Marian Buczek (komunista)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Mariana Buczka. Zobacz też: inne znaczenia terminu Buczek.
Marian Buczek
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 26 września 1896
Nurzyna, Królestwo Polskie
Data i miejsce śmierci 9 września 1939
Ożarów Mazowiecki, Polska
Przynależność polityczna Polska Partia Socjalistyczna,
PPS-Opozycja,
Komunistyczna Partia Polski
Odznaczenia
Order Krzyża Grunwaldu I klasy
Tablica pamiątkowa na zamku w Lublinie z zafałszowaną informacją o okolicznościach śmierci Buczka

Marian Buczek (ur. 26 września 1896 we wsi Nurzyna, zm. 9 września 1939 pod Ożarowem Mazowieckim) – polski działacz socjalistyczny i komunistyczny. Członek kolejno Polskiej Partii Socjalistycznej, PPS-Opozycji i Komunistycznej Partii Polski.

W latach 1915–1917 w Legionach Polskich gdzie dosłużył się stopnia podporucznika. Po odmowie złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec Wilhelmowi II nazwanej „kryzysem przysięgowym” zdezerterował i powrócił na Lubelszczyznę. Od 1916 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej pod nazwiskiem „Wacław Sturmer”, a później także w Pogotowiu Bojowym PPS. Był organizatorem i uczestnikiem szeregu akcji zbrojnych na terenie Lubelszczyzny, między innymi likwidacji komisarza austro-węgierskiej policji politycznej w Lublinie – Terleckiego. Po powołaniu w listopadzie 1918 Tymczasowego Rządu Ludowego Republiki Polskiej przez Ignacego Daszyńskiego został szefem wydziału śledczego Milicji Ludowej PPS w Lublinie, która ochraniała ten rząd.

W XX-leciu międzywojennym kilkakrotnie skazany na wieloletni pobyt w więzieniu za antypaństwową działalność komunistyczną i przynależność do sekcji wojskowej[1] Komunistycznej Partii Polski będącej agenturą Związku Sowieckiego. W 1935 odmówił zrzeczenia się obywatelstwa polskiego w zamian za propozycję wcześniejszego zwolnienia z więzienia i wyjazdu do ZSRR.

Ogółem przesiedział w aresztach i więzieniach II Rzeczypospolitej 16 lat; był więźniem politycznym o najdłuższym stażu więziennym w II RP[2].

Po wybuchu II wojny światowej i ucieczce władz więziennych 1 września, w związku z amnestią ogłoszoną z dniem wybuchu wojny uwolniony z więzienia w Rawiczu, zgłosił się do najbliższej jednostki wojskowej, gdzie został aresztowany i przewieziony do Poznania a po dwóch dniach zwolniony.

Zginął w nocy z 9 na 10 września 1939 pod Ożarowem Mazowieckim, gdzie oddziały Wojska Polskiego i uciekinierzy cywilni znaleźli się w śmiertelnej pułapce. Buczek ocenił, że ich jedyną szansą było przedarcie się przez pierścień okrążenia. Uciekinierzy którzy próbowali przeczołgać się koło gniazda karabinu maszynowego za pozycje niemieckie, zostali oświetleni i ostrzelani. Marian Buczek w trakcie tego ostrzału zginął[3]. Pochowano go na cmentarzu wojennym w Ołtarzewie[4].

W okresie Polski Ludowej Buczek był symbolem eksponowanym przez władze. Jego imię nadano ulicom w wielu miastach (na przykład w Warszawie obecnej ulicy Słomińskiego, w Cieszynie obecnej ulicy Barteczka[5], w Lublinie obecnej ulicy Zamojskiej, w Szczecinie obecnej ulicy Piłsudskiego, w Świnoujściu obecnej ulicy Norweskiej, w Suwałkach obecnej ulicy Raczkowskiej, w Kielcach obecnej ulicy Paderewskiego, w Redzie obecnej ulicy Konopnickiej, w Wejherowie obecnej ulicy Rzeźnickiej, w Hajnówce obecnej ulicy ks. Ignacego Wierobieja, w Tarnowskich Górach obecnej ulicy Wojciecha Korfantego) szkołom i zakładom pracy.

Zdaniem prof. Pawła Wieczorkiewicza, Marian Buczek, przeciwnie do swojej legendy, w istocie był współpracownikiem polskiej policji politycznej, rozpracowującej komunistów[6][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sekcja wojskowa KPP współpracowała z wywiadem ZSRR i prowadziła działalność szpiegowską w jednostkach Wojska Polskiego.
  2. Władysław Gomułka, Pamiętniki, Andrzej Werblan (red.), t. I, Warszawa: BGW, 1994, s. 446, ISBN 83-7066-552-7, OCLC 749646794.
  3. Anna Grażyna Kister: Marian Buczek, czyli co się kryje za mitem o bohaterskiej śmierci polskiego komunisty
  4. Bohaterowie 1939: Marian Buczek
  5. Maciej Dembiniok: Indeks zmian nazw ulic i placów miasta Cieszyna od końca XIX wieku do dziś
  6. Mimo wszystko Stalin nas szanował. Wywiad z profesorem Pawłem Wieczorkiewiczem, „Dziennik” z 11 sierpnia 2007
  7. Paweł Wieczorkiewicz, Justyna Błażejowska: Przez Polskę Ludową na przełaj i na przekór. Poznań: Zysk i S-ka, 2011, s. 465. ISBN 978-83-7506-651-7. OCLC 756901714. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa pod redakcją Grażyny Kieniewiczowej i Aliny Sokołowskiej: Od Agrykoli do Żywnego. Mały słownik patronów ulic warszawskich, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza Warszawa 1968, s. 30–31.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]