Ursynów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Warszawy. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Ursynów.
Herb Warszawy Ursynów
Dzielnica Warszawy
Ilustracja
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Warszawa
Zarządzający Robert Kempa
Powierzchnia 43,79 km²
Populacja (31.12.2014)
• liczba ludności

148 385[1]
• gęstość 3389[1] os./km²
Tablice rejestracyjne WN
Plan Ursynowa
Plan Ursynowa
Położenie na mapie Warszawy
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Urząd Dzielnicy i główna arteria Ursynowa – al. Komisji Edukacji Narodowej
Uczestnicy biegu Orlen Warsaw Marathon w alei Komisji Narodowej (13 kwietnia 2014)
Widok lotniczy dzielnicy w kierunku północnym w maju 1998. Zwraca uwagę brak wielu istniejących dziś ulic i budynków, w szczególności na Kabatach

Ursynów – dzielnica Warszawy położona w lewobrzeżnej części miasta. Od południa graniczy z gminami Piaseczno, Konstancin-Jeziorna i Lesznowola.

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[2]. Obszar dzisiejszej dzielnicy Ursynów włączono do stolicy w 1951.

Według danych GUS 1 stycznia 2015 dzielnica Ursynów miała powierzchnię 43,79 km², a liczba mieszkańców (stan na 31 grudnia 2014) wynosiła 148 385[1].

Informacje ogólne[edytuj]

Nazwa dzielnicy pochodzi od drugiego imienia Juliana Ursyna Niemcewicza, który w tych okolicach posiadał swoje dobra. Przed 27 października 2002, kiedy wprowadzono nowy podział administracyjny stolicy, była to gmina Warszawa-Ursynów; wcześniej, do 1994, tereny dzisiejszego Ursynowa były częścią dzielnicy Mokotów.

Ursynów jest największym zespołem osiedlowym stolicy. Do niedawna jedynie "dzielnica-sypialnia", powoli zmienia swój charakter – głównie dzięki centrom handlowym (przede wszystkim hipermarketom), rozrywkowym (Multikino) oraz instytucjom publicznym, takim jak Centrum Onkologii, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, czy wyższym uczelniom prywatnym, takim jak Szkoła Wyższa Przymierza Rodzin, Wyższa Szkoła Ekonomiczno-Informatyczna czy Wyższa Szkoła Zarządzania Personelem. Na Ursynowie ma także swoją siedzibę rozgłośnia Antyradia oraz Radia Jutrzenka. Od 1980 działają na Ursynowie drużyny harcerskie, obecnie jednostki męskie zrzesza Ursynowski Hufiec Harcerzy "Rawicz". Działa też Hufiec ZHP Warszawa Ursynów, w skład hufca wchodzą dwa szczepy 234 i 69.

Części Ursynowa[edytuj]

Podział w MSI[edytuj]

Według Miejskiego Systemu Informacji Ursynów dzieli się na 14 obszarów[3]:

  • Dąbrówka
  • Grabów
  • Jeziorki Północne
  • Jeziorki Południowe
  • Kabaty
  • Natolin
  • Pyry
  • Skarpa Powsińska
  • Stary Służew
  • Stary Imielin
  • Ursynów Centrum
  • Ursynów Północny
  • Wyczółki

Podział według TERYT[edytuj]

Zgodnie z Krajowym Rejestrem Urzędowym Podziału Terytorialnego Kraju (TERYT) Ursynów dzieli się na 18 części:

Burmistrzowie Ursynowa[edytuj]

  • Stanisław Faliński 1994–2002
  • Tomasz Sieradz 2002–2003
  • Andrzej Machowski 2003–2006
  • Tomasz Mencina 2006–2009
  • Urszula Kierzkowska 2009–2010
  • Piotr Guział 2010[4]–2014
  • Robert Kempa od 2014[5]

Rada Dzielnicy[edytuj]

Rada Dzielnicy Ursynów to organ stanowiący i kontrolny dzielnicy. Poniższa tabela prezentuje wyniki wyborów do rady, poniżej zamieszczone są informacje o zmianach w trakcie kadencji.

Ugrupowanie Kadencja 2002-2006[6] Kadencja 2006-2010[7] Kadencja 2010-2014[8] Kadencja 2014-2018[9]
Sojusz Lewicy Demokratycznej 8 (SLD-UP) 3 i (LiD) - -
Platforma Obywatelska 7 11 11 11
Prawo i Sprawiedliwość 10 5 4 5
Nasz Ursynów - 6 10 6 ii
Radni niezrzeszeni - - - 3

i Radny Piotr Skubiszewski opuścił LiD w 2009 r. i przyłączył się do Naszego Ursynowa[10]
ii Radna Teresa Jurczyńska-Owczarek została usunięta z klubu "Nasz Ursynów" za poparcie kandydata PO na burmistrza[11]

Historia Ursynowa[edytuj]

Leżące na terenie dzielnicy stare osady i wsie (Służew, Służewiec, Wolica, Kabaty, Imielin (osiedle w Warszawie), Wyczółki, Moczydło, Dąbrówka, Pyry) mają wielowiekową przeszłość. Jednak dopiero po 1977 roku zaczęły na ich terenie powstawać osiedla mieszkaniowe i bloki z tzw. wielkiej płyty. Wybudowano je na ziemi, która w prehistorii – tak zresztą jak i większa część lewobrzeżnej Warszawy – była pustką osadniczą.

Na terenie Moczydła i Lasu Kabackiego znaleziono niedawno krzemienne narzędzia do obróbki skóry sprzed około 6 tys. lat p.n.e. (mezolit). Potem jednak długo nie było tutaj niczego oprócz lasów i dopiero urna z okresu kultury łużyckiej (1300 – 400 r. p.n.e.) znaleziona na Służewie pozwala domyślać się kiedy na terenie współczesnego Ursynowa rozpoczęło się osadnictwo.

Około 1065 w Służewie benedyktyni z Mogilna koło Kruszwicy ulokowali ośrodek misyjny. Przesiedlił ich książę Konrad I mazowiecki, który oddał Służew swemu rycerzowi Gotardowi jako villa militari, w zamian za obronę tych ziem przed Prusami, Litwinami i Jaćwingami, a także jako zapłatę.

W 1238 w Służewie założono parafię i kościół św. Katarzyny, które istnieją do dziś i są uznawane za najstarsze w całej Warszawie. Służew leżał wtedy u ujścia Potoku Służewieckiego do Wisły, płynącej u samych stóp dzisiejszej Skarpy Warszawskiej. W jego pobliżu znajdował się bród, którym wiódł szlak handlowy z południa Francji do Kijowa. Na początku XVI wieku przy kościele powstała szkoła parafialna, a z czasem także sierociniec, dom starców i niewielki szpital.

W XIV wieku do potomków Gotarda – rodziny Służewskich herbu Radwan – należało już 17 miejscowości ulokowanych na terenie dzisiejszego Ursynowa. Dwa stulecia później, w XVII i XVIII wieku ich coraz bardziej rozdrobnioną własność stopniowo wykupywali magnaci, coraz liczniej rezydujący w nowej stolicy Polski – Warszawie. Służew nabyli ówcześni właściciele WilanowaSobiescy. Niedługo później w okolicy powstały także majątki Leszczyńskich, Radziwiłów i innych rodów. Płody rolne zbierane na tym obszarze żywiły mieszkańców rozwijającej się Warszawy, z lokatorami arystokratycznych rezydencji włącznie. Ich "rekreacyjnym zapleczem" były wykupywane tutejsze wsie.

Po potopie szwedzkim zaczęto tu wytwarzać mocne i bardzo poszukiwane cegły. Rosła liczba cegielni, a tradycja ich wyrobu przetrwała aż do połowy XX wieku. W 1898 roku dla obsługi transportowej lokalnych cegielni założono linię kolejki wąskotorowej biegnącej od warszawskich Rogatek Mokotowskich do Piaseczna i Góry Kalwarii.

W pobliżu kościoła św. Katarzyny w 1817 roku Stanisław Kostka Potocki wybudował rekreacyjny pałacyk Gucin. Po jego śmierci wdowa po nim założyła Gucin – Gaj, znany i podziwiany ogród – pomnik, w którym drzewom towarzyszyły obeliski i kamienie poświęcone słynnym Polakom. Ogród został zniszczony podczas drugiej wojny światowej.

Ursynów, od którego wzięła miano cała dzisiejsza dzielnica, powstał w latach 1775–1780. Początkowo nosił nazwę Rozkosz, nadaną dla upamiętnienia miesiąca miodowego Stanisława Kostki Potockiego i Aleksandry z Lubomirskich. W 1822 Rozkosz kupił Julian Ursyn Niemcewicz, który bardzo chciał nazwę folwarku – przez pamięć swego pobytu w Stanach Zjednoczonych – zmienić na "Amerykę" lub "Waszyngton". Od tego pomysłu odstąpił pod wpływem przyjaciół, którzy ostrzegali go, że "nazwisko wolnego kraju wzięte będzie za bunt i sprzysiężenie" przez zaborcę. Ostatecznie folwarczek został nazwany Ursynowem – od rodowego przydomku swego właściciela.

Do Ursynowa przybywało wielu znamienitych gości, wśród nich także młody Juliusz Słowacki. W jednym z listów do matki poeta opisał Niemcewicza, a także jego dom i ogród "zarosły wielkimi drzewami, bardziej do dzikiego lasu niż do ogrodu podobny".

Kolejny właściciel Ursynowa – wnuk Zygmunta Krasińskiego Adam – ofiarował w 1906 roku 120 hektarowy folwark Ursynów, włącznie z istniejącym do dziś pałacem, Polskiej Macierzy Szkolnej. Pół wieku później teren ten objęła Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.

W roku 1912, powstaje tu Pierwsza Ursynowska Drużyna Harcerzy im. Juliana Ursyna Niemcewicza. Jej drużynowym był harcmistrz Władysław Olędzki Harcerz Rzeczypospolitej. W 1929 roku Pierwsza Ursynowska liczyła 61 harcerzy w 6 zastępach. W 1928 roku dziesiątka harcerzy z Pierwszej Ursynowskiej Drużyny Harcerzy reprezentowała Polskę na Międzynarodowym Zlocie Skautów Wodnych w Budapeszcie zajmując pierwsze miejsce w klasyfikacji ogólnej. Aleksander Kamiński opisał później ich osiągnięcia w swojej książce pt. Narodziny dzielności (Warszawa, 1947 r.). Tradycję ursynowskich harcerzy kontynuuje Hufiec ZHP Warszawa Ursynów i Ursynowski Hufiec Harcerzy "Rawicz".

W 1934 roku skrajem Ursynowa przeciągnięto linię kolejową Warszawa-Radom, a tuż obok zbudowano międzynarodowe lotnisko Okęcie, obecnie nazywane Lotniskiem Chopina. Od 1937 w Pyrach znajdował się tajny ośrodek Biura Szyfrów (Referat Niemiecki, BS-4). W 1938 roku do Warszawy włączono wsie Służew i Służewiec, gdzie został zbudowany nowoczesny hipodrom. Z kolei prezydent Warszawy Stefan Starzyński wykupił dla stolicy Las Kabacki, wykorzystując na ten cel fundusze uzyskane z miejskich obligacji. Dziś jest to rezerwat przyrody nazwany imieniem Starzyńskiego.

W latach II wojny światowej, a przede wszystkim w czasie powstania warszawskiego, wielu mieszkańców terenów wchodzących w skład obecnej dzielnicy Ursynów, walczyło w oddziałach pułku AK "Baszta", a mogiły powstańców tworzą oddzielną kwaterę na parafialnym cmentarzu w Pyrach. Pomnik – głaz upamiętniający natarcie batalionu Karpaty pułku "Baszta" na koszary SS na Służewcu stanął po wojnie przed bramą główną Torów Wyścigów Konnych.

Ważniejsze obiekty w obrębie dzielnicy[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2015 r.. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. 2015. [dostęp 2015-07-29]. s. 110.
  2. Artykuły 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361)
  3. Podział Warszawy na obszary Miejskiego Systemu Informacji. Dzielnica Ursynów. Zarząd Dróg Miejskich Warszawa. [dostęp 2013-05-07].
  4. Tasowanie burmistrzami. Skaczą z dzielnicy na dzielnicę
  5. Sensacja w Radzie! Platforma Obywatelska przejmuje władzę! Zdrada w NU. [dostęp 19 grudnia 2014].
  6. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  7. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  8. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo mazowieckie - miasto st. Warszawa - dz. Ursynów. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  9. Radni dzielnicowi wybrani. Oficjalne wyniki - Bielany, Mokotów, Praga Południe, Wawer, Wilanów, Włochy, Śródmieście. tvnwarszawa.tvn24.pl. [dostęp 2015-10-18].
  10. SdPl bierze rozwód z warszawską Platformą. warszawa.wyborcza.pl. [dostęp 2016-03-01].
  11. Zmiana władzy na Ursynowie. przegladstoleczny.pl. [dostęp 2016-03-01].

Bibliografia[edytuj]

  • Waldemar Siemiński, Dziedzictwo
  • praca zbiorowa, Dzieje Mokotowa, PWN, Warszawa 1972
  • Józef Maj, Kościół św. Katarzyny, Warszawa 1994
  • Lech Chmielewski, Przewodnik Warszawski, Warszawa 1987
  • Stanisław Lorenz, Natolin, PWN, Warszawa 1970
  • Zbigniew Sałek, Ursynów – Natolin, monografia najnowszej dzielnicy Warszawa-Ursynów, Warszawa 1988

Linki zewnętrzne[edytuj]