Wyszków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Wyszków
Klasycystyczny pałac z 1780 r.
Klasycystyczny pałac z 1780 r.
Herb Flaga
Herb Wyszkowa Flaga Wyszkowa
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Powiat wyszkowski
Gmina Wyszków
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1502
Burmistrz Grzegorz Nowosielski
Powierzchnia 20,78 km²
Populacja (XII 2012)
• liczba ludności
• gęstość

27 309
1314,2 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 29
Kod pocztowy 07-200, 07-202
Tablice rejestracyjne WWY
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wyszkowskiego
Wyszków
Wyszków
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wyszków
Wyszków
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Wyszków
Wyszków
Ziemia 52°35′35″N 21°27′33″E/52,593056 21,459167
TERC
(TERYT)
1141935054
Urząd miejski
Aleja Róż 2
07-200 Wyszków
Strona internetowa

Wyszkówmiasto w woj. mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Wyszków. Był miastem duchownym[1].

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto liczyło 27 309 mieszkańców[2].

Miasto jest położone nad Bugiem na skraju Międzyrzecza Łomżyńskiego, na południu Puszczy Białej, 55 km na północny wschód od Warszawy, przy drodze krajowej nr 8 Warszawa – Białystok.

Położenie[edytuj]

Wyszków leży na wschodzie Polski w województwie mazowieckim, gminie Wyszków i powiecie wyszkowskim. Wyszków położony jest na północny wschód od Warszawy, nad rzeką Bug.

Historia miasta[edytuj]

Wyszków jest wzmiankowany od 1203 r., najpierw pod nazwą Wyszkowo, prawa miejskie otrzymał w 1502 r. Przed rozbiorami należał do biskupów płockich. W 1528 r. wybudowano most na Bugu, co przyśpieszyło rozwój miasta. Zniszczony w czasie wojen szwedzkich w połowie XVII wieku. W 1655 roku w tutejszym dworze biskupim zmarł Karol Ferdynand Waza. Od 1795 w zaborze pruskim, następnie od 1807 w Księstwie Warszawskim, a od 1815 w Królestwie Kongresowym (zaborze rosyjskim).

19 maja 1870 stracił prawa miejskie i odzyskał je 4 lutego 1919. Szybki rozwój miasta po otwarciu w 1897 linii kolejowej PilawaTłuszczOstrołęka. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w sierpniu 1920 stanowił ostatnie miejsce postoju Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego Polski (planowanego jako rząd marionetkowy Polskiej Republiki Rad) w czasie ofensywy Armii Czerwonej na Warszawę. Epizod ten uwiecznił Stefan Żeromski w opowiadaniu Na probostwie w Wyszkowie.

Przed II wojną światową w połowie zamieszkany przez Żydów. W 1939 toczyły się zacięte walki 1 Dywizji Piechoty Legionów z Grupy Operacyjnej „Wyszków” z Niemcami forsującymi Bug. W okresie okupacji niemieckiej mieścił się w mieście oddział roboczy jeńców sowieckich obozu w Beniaminowie. Niemcy dokonywali w Wyszkowie masowych egzekucji, zamordowano ponad 7 tysięcy mieszkańców.

W latach 1946–1951 w okolicach m. Wyszkowa w ramach podziemia niepodległościowego działał oddział Jana Kmiołka „Wira”.

Od 1956 do 1975 i ponownie od 1999 Wyszków jest siedzibą powiatu.

W 1939 do miasta została przyłączona część Rybienka Nowego (Wygoda i Zapole). W latach 1952–1954 do miasta należał Skuszew na lewym brzegu Bugu. W związku z powstaniem gromad w 1954 z granic miasta wyłączono Latoszek, który przyłączono znów w 1961, razem z Rybienkiem Leśnym i Rybienkiem Łochowskim.

Gospodarka[edytuj]

  • Przemysł: dawniej meblarski, samochodowy i browar, obecnie: szklarski, metalowy, węzeł drogowy, drukarnia.

Turystyka[edytuj]

  • Wypoczynek: na lewym brzegu Bugu ośr. letniskowy – Rybienko Leśne, Sanatorium Neuropsychiatrii Dziecięcej.

Media[edytuj]

  • Nowy Wyszkowiak
  • Głos Wyszkowa
  • Wyszkowiak
  • Wyszków Moje Miasto (portal turystyczny)
  • InfoWyszków (portal informacyjny)
  • Telewizja Wyszków (telewizja internetowa)
  • Kurier W
  • Wyszków 24
  • Tuba Wyszkowa
  • Mazowsze Wyszków

Transport[edytuj]

Przez miasto przechodzą drogi:

Powstała też obwodnica Wyszkowa, która jest częścią drogi ekspresowej S8.

Przez Wyszków biegnie trasa kolejowa łącząca Ostrołękę z Warszawą z dworcem w Wyszkowie i przystankiem w Rybienku Leśnym.

13 grudnia 2012 otwarto oficjalnie sanitarne lądowisko przy ul. Komisji Edukacji Narodowej.

Oświata[edytuj]

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Wyszkowa w 2014 roku [3].


Piramida wieku Wyszkow.png

Zabytki[edytuj]

Pałac w Rybienku Starym
Willa Siewierzanka, (1933-1936)
  • Obelisk Wazów wystawiony na polecenie króla Jana Kazimierza na cześć jego brata Karola Ferdynanda Wazy, który zmarł w Wyszkowie. Obelisk zaprojektował Giovanni Battista Gisleni.
  • Kościół św. Idziego z 1793 roku w stylu klasycystycznym. W 1884 roku dobudowano dwie kaplice. W 1939 roku kościół spłonął. W 1959 po odbudowie ponownie konsekrowany.
  • Pałac w Rybienku Starym, klasycystyczny z 1780 roku zbudowany dla biskupa inflanckiego Jana Stefana Giedroycia. Od 1831 roku w rękach Augusta Morzkowskiego. Od 1879 roku do 1945 roku właścicielami była rodzina Skarżyńskich. Przebudowany na początku XX wieku m.in. poprzez dobudowanie tarasu. Po usunięciu uszkodzeń z wojny 1920 roku umieszczono w nim pensjonat goszczący m.in. Kossaka, Kotarbińskiego, Aleksandra Zelwerowicza. W wyniku działań wojennych we wrześniu 1939 roku spłonęło poddasze. Od 1945 roku własność Ministerstwa Zdrowia, które ulokowało w nim m.in. sanatorium dziecięce. Od 1989 roku własność SARP. Obecnie własność prywatna.
  • Stróżówka pałacowa w stylu neogotyckim z połowy XIX wieku. Dawniej w jej pobliżu znajdowała się rezydencja biskupów płockich.
  • Browar z XIX wieku, ul. 1 Armii WP nr 54.
  • Willa z kresu międzywojennego, ul. Zakolejowa/Pułtuska.

Religia[edytuj]

Ciekawostki[edytuj]

  • W 1919 r. urodził się Mordechaj Anielewicz, przywódca powstania w getcie warszawskim 1943. W miejscu gdzie stał jego dom postawiono pomnik.
  • W 1962 r. urodził się Jarosław Kalinowski, polski polityk.
  • Honorowym obywatelem Wyszkowa jest m.in. malarz Ludwik Maciąg (1920–2007) tworzący w pobliskim Gulczewie.
  • W 2006 r. na moście kolejowym na rzece Bug Andrzej Wajda nakręcił początkowe sceny do filmu Katyń.
  • W 2008 r. zostały tu odnalezione zbuntowane siostry betanki. Najprawdopodobniej zamieszkały tu niedługo po eksmisji z Kazimierza Dolnego.
  • O wydarzeniach z 1920 roku Stefan Żeromski napisał opowiadanie pt. „Na probostwie w Wyszkowie”.
  • Wyszków został upamiętniony w piosence Elektrycznych Gitar Wyszków tonie - chociaż być może chodziło w niej o statek Wyszków[5], a nie o miejscowość.
  • W 2011 r. jednej z ulic nadano imię Marii Żywirskiej, która mieszkała od 1918 oraz uczyła po studiach do 1933 w Wyszkowie.

Współpraca międzynarodowa[edytuj]

Miasto Kraj Data podpisania umowy
 Ejszyszki  Litwa 2 września 2006[6]
 Kohtla-Järve  Estonia 2 września 2006[7][6]
 Wyszogród  Ukraina 2006[6]
 Winnica  Ukraina luty 2013[6][8]

Galeria zdjęć[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Polska XVI wieku, t. V Mazowsze, Warszawa 1895, s. 38.
  2. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2012 r.). , 2013-06-05. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny. ISSN 2083-3342. 
  3. http://www.polskawliczbach.pl/Wyszkow, w oparciu o dane GUS.
  4. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.
  5. „Sider shine” - ten statek nazywał się kiedyś „Wyszków”
  6. a b c d Współpraca zagraniczna Gminy Wyszków. Tubawyszkowa.pl, 2012-12-07. [dostęp 2013-03-05].
  7. Delegaci miasta partnerskiego Kohtla – Jarve w Wyszkowie. Urząd Miejski w Wyszkowie, 2011-08-29. [dostęp 2013-03-05].
  8. WYSZKÓW ZACIEŚNIA WSPÓŁPRACĘ Z WINNICĄ ZAPRZYJAŹNIONYM MIASTEM NA UKRAINIE. Kurier W, 2013-02-12. [dostęp 2013-03-05].

Linki zewnętrzne[edytuj]