Ursynów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Warszawy. Zobacz też: inne znaczenia nazwy Ursynów.
Herb Warszawy Ursynów
Dzielnica Warszawy
Ilustracja
Ulica Kabacki Dukt na Ursynowie
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miasto Warszawa
W granicach Warszawy 14 maja 1951[1]
Zarządzający Robert Kempa
Powierzchnia 43,79 (1.01.2018)[2] km²
Populacja 
• liczba ludności

150 273 (1.01.2018)[2]
• gęstość 3432 (1.01.2018)[2] os./km²
Tablice rejestracyjne WN
Plan Ursynowa
Plan Ursynowa
Położenie na mapie Warszawy
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Portal Polska
Urząd Dzielnicy i główna arteria Ursynowa – al. Komisji Edukacji Narodowej
Mieszko I, najstarszy dąb na Mazowszu
Głaz Ursynowski – największy głaz narzutowy na terenie Warszawy

Ursynów – dzielnica Warszawy położona w lewobrzeżnej części miasta.

Jest jedną z 18 jednostek pomocniczych m.st. Warszawy[3]. Obszar dzisiejszej dzielnicy Ursynów włączono do Warszawy w 1951.

Ursynów ma powierzchnię 43,79 km², a liczba mieszkańców (stan na 1 stycznia 2018) wynosi 150 273[2]. Graniczy z dzielnicami Wilanów, Mokotów i Włochy oraz gminami Piaseczno, Konstancin-Jeziorna, Raszyn i Lesznowola.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obecnej dzielnicy przez kilkaset lat istniały osady i wsie, takie jak Służew, Służewiec, Wolica, Kabaty, Imielin, Wyczółki, Moczydło, Dąbrówka i Pyry.

Prawdopodobnie od II połowy XI wieku teren, którego oś osadniczą stanowił Potok Służewiecki, był własnością kościelną i należał do opactwa kanoników regularnych z Czerwińska[4]. W 1238 we wsi Służew założono parafię oraz wzniesiono kościół św. Katarzyny[5]. Parafia jest najstarszą parafią rzymskokatolicką w Warszawie[6]. W 1240 książę Konrad I mazowiecki zmusił opactwo do zamiany Służewa na inną wieś, a w 1245 przekazał Służew jednemu ze swych możnych, Gotardowi[4]. W XIV wieku na terenie należącym do 13 potomków Gotarda – rodziny Służewskich herbu Radwan – istniało 17 miejscowości[7]. W 1528 miały one powierzchnię ok. 70 łanów, tj. ok. 1200 ha[7].

W 1776 na skarpie warszawskiej powstał zespół pałacowo-parkowy, od którego pochodzi nazwa dzielnicy[8][9]. Wybudowany tam pałacyk był przeznaczony na spędzenie miesiąca miodowego Stanisława Kostki Potockiego i Aleksandry z Lubomirskich i otrzymał nazwę Rozkoszy[10]. W 1822 Rozkosz kupił Julian Ursyn Niemcewicz, który chciał nazwę posiadłości, dla upamiętnienia swego pobytu w Stanach Zjednoczonych, zmienić na Amerykę lub Waszyngton[9]. Ostatecznie została ona nazwana Ursynowem – od starego przydomka rodu Niemcewiczów[9]. Od 1857 posiadłość znajdowała się w posiadaniu rodziny Krasińskich[8].

W latach 1818–1821 Stanisław Kostka Potocki wybudował pobliżu kościoła św. Katarzyny rezydencję Gucin[11]. Po jego śmierci wdowa po nim założyła tam w latach 1821–1830 ogród nazywany Gucin Gajem[11]. Ok. 1890 na wzniesieniu nad doliną Potoku Służewieckiego zbudowano fort Służew, jeden z fortów pierścienia wewnętrznego Twierdzy Warszawa[12].

W 1898 uruchomiono kolejkę grójecką, której linia biegła wzdłuż ul. Puławskiej[13]. W 1934 roku na skraju obecnego Ursynowa zbudowano linię kolejową Warszawa–Radom. W latach 1931–1939 zbudowano tor wyścigów konnych, w tamtym czasie najnowocześniejszy tor wyścigów konnych w Europie[14]. W latach 30. XX wieku na terenie Lasu Kabackiego wzniesiono kompleks budynków dla Sztabu Głównego Wojska Polskiego, w którym do 1939 mieścił się Referat Niemiecki Biura Szyfrów[15].

W 1938 miasto zakupiło Las Kabacki od rodziny Branickich[16].

W 1951 tereny obecnego Ursynowa przyłączono do Warszawy. Do 1994 Ursynów stanowił południowo-zachodnią część Mokotowa[17]. Od marca 1994 stał się samodzielną gminą Warszawa-Ursynów[18].

W latach 60. XX wieku podjęto decyzję o budowie na tym terenie wielkiego zespołu osiedli mieszkaniowych dla ok. 140–160 tys. osób[19][20]. Miały one stanowić tzw. południowe pasmo rozwojowe Warszawy[8]. Na podstawie wyników konkursu na plan ogólny zabudowy pasma Ursynów-Natolin opracowano wytyczne, jakie miał spełniać cały projekt urbanistyczno-architektoniczny[19]. Podzielono go na cztery części: Ursynów Północny, Ursynów Południowy, Natolin Północny i Natolin Południowy[8]. Razem z 36 tys. mieszkań miały powstać szkoły, przedszkola, szpitale, sklepy i lokale usługowe[21]. Układ komunikacyjny Ursynowa został oparty na trzech równoległych arteriach północ-południe: ul. Jana Rosoła, al. Komisji Edukacji Narodowej i ul. Pawła Findera (obecnie rtm. Witolda Pileckiego)[8].

W rozstrzygniętym latem 1971 konkursie na projekt Ursynowa Północnego pierwszą nagrodę otrzymał zespół Ludwika Borawskiego, Jerzego Szczepanika-Dzikowskiego i Andrzeja Szkopa[22]. Niespodziewana śmierć Ludwika Borawskiego spowodowała, że do zespołu dołączył Marek Budzyński[22]. Objęcie przez niego stanowiska projektanta generalnego spowodowało odejście od wcześniejszej koncepcji na rzecz zróżnicowanego zespołu domów oraz nowatorskiego systemu komunikacji pieszej i kołowej[23]. Konkurs na zabudowę Ursynowa Południowego, z innym układem domów, wygrał zespół Andrzeja Fabierkiewicza[19].

Budowę osiedla Ursynów Północny rozpoczęto w 1975[24]. Jako pierwsze powstały budynki mieszkalne w rejonie ulic: Puszczyka, Końskiego Jaru, Wiolinowej i Koncertowej[24].

W 1979 rozpoczęto budowę Centrum Onkologii, stanowiącego główną inwestycję rządowego programu zwalczania chorób nowotworowych[25]. W 1982 liczba mieszkańców Ursynowa osiągnęła 75 tys.[26]. W 1983 rozpoczęto tam budowę pierwszej linii metra[8]. W 1990 przy ul. Bacewiczówny 8 otwarto pierwszy w Polsce sklep spółki IKEA[27].

Części Ursynowa[edytuj | edytuj kod]

Podział według MSI[edytuj | edytuj kod]

Według Miejskiego Systemu Informacji Ursynów dzieli się na 13 obszarów[28]:

Burmistrzowie[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Faliński 1994–2002
  • Tomasz Sieradz 2002–2003
  • Andrzej Machowski 2003–2006
  • Tomasz Mencina 2006–2009
  • Urszula Kierzkowska 2009–2010
  • Piotr Guział 2010[29]–2014
  • Robert Kempa od 2014[30]

Rada Dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

Rada Dzielnicy Ursynów to organ stanowiący i kontrolny dzielnicy. Poniżej tabeli zamieszczone są informacje o zmianach w trakcie kadencji.

Ugrupowanie Kadencja 2002-2006[31] Kadencja 2006-2010[32] Kadencja 2010-2014[33] Kadencja 2014-2018[34]
Sojusz Lewicy Demokratycznej 8 (SLD-UP) 3 i (LiD) - -
Platforma Obywatelska 7 11 11 11
Prawo i Sprawiedliwość 10 5 4 5
Nasz Ursynów - 6 10 4 ii,iii
Projekt Ursynów - - - 3 iiii
Radni niezrzeszeni - - - 2

i Radny Piotr Skubiszewski opuścił LiD w 2009 r. i przyłączył się do Naszego Ursynowa[35]
ii Radna Teresa Jurczyńska-Owczarek została usunięta z klubu „Nasz Ursynów” za poparcie kandydata PO na burmistrza[36]
iii Radni Leszek i Paweł Lenarczykowie opuścili klub „Nasz Ursynów” w 2016 r.[37]

iiii Radni Ewa Cygańska, Goretta Szymańska oraz Kamil Orzeł zawiązali klub „Projekt Ursynów” na L Sesji Rady Dzielnicy Ursynów [38]

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Na terenie dzielnicy znajdują się dwa rezerwaty przyrody: Las Kabacki im. Stefana Starzyńskiego i Skarpa Ursynowska. Przy ul. Nowoursynowskiej rośnie Mieszko I – najstarszy dąb w województwie mazowieckim[39].

W parku im. Romana Kozłowskiego, przy ul. Nutki, znajduje się Głaz Ursynowski – największy (obwód 9,6 m) głaz narzutowy na terenie Warszawy[40].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ursynów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1951 r. w sprawie zmiany granic miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 1951 r. Nr 27, poz. 199).
  2. a b c d Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2018 roku. Tabl. 21 Powierzchnia, ludność oraz lokaty według gmin. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl, 18 lipca 2018. [dostęp 2018-08-13].
  3. Artykuły 5 i 14 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz.U. z 2002 r. Nr 41, poz. 361)
  4. a b Józef Kazimierski, Ryszard Kołodziejczyk, Żanna Kormanowa, Halina Rostowska: Dzieje Mokotowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 25.
  5. Grzegorz Kalwarczyk: Przewodnik po parafiach i kościołach Archidiecezji Warszawskiej. Tom 2. Parafie warszawskie. Warszawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, 2015, s. 355. ISBN 978-83-7821-118-1.
  6. Grzegorz Kalwarczyk: Przewodnik po parafiach i kościołach Archidiecezji Warszawskiej. Tom 2. Parafie warszawskie. Warszawa: Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”, 2015, s. 357. ISBN 978-83-7821-118-1.
  7. a b Józef Kazimierski, Ryszard Kołodziejczyk, Żanna Kormanowa, Halina Rostowska: Dzieje Mokotowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 26.
  8. a b c d e f Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 920. ISBN 83-01-08836-2.
  9. a b c Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 67. ISBN 83-223-2047-7.
  10. Marek Kwiatkowski: Architektura mieszkaniowa Warszawy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1989, s. 216. ISBN 83-06-01427-8.
  11. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 233. ISBN 83-01-08836-2.
  12. Józef Kazimierski, Ryszard Kołodziejczyk, Żanna Kormanowa, Halina Rostowska: Dzieje Mokotowa. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1972, s. 51.
  13. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 343. ISBN 83-01-08836-2.
  14. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1918–1939. Warszawa: Arkada Pracownia Historii Sztuki, 2006, s. 99. ISBN 83-60350-00-0.
  15. Enigma. W: Centrum Operacji Powietrznych - Dowództwo Komponentu Powietrznego [on-line]. [dostęp 2018-08-16].
  16. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 409. ISBN 83-01-08836-2.
  17. Encyklopedia Warszawy. Suplement '96. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1996, s. 44. ISBN 83-01-12057-6.
  18. Ustawa z dnia 25 marca 1994 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy. (Dz.U. z 1994 r. Nr 48, poz. 195)
  19. a b c Lech Chmielewski: Przewodnik warszawski. Gawęda o nowej Warszawie. Warszawa: Agencja Omnipress i Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnicze „Rzeczpospolita”, 1987, s. 81. ISBN 83-85028-56-0.
  20. Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 365. ISBN 978-83-63842-67-3.
  21. Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 374. ISBN 978-83-63842-67-3.
  22. a b Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 375. ISBN 978-83-63842-67-3.
  23. Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 376–378. ISBN 978-83-63842-67-3.
  24. a b Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 382. ISBN 978-83-63842-67-3.
  25. Tadeusz Przemysław Szafer: Nowa architektura polska. Diariusz lat 1976–1980. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1981, s. 323. ISBN 83-213-3065-7.
  26. Grzegorz Mika: Od wielkich idei do wielkiej płyty. Burzliwe dzieje warszawskiej architektury. Agencja Wydawniczo-Reklamowa Skarpa Warszawska, 2017, s. 384. ISBN 978-83-63842-67-3.
  27. Jarosław Trybuś: Przewodnik po warszawskich blokowiskach. Warszawa: Muzeum Powstania Warszawskiego, 2011, s. 194–195. ISBN 978-83-60142-31-8.
  28. Podział Warszawy na obszary Miejskiego Systemu Informacji. Dzielnica Ursynów. Zarząd Dróg Miejskich Warszawa. [dostęp 2016-07-12].
  29. Wyborcza.pl, warszawa.wyborcza.pl [dostęp 2017-11-27].
  30. Sensacja w Radzie! Platforma Obywatelska przejmuje władzę! Zdrada w NU. [dostęp 19 grudnia 2014].
  31. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory samorządowe. wybory2002.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  32. Geografia wyborcza - Wybory samorządowe - Państwowa Komisja Wyborcza. wybory2006.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  33. Wybory Samorządowe 2010 - Geografia wyborcza - Województwo mazowieckie - miasto st. Warszawa - dz. Ursynów. wybory2010.pkw.gov.pl. [dostęp 2015-10-18].
  34. Radni dzielnicowi wybrani. Oficjalne wyniki - Bielany, Mokotów, Praga Południe, Wawer, Wilanów, Włochy, Śródmieście. tvnwarszawa.tvn24.pl. [dostęp 2015-10-18].
  35. SdPl bierze rozwód z warszawską Platformą. warszawa.wyborcza.pl. [dostęp 2016-03-01].
  36. Zmiana władzy na Ursynowie. przegladstoleczny.pl. [dostęp 2016-03-01].
  37. ., ROZŁAM W "NASZYM URSYNOWIE". Lenarczyk i Skubiszewski odchodzą, www.haloursynow.pl [dostęp 2017-01-27] (pol.).
  38. [1] Transmisja L Sesji Rady Dzielnicy Ursynów m.st. Warszawy na oficjalnej stronie urzędu
  39. Przyroda województwa mazowieckiego. W: Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Warszawie [on-line]. warszawa.rdos.gov.pl, Warszawa. s. 10. [dostęp 2017-04-28].
  40. Warszawska przyroda. Obszary i obiekty chronione. Warszawa: Biuro Ochrony Środowiska Urzędu m.st. Warszawy, 2005, s. 126.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]