Organizacja Bojowników Ludowych Iranu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Ludowi Mudżahedini)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ludowi Mudżahedini (właściwie Organizacja Bojowników Ludowych Iranu, OBL, perski: سازمان مجاهدين خلق ايرانi sāzmān-e mojāhedin-e khalq-e irān, MEK i MKO) – organizacja irańskiej opozycji.

Historia[edytuj]

Symbol Ludowych Mudżahedinów

W opozycji do rządów szacha[edytuj]

Organizacja została założona w 1965 roku[1] przez rozłamowców z Ruchu Wolności Iranu[2]. Ludowi Mudżahedini wytworzyli synkretyczną doktrynę będącą mieszanką marksizmu i szyickiego islamu. Pierwotnym celem organizacji była likwidacja irańskiej monarchii i walka z zachodnim imperializmem[3][2].

Członkowie grupy nawiązali kontakty z rządami Libii i Jemenu Południowego oraz Organizacją Wyzwolenia Palestyny[2]. OWP umożliwiła mudżahedinom treningi w obozach w Libanie, Jordanii i Syrii. Doświadczenie zdobyte w obozach OWP umożliwiło mudżahedinom rozpoczęcie działalności „miejskiej partyzantki“[2]. Formacja podjęła się działalności terrorystycznej skierowanej przeciwko rządowi irańskiemu oraz amerykańskim dyplomatom i wojskowym stacjonującym w Iranie[3].

W 1971 roku struktury organizacji zostały rozbite przez służby. W maju 1972 roku członkowie kierownictwa (w tym wszyscy założyciele) zostali straceni. Jedynym liderem grupy, który przeżył, był Masud Radżawi[2]. Kryzys w OBL wykorzystała frakcja maoistowska. Maoiści, usiłując przejąć władzę w organizacji, fizycznie eliminowali wewnętrzną konkurencję. Frakcyjne walki zakończyły się w 1975 roku. Kierownictwo w OBL przejęła tzw. frakcja muzułmańska z Masudem Radżawim na czele. Maoiści założyli odrębną Organizację Walki o Wyzwolenie Klasy Robotniczej[2].

Rewolucja islamska[edytuj]

Odegrali dużą rolę w starciach w lutym 1979 roku, które zadecydowały o zwycięstwie rewolucji islamskiej[2]. Po obaleniu monarchii grupa rozpoczęła legalną działalność, a z więzień wypuszczeni jej aktywiści. Formacja cieszyła się dużym poparciem, a nakład organu prasowego OBL „Mojahed” przekroczył 500 tysięcy egzemplarzy[2].

Flaga ugrupowania

Początkowo poparli Ruhollaha Chomejniego[2]. W marcu 1979 roku kierownictwo grupy przychyliło się do utworzenia republiki islamskiej. W tym samym miesiącu doszło do walk ulicznych pomiędzy OBL a islamistami z Ansar-e Hezbollah[2]. Bojówki Ansar-e Hezbollah zniszczyły biura OBL w Kaszan, Jazd i Torbat-e Hejdarije. W sierpniu bojówki Ansar-e Hezbollah zajęły kwaterę główną OBL w Teheranie[2].

W listopadzie 1979 roku Ludowi Mudżahedini poparli okupację amerykańskiej ambasady w Teheranie[2].

W grudniu 1979 roku kierownictwo OBL wezwało do bojkotu referendum konstytucyjnego. Równocześnie poddało krytyce rząd i Chomejniego. Mudżahedinom nie odpowiadał autorytaryzm i korupcja rządzących. Członkowie OBL skyrytkowali oparcie prawa na szariacie oraz stanęli w obronie praw kobiet i mniejszości narodowych[2].

W wyborach prezydenckich zaplanowanych na styczeń 1980 roku OBL wystawiła kandydaturę Masuda Radżawiego. Kandydatura unieważniona została przez Chomejniego, który zakazał startu w wyborach przeciwnikom konstytucji islamskiej. Na krótko przed wyborami po raz kolejny wybuchły starcia między OBL a Ansar-e Hezbollah[2].

W wyborach parlamentarnych w marcu 1980 roku na kandydatów OBL zagłosowało ponad 906 tysięcy wyborców[2]. Masud Radżawi uzyskał 530 tysięcy głosów[2].

W czerwcu 1980 roku wiec OBL zgromadził 200 tysięcy uczestników. Manifestacja przerodziła się w starcia z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. Jeszcze w tym samym miesiącu Chomejni oznajmił, że działacze OBL są „gorsi od niewiernych”. Mudżahedinom zakazano demonstracji, a siły bezpieczeństwa rozbijały ich wiece i konfiskowały publikacje organizacji. W sierpniu ponownie doszło do starć między OBL a Ansar-e Hezbollah[2].

W czerwcu 1981 roku mudżahedini uczestniczyli w kampanii poparcia prezydenta Abola Hassana Bani-Sadra. 20 czerwca organizacja zorganizowała manifestację poparcia Bani-Sadra. Uczestniczyło w niej pół miliona ludzi. Ponownie doszło do starć z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. W bitwie ulicznej zginęło około 50 osób, a ponad 200 zostało rannych. Dwa dni później Chomejni usunął Bani-Sadra ze stanowiska. Zamieszki z udziałem przeciwników Chomejniego rozszerzyły się na cały kraj[2]. 20 czerwca Ludowi Mudżahedini zasilili opozycyjną koalicję Narodowa Rada Irańskiego Ruchu Oporu[2]. Faktycznymi przywódcami Narodowej Rady Irańskiego Ruchu Oporu byli Bani-Sadr i Radżawi. Pod koniec miesiąca obydwoje opuścili kraj i udali się na emigrację do Paryża. Siły OBL przystąpiły do antyrządowej ofensywy partyzanckiej[2] połączonej z licznymi zamachami terrorystycznymi[4]. Apogeum starć przypadło na lipiec 1982 roku. Stopniowo bojownicy wypierani byli do irańskiego Kurdystanu. W październiku 1983 roku oddziały OBL zostały wyparte za granicę[2].

Na służbie Iraku[edytuj]

Masud Radżawi, przywódca OBL od 1975 roku

Po wyparciu z terenów Iranu, OBL przeniosła oddziały do sąsiedniego Iraku[2]. W marcu 1983 roku Narodowa Rada Oporu zaproponowała Irakijczykom porozumienie (trwała wówczas wojna iracko-irańska)[2]. Umowa zapewniła OBL finansowe wsparcie ze strony rządu w Bagdadzie. Z Narodowej Rady Irańskiego Ruchu Oporu odeszła grupa działaczy niechętnych porozumieniu z Irakiem. W tym gronie znalazł się Bani-Sadr. W 1985 roku z koalicji usunięta została Kurdyjska Partia Demokratyczna Iranu[2]. Tym samym Narodowa Rada Irańskiego Ruchu Oporu przerodziła się w organizację fasadową OBL[2].

W 1984 lub 1985 roku współprzewodniczącą organizacji została Marjam Radżawi (żona Masuda). Od tamtego czasu małżeństwo sprawuje w organizacji całkowitą władzę i otaczane jest swoistym kultem jednostki[5][2].

W czerwcu 1986 roku Masud Radżawi przybył do Iraku. Rok później oficjalnie ogłoszono sformowanie Armii Wyzwolenia Narodowego. Podporządkowana OBL formacja walczyła u boku irackich wojsk przeciwko siłom irańskiego reżimu[2]. Kolaboracja z Irakiem pozbawiła Ludowych Mudżahedinów poparcia w Iranie[2].

W lipcu i październiku 1986 roku Armia Wyzwolenia Narodowego starła się z bojownikami Patriotycznej Unii Kurdystanu[2].

18 czerwca 1988 roku w ramach operacji „Chehel Cheraq” (Czterdzieści Gwiazd) Armia Wyzwolenia Narodowego zajęła Mehran, Eslamabad-e Gharb i Karand. W trakcie walk mudżahedini zdobyli 200 irańskich czołgów[2].

25 sierpnia 1988 roku (5 dni po formalnym zakończeniu wojny iracko-irańskiej) Armia Wyzwolenia Narodowego rozpoczęła operację „Forouq-e Javidan” (Wieczne Światło). Celem sił OBL było zdobycie Teheranu. Oddziały mudżahedinów zatrzymane zostały pod Kermanszah. Poległo około 2 tysięcy bojowników[2].

W marcu 1991 roku Armia Wyzwolenia Narodowego brała udział w tłumieniu powstania irackich szyitów i Kurdów[4].

W kwietniu 1992 roku Armia Wyzwolenia Narodowego ponownie uderzyła na Iran. W odwecie irańskie lotnictwo zbombardowało bazy OBL w Iraku. Naloty kontynuowane były w listopadzie 1993 roku oraz w październiku i listopadzie 1994 roku[2].

W latach 2000-2001 na pograniczu iracko-irańskim odnotowano 213 ataków OBL[2].

Po 2003 roku[edytuj]

Armia Wyzwolenia Narodowego nie wzięła udziału w II wojnie w Zatoce Perskiej[2]. Kierownictwo OBL zgodziło się na rozbrojenie. Armia Wyzwolenia Narodowego do połowy maja 2003 roku została rozbrojona przez Amerykanów[4]. Wojsko amerykańskie zarekwirowało 2139 czołgów, dział, moździerzy i pojazdów należących do OBL[4]. Cztery tysiące członków OBL zostało internowanych w obozie Aszaraf pod Bagdadem[4].

Pomimo rozbrojenia pojawiają się doniesienia o atakach Ludowych Mudżahedinów na cele irańskie[6] czy starciach z proirańskimi bojówkami szyitów irackich[4].

Działalność OBL na Zachodzie[edytuj]

OBL posiada struktury emigracyjne w Europie, USA i Kanadzie. W Paryżu znajduje się siedziba organizacji[4]. Narodowa Rada Irańskiego Ruchu Oporu posiada biura w stolicach kilku państw, w tym w Waszyngtonie[4].

Najważniejsze zamachy przeprowadzone przez grupę[edytuj]

Flaga Armii Wyzwolenia Narodowego
  • 2 czerwca 1973 roku aktywista OBL Reza Reza'i zabił amerykańskiego pułkownika Lewisa L. Hawkinsa[2].
  • 21 maja 1975 roku mudżahedini zabili amerykańskich pułkowników Paula Schaeffera i Jacka Turnera[2].
  • 28 września 1976 roku terroryści zabili trzech pracowników korporacji Rockwell International[2].
  • 28 czerwca 1981 roku terroryści z OBL przeprowadzili atak bombowy na siedzibę Partii Republiki Islamskiej. W eksplozji zginęły 74 osoby, w tym przywódca partii Mohammad Beheszti, 14 ministrów i 27 parlamentarzystów[2].
  • W październiku 1992 roku bojownicy dokonali zamachu bombowego na mauzoleum Chomejniego nieopodal Teheranu[2].
  • W czerwcu 1998 roku bojówkarze przeprowadzili trzy zamachy bombowe w irańskiej stolicy. Zginęły trzy osoby[2].
  • W kwietniu 1999 roku z rąk mudżahedinów zginął szef sztabu generalnego armii Iranu, generał Ali Sajjad Szirazi[2].
  • W lutym 2000 roku w ramach operacji „Wielki Bahman” terroryści przeprowadzili w Iranie 12 akcji. Jedną z nich był atak moździerzowy na pałac prezydenta Mohammada Chatamiego[2][3].

Wsparcie zagraniczne[edytuj]

Na początku działalności grupa utrzymywała kontakty z Libią i Jemenem Południowym[2]. Pierwsi bojownicy OBL przeszli szkolenia wojskowe w obozach Organizacji Wyzwolenia Palestyny[2].

W latach 1983-2003 OBL finansowana była przez rząd Iraku[2][1][4].

W lutym 2012 roku NBC News informowała o związkach Izraela i OBL. Według stacji powołującej się na źródła w amerykańskiej administracji, OBL jest finansowana, szkolona i dozbrajana przez izraelskie służby. W zamian Ludowi Mudżahedini zobowiązali się przeprowadzać ataki na cele związane z irańskim programem atomowym[6][7].

W kwietniu 2012 roku dziennikarz Seymour Hersh stwierdził, że Stany Zjednoczone szkoliły agentów OBL w obozach wojskowych w Nevadzie. Rzekoma pomoc motywowana miała być niechęcią do irańskiego rządu. Szkolenia rozpocząć się miały w latach 2005 i zakończyć się po objęciu prezydentury przez Baracka Obamę[6][7][8].

W lipcu 2016 roku Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej oskarżył Arabię Saudyjską o związki z OBL[9].

Liczebność[edytuj]

W chwili największej popularności, na początku lat 80. liczyli około 50 tysięcy członków[2].

Na krótko przed II wojną w Zatoce Perskiej organizacja dysponowała siłami partyzanckimi grupującymi od 5 do 7 tysięcy bojowników[10].

Według Departamentu Obrony Stanów Zjednoczonych w 2011 roku OBL liczyła od 5 do 13,5 tysięcy członków. Działają oni w Europie, Ameryce Północnej i Iraku[11].

Ideologia[edytuj]

Głosi specyficzne poglądy lewicowe. Są one mieszaniną marksizmu i szyickiego islamu[1][2][4]. Po 2003 roku grupa odeszła od części radykalnych haseł. Ludowi Mudżahedini zaakceptowali między innymi gospodarkę wolnorynkową[2].

Pierwotnym celem OBL była likwidacja irańskiej monarchii i walka z zachodnim imperializmem[3][4]. Obecnie OBL dąży do likwidacji w Iranie republiki islamskiej[1] i utworzenia w jej miejsce demokracji[12]. Ponadto Ludowi Mudżahedini opowiadają się za poszanowaniem praw kobiet i mniejszości religijnych[12].

Jak organizacja terrorystyczna[edytuj]

W 1997 roku OBL wpisana została na listę organizacji terrorystycznych Departamentu Stanu Stanów Zjednoczonych. W 2002 roku za terrorystów uznała ich Unia Europejska[2].

W 2009 roku UE wykreśliła OBL z listy organizacji terrorystycznych, w 2012 roku to samo zrobili Amerykanie. W dalszym ciągu Ludowi Mudżahedini uznawani są za terrorystów przez rząd Iranu[4][13].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Przypisy

  1. a b c d Who are the Iranian dissident group MEK? (ang.). bbc.com. [dostęp 2017-09-24].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax Jarosław Tomasiewicz: Od rewolucjonistów do kondotierów. Wzlot i upadek Mudżahedinów Ludowych (pol.). geopolityka.org. [dostęp 2017-09-24].
  3. a b c d Małgorzata Golota: Była terrorystka pomoże Obamie uratować świat przed ISIS? Mariam Radżawi wystąpi przed Kongresem (pol.). natemat.pl. [dostęp 2017-09-25].
  4. a b c d e f g h i j k l Mujahedin-e Khalq Organization (MEK or MKO)/National Liberation Army of Iran (NLA)/People's Mojahedin of Iran (PMOI)/National Council of Resistance (NCR)/National Council of Resistance of Iran (NCRI)/Muslim Iranian Student's Society (ang.). globalsecurity.org. [dostęp 2017-09-24].
  5. Maryam Rajavi (ang.). ncr-iran.org. [dostęp 2017-09-24].
  6. a b c d Seymour M. Hersh: Our Men in Iran (ang.). newyorker.com. [dostęp 2017-09-24].
  7. a b SGlenn Greenwald: Five lessons from the de-listing of MEK as a terrorist group (ang.). theguardian.com. [dostęp 2017-09-25].
  8. Amy Goodman: Training Terrorists in Nevada: Seymour Hersh on U.S. Aid to Iranian Group Tied to Scientist Killings (ang.). democracynow.org. [dostęp 2017-09-25].
  9. Arash Karami: Saudi prince's endorsement of MEK angers Iranian officials (ang.). al-monitor.com. [dostęp 2017-09-25].
  10. Nigel Brew: Behind the Mujahideen-e-Khalq (MeK) (ang.). webcitation.org. [dostęp 2017-09-25].
  11. Aaron Schwartz: National Security and the Protection of Constitutional Liberties: How the Foreign Terrorist Organization List Satisfies Procedural Due Process (ang.). elibrary.law.psu.edu. [dostęp 2017-09-25].
  12. a b Kim są Ludowi Mudżahedini? (ang.). wiadomosci.gazeta.pl. [dostęp 2017-09-24].
  13. USA: Mudżahedini Ludowi to już nie terroryści (pol.). tvp.info. [dostęp 2017-09-24].