Po upadku kampanii wrześniowej, Korczew wszedł w skład Generalnego Gubernatorstwa pod zarządem III Rzeszy. W pałacu zorganizowano wówczas najpierw jednostkę Grenzschutzkommando, czyli straży granicznej, a następnie Ernteschutzkommando, czyli jednostki, która zarządzała upaństwowionymi dobrami Krystyna Ostrowskiego[12]. Podczas drugiej wojny światowej wojska niemieckie wyniszczyły korczewską społeczność żydowską w obozie pracy w Szczeglacinie oraz getcie w Sokołowie Podlaskim[13]. Budynek pałacu doznał największych szkód w okresie powojennym, po objęciu reformą rolną. W 1989 roku zespół parkowo-pałacowy odkupiły córki Krystyna Ostrowskiego, Renata Ostrowska oraz Beata Ostrowska-Harris[14].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

W XVII wieku dla tutejszej społeczności wzniesiono prawosławną parafialną cerkiew[15] w Korczewie, o której losach wiadomo niewiele i która nie zachowała się do dnia dzisiejszego. W następstwie unii brzeskiej cerkiew przekazana została unitom dzieląc ruską społeczność na unitów i dyzunitów.

We wsi wytwarzane są tradycyjne wyroby młynarskie Eko-Mega Młyny Wodne, które w 2006 wyróżniono Perłą w Konkursie Nasze Kulinarne Dziedzictwo[16].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Drogi[edytuj | edytuj kod]

W Korczewie zbiega się 5 dróg powiatowych:

Poza tym, w pobliżu przebiegają drogi:

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość znajduje się w odległości 13 km od stacji kolejowej Niemojki przez którą przechodzi linia kolejowa nr 31 SiedlceMordySiemiatyczeHajnówkaSiemianówka.

Komunikacja dalekobieżna[edytuj | edytuj kod]

Połączenia autobusowe zapewniają następujący przewoźnicy:

Kultura i edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Pałac w Korczewie wraz z parkiem angielskim
  • Gminna Biblioteka Publiczna
  • Zespół Placówek Oświatowych

Inne obiekty użyteczności publicznej[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl [dostęp 2020-02-24]
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r..
  3. Poczta Polska. Wyszukiwarka kodów pocztowych
  4. a b GUS. Wyszukiwarka TERYT
  5. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński "Mazowsze, mały przewodnik" Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 140
  7. a b c d e Renata Ostrowska, Mój Dom, wyd. II, Warszawa 2019.
  8. Tomasz Jaszczołt, Korczewscy z rodu Prusów w ziemi drohickiej, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego”, IX, 2012.
  9. Wiktoryn Kuczyński, Pamiętniki, Józef Maroszek (red.), Białystok 1999.
  10. Anna Leśniczuk, Kuczyńscy na Korczewie (1712-1858), [w:] Wielkie rody na ziemiach polsko-litewskich w XVI-XX wieku: wielkie rody, procesy, Olsztyn 2017, s. 3.
  11. Cyprian Norwid, Do Pani na Korczewie: wiersze, listy, małe utwory prozą, Juliusz Gomulicki (red.), Warszawa 1963.
  12. Zbigniew Florysiak, Korczew lat okupacji niemieckiej: Okruchy wspomnień, Siedlce 2009.
  13. Edward Kopówka, Getto w Sokołowie Podlaskim, Gazeta Podlasia [dostęp 2020-04-09] (pol.).
  14. Historia – Pałac w Korczewie [dostęp 2020-04-09] (pol.).
  15. Jerzy Hawryluk. Cerkiew prawosławna na Podlasiu przed unią Brzeską. „Над Бугом і Нарвою”. 2 (6), 1993. Związek Ukraińców Podlasia. ISSN 1230-2759. [dostęp 2016-01-09]. 
  16. Smaki Mazowsza, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego, Warszawa, 2018, s.51, ​ISBN 978-83-62082-94-0

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jaszczołt Tomasz, Korczewscy z rodu Prusów w ziemi drohickiej, „Rocznik Polskiego Towarzystwa Heraldycznego” 2012, tom IX, s. 19–32.
  • Kuczyński Wiktoryn, Pamiętnik, oprac. Józef Maroszek, Białystok 1999.
  • Leśniczuk, Anna, Kuczyńscy na Korczewie (1712-1858), Wielkie rody na ziemiach polsko-litewskich w XVI-XX wieku: wielkie rody, procesy, Olsztyn 2017.
  • Leśniczyk, Anna, Korczew w Prasie, Prasa Podlaska w XIX i XX wieku, red. Jarosław Cabaj, Siedlce 2016.
  • Norwid Cyprian, Do Pani na Korczewie: wiersze, listy, małe utwory prozą, oprac.Juliusz Gomulicki, Warszawa 1963.
  • Ostrowska Renata, Mój Dom, wyd. II, Warszawa 2019.