Ludowi Mudżahedini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Godło organizacji Ludowych Mudżahedinów Iranu

Ludowi Mudżahedini (właściwie Organizacja Bojowników Ludowych Iranu, OBL) - (perski: سازمان مجاهدين خلق ايرانi sāzmān-e mojāhedin-e khalq-e irān "MEK", "PMOI" i "MKO") - irańska lewicowa organizacja opozycyjna względem islamistycznego reżimu. Grupa domaga się demokratyzacji i sekularyzacji państwa[1].

Historia[edytuj kod]

Opozycja względem monarchii[edytuj kod]

Organizacja Bojowników Ludowych Iranu utworzona została jako mutacja antymonarchistycznej opozycji liberalno-nacjonalistycznej. Za początek istnienia grupy uznaje się rok 1965 gdy trzech studentów i aktywistów Ruchu Wolności Iranu (Nehzat-e Azadi-e Iran) odłączyło się od macierzystej formacji i powołała do życia ten radykalny ruch opozycyjny. W 1968 roku wewnątrz Organizacji utworzony został Zespół Ideologiczny pracujący nad programem ruchu[1]. Działacze organizacji odrzucali reformizm wybierając metodę walki zbrojnej a jej program ideologiczny stanowił „połączenie tematów muzułmańskich (szyicka idea męczeństwa), klasycznych marksistowskich teorii walki klas i determinizmu historycznego, oraz neomarksistowskich koncepcji walki zbrojnej, wojny partyzanckiej i rewolucyjnego heroizmu”. Istotny wpływ na Ludowych Mudżahedinów oprócz marksizmu miała teologia Ali Szari’atiego. Wszystkie z elementów ideologicznych uwzględnione zostały w emblemacie grupy który zawiera sierp, karabin AK-47 i cytat z Koranu[1]. Członkowie grupy ze względu na swój radykalizm utrzymany w lewicowym stylu określani bywali w przeszłości jako „trockiści islamu”[1][2].

Chcąc zrealizować program walki zbrojnej z rządem, przedstawiciele organizacji nawiązali kontakty z rządem Libii i Jemenu Południowego oraz z Organizacją Wyzwolenia Palestyny która zorganizowała mudżahedinom treningi na terenie Libanu, Syrii i Jordanii. W 1971 roku (na rok przed planowanymi zamachami z okazji 2500-lecia monarchii w Iranie) organizację dotknęła fala aresztowań. W maju 1972 roku wszyscy założyciele i przedstawiciele kierownictwa grupy zostali zabici przez rząd (ułaskawiony został jedynie Massoud Rajavi). Rozbicie kierownictwa partii doprowadziło w grupie do wewnętrznej walki o władzę. Władzę drogą fizycznej eliminacji konkurentów próbowała przejąć frakcja maoistowska. Maoiści próbując przejąc władzę w organizacji oddziaływali na nią w coraz większy sposób. Z ich inicjatywy usunięto m.in. werset Koranu z godła grupy. Z czasem frakcja maoistowska spotkała się z coraz większym oporem ze strony frakcji islamskiej. W 1977 roku maoiści po przegranej batalii o władzę odłączyli się od Organizacji Bojowników Ludowych i utworzyli Organizację Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej[1].

Pomimo rozbicia kierownictwa i walk wewnętrznych, członkowie grupy przeprowadzili w pierwszej połowie lat 70. serię zamachów i akcji zbrojnych wymierzonych w rząd. W 1972 roku mudżahedini podłożyli bomby pod siedzibę Towarzystwo Irańsko-Amerykańskie, General Motors i Pepsi - wszystkie zamachy były całością akcji antyamerykańskiej. Rok później w powietrze wyleciały irańskie siedziby Pan-American Airlines, Shell Oil oraz Radio City Cinema. W kolejnych latach zorganizowali kilka zamachów na amerykańskich i irańskich wojskowych a także pracowników amerykańskich korporacji. W 1972 roku w ramach zemsty na rządzie Jordanii za Czarny Wrzesień (wojnę między rządem Jordanii a palestyńskimi fedainami która zakończyła się klęską fedainów) podłożyli bombę pod ambasadę tego kraju w Iranie. W starciach ze służbami bezpieczeństwa zginęło wówczas ponad dwustu bojowników OBL[1].

Po rewolucji irańskiej[edytuj kod]

Członkowie grupy wzięli udział w rewolucji islamskiej. Po upadku szacha członkowie grupy jako sojusznicy ajatollaha Ruhollaha Chomejniego masowo opuścili więzienia. Umożliwiło to im odbudowę organizacji. Szybko zdobyli ogromne poparcie społeczne które szczególnie wielkie było pośród młodzieży która widziała w mudżahedinach alternatywę dla fanatyków religijnych. W pierwszej fazie rządów rewolucyjnych prowadzili legalną działalność a ich organ prasowy „Mojahed” miał półmilionowy nakład[1]. Współpraca między mudżahedinami a szyickimi fanatykami wiernymi Chomejniemu nie trwała długo. Choć OBL poparła utworzenie republiki islamskiej to już w marcu tego samego roku siły fanatyków zniszczyły kilka biur organizacji a w sierpniu zdobyli kwaterę główną OBL w stolicy. W kolejnych miesiącach z rąk terrorystów islamskich zginęli popierający OBL ajatollahowie co znacznie osłabiło pozycję mudżahedinów wśród kleru[1].

W styczniu 1980 roku na krótko przed wyborami doszło do starć ulicznych między islamistami a mudżahedinami. Pomimo represji jakie spotkały OBL, grupa wzięła udział w wyborach zyskując 906,480 głosów[1]. OBL krytykowała nowe władze irańskie za brak demokracji, korupcje i inflacje. W swoich działaniach mudżahedini podkreślać zaczęli sprzeciw wobec kar szariatu, chęć większego uniezależnienia od Zachodu, obronie praw kobiet i mniejszości narodowych, chęć przeprowadzenia reformy rolnej oraz odżegnywali się od komunizmu[1].

W proteście przeciwko zbrojnemu rozbiciu manifestacji studenckich w maju 1980 roku, OBL zorganizowała w czerwcu tego samego roku antyrządowy wiec. Zgromadzenie zgromadziło 200 tysięcy osób. Demonstracja przerodziła się w walki uliczne mudżahedinów z paramilitarnymi oddziałami islamistycznymi. Po wydarzeniach ajatollah Chomeini stwierdził że „Nasz wróg nie jest w USA, w ZSRR, w Kurdystanie, jest właśnie tu, w Teheranie, pod naszym nosem… Mudżahedini są gorsi od niewiernych”[1]. Miesiąc później mudżahedini zorganizowali kolejną demonstracje skierowaną przeciwko ajatollahowi. Udział w niej wzięło pół miliona osób. Także podczas tych protestów doszło do starć z islamistami. Zamieszki z czasem rozszerzyły się na tereny całego państwa. Opozycja utworzyła w lipcu Narodową Radę Oporu w skład której oprócz mudżahedinów wszedł Narodowy Front Demokratyczny, Kurdyjska Partia Demokratyczna oraz mniejsze grupy lewicowe (w tym Peykar i Związek Irańskich Komunistów (Sarbedaran)). Kilka dni po utworzeniu Rady przywódcy OBL opuścili kraj i ewakuowali się do Francji. Jednocześnie licząca około 50 tysięcy bojowników OBL rozpoczęła akcje militarną wymierzoną w islamską dyktaturę - w jednym z zamachów przypisywanych OBL zginęło 27 deputowanych islamistycznych, 14 ministrów rządu oraz lider reżimowej Partii Republiki Islamskiej Mohammad Beheszti[1][3]. W sierpniu 1980 roku z rąk mudżahedinów zginął premier Mohammad Dżawad Bahonar i premier Mohammad Ali Radżai. OBL nie skupiła się wyłącznie na przeprowadzaniu zamachów, równocześnie działały oddziały partyzanckie OBL operujące głównie z terenów irańskiego Kurdystanu gdzie współpracowały one z peszmergami z Kurdyjskiej Partii Demokratycznej[1]. Apogeum akcji zbrojnych OBL nastąpiło w lipcu roku 1982 gdy codziennie ginęło średnio trzech funkcjonariuszy[1].

Działalność z terenów Iraku[edytuj kod]

W styczniu 1982 roku w starciu z siłami rządowymi zginął komendant bojowników Mous Khiabani. Z kolej w październiku kolejnego roku zostali wraz z peszmergami wyparci z Kurdystanu irańskiego co zmusiło OBL do przenosin za granicę[1]. Mudżahedini pomoc znaleźli w rządzonym przez Saddama Husajna Iraku toczącym wojnę z Iranem. OBL jak i niektóre z pozostałych organizacji opozycyjnej Narodowej Rady Oporu (która została przez OBL zdominowana) domagały się od rządu Iranu zakończenia wojny co zapewniło finansowanie ich struktur przez Irak[1]. W lipcu i październiku roku 1986 członkowie OBL starli się w Iraku z bojówkarzami Patriotycznej Unii Kurdystanu. W 1987 roku z inicjatywy OBL utworzona została Armia Wyzwolenia Narodowego walcząca przeciwko rządom islamistów u boku Iraku. Krok ten okazał się propagandową porażką mudżahedinów który kosztował organizację utratę poparcia w kraju[1]. W czerwcu 1988 roku w ramach operacji „Chehel Cheraq” Mudżahedini Ludowi zdobyli Mehran, Karand i Islamabad-e Gharb. W wyniku ofensywy opozycjoniści zdobyli 200 irańskich czołgów. Kolejna operacja wojskowa OBL nosząca kryptonim „Forouq-e Javidan” zakończyła się klęską i śmiercią dwóch tysięcy żołnierzy OBL. Działalność Armii Wyzwolenia Narodowego zakończyło się wraz z porozumieniem pokojowym między Irakiem a Iranem[1].

Po zakończeniu wojny iracko-irańskiej organizacja przeszła wewnętrzny kryzys. W październiku 1989 roku przywódcy grupy przeprowadzili „wewnętrzną rewolucję” co doprowadziło do jeszcze większego podporządkowania grupy jej liderowi - Massoudowi Rajavi (oraz jego żonie Maryam). W trakcie I wojny w Zatoce Perskiej OBL wsparła iracki rząd przeciwko atakującym kraj wojskom amerykańskim. W ciągu 1991 roku stoczyła szereg walk z partyzantami z Patriotycznej Unii Kurdystanu i proirańskimi rebeliantami szyickimi z południowego Iraku. Żołnierze OBL przeprowadzili także rajd na irański Ghasr-e Szirin oraz wzięli udział w rządowej pacyfikacji zrewoltyzowanego Kirkuk[1].

W kwietniu 1992 roku OBL zaatakował Iran z terenu Iraku. W odpowiedzi irańskie wojsko na przestrzeni 1992-1994 kilkukrotnie przeprowadziło bombardowanie i ostrzał baz OBL. W kolejnych latach OBL przeprowadziło serię zamachów oraz akcji dywersyjnych (w tym w przemyśle naftowym) na terenie Iranu. Śmielsze akcje OBL przeprowadziła w latach 200-2001 gdy przeprowadziła aż 213 zaczepnych ataków na pograniczu irańsko-irackim[1]. W tym czasie oddziały OBL mogły liczyć od sześciu do ośmiu tysięcy ludzi uzbrojonych w czołgi, wozy pancerne, śmigłowce oraz artylerię[1]. W latach 90. OBL działała również na zachodzie Europy a tamtejsze struktury próbował zlikwidować wywiad irański. Zamachy terrorystyczne z lat 90. (w tym przeprowadzane na irańskich oficjeli na zachodzie) doprowadziły do uznania OBL za organizację terrorystyczną przez m.in. Stany Zjednoczone (w 1997 roku), Wielką Brytanię (2000) i Unię Europejską (2002)[1].

Sytuacja OBL nieznacznie zmieniła się po II wojnie w Zatoce Perskiej. Zaraz po ataku na Irak, członkowie OBL zawiązali z Amerykanami układ który pozwolił im na kontynuowanie działalności z terenów Iraku w zamian za dostarczanie im informacji wywiadowczych dotyczących Iranu. Od tamtego czasu OBL uległa większemu umiarkowaniu i odeszła od radykalnych poglądów politycznych, rezygnując przy tym z organizowania zamachów terrorystycznych[1]. W 2008 roku Ludowi Mudżahedini zorganizowali w Paryżu wielki wiec z udziałem ponad 50 tysięcy ludzi z całej Europy, aby powiedzieć nie teokratycznemu reżimowi w Iranie. Wśród nich byli także polscy studenci. W dniu 26 stycznia 2009 roku Rada Europejska usunęła MEK z listy organizacji, które UE uznawała za terrorystyczne[4], we wrześniu 2012 roku podobnie postąpiły Stany Zjednoczone[5][6]. Zdaniem władz Iranu ruch jest obecnie finansowany przez Izrael i państwa zachodu[7].

Przypisy[edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w Jarosław Tomasiewicz: Od rewolucjonistów do kondotierów. Wzlot i upadek Mudżahedinów Ludowych (geopolityka.org).
  2. Nadeem F. Paracha: Socjalizm islamski. Część II – czas sukcesów (1952-78)
  3. Ervand Abrahamian: Historia współczesnego Iranu. Warszawa: Książka i Wiedza, 2008, s. 228. ISBN 9788305135979.
  4. EU ministers drop Iran group from terror list (ang.). EU Observer, 26 stycznia 2009. [dostęp 2014-05-20].
  5. Scott Shane: Iranian Dissidents Convince U.S. to Drop Terror Label (ang.). New York Times, 21 września 2012. [dostęp 2014-05-20].
  6. Mudżahedini Ludowi skreśleni z czarnej listy USA
  7. NBC: Irańskich naukowców zabijają miejscowi terroryści współpracujący z Izraelem

Oficjalna strona[edytuj kod]

Bibliografia[edytuj kod]

  • Axworthy M.: Revolutionary Iran. A History of the Islamic Republic. London: Penguin Books, 2014. ISBN 9780141046235.