Pafos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pafos
Πάφος
Ilustracja
Latarnia morska w Pafos
Herb
Herb
Dewiza: brak
Państwo  Cypr
Dystrykt Dystrykt Pafos
Burmistrz Savvas Vergas
Wysokość 72 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności

32 892[1]
Kod pocztowy 8010-8049
Położenie na mapie Cypru
Mapa lokalizacyjna Cypru
Pafos
Pafos
Ziemia34°46′N 32°25′E/34,766667 32,416667
Strona internetowa
Portal Portal Cypr
Pafosa
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Fort pafos.jpg
Kraj  Cypr
Typ kulturowe
Spełniane kryterium III, IV
Numer ref. 79
Regionb Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1980
na 4. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO

Pafos (gr. Πάφος) – miasto na południowo-zachodnim wybrzeżu Cypru, ważny ośrodek turystyczny. Czwarte pod względem wielkości miasto kraju.

W starożytności istniały tu dwie osady Pafos Palaia (starogr. Πάφος Παλαιά – Stare Pafos) i Pafos Nea (starogr. Πάφος Νέα – Nowe Pafos). Dzisiaj zamieszkane jest Nowe Pafos.

Według mitologii greckiej u wybrzeży Pafos narodziła się z morskiej piany bogini miłości Afrodyta.

Historia miasta[edytuj]

Ślady bytności człowieka na terenie Pafos, tak jak i na całym Cyprze, sięgają niepamiętnych czasów. Miasto zostało założone prawdopodobnie na początku XIV w. p.n.e. Uważa się, że od samego początku istniał tu silny kult Afrodyty (wywodzący się zapewne z przedgreckiego kultu płodności, inna teoria mówi o obcym, niegreckim pochodzeniu kultu Afrodyty), o czym świadczyć może poświęcona jej słynna na cały świat grecki świątynia, którą zbudowano tu już w XII w. p.n.e.

W I w. apostoł Paweł ze świętym Barnabą i Janem Markiem spotkali w mieście maga, fałszywego proroka żydowskiego Elimasa Bar-Jezusa, który im się sprzeciwiał, gdy ci głosili prokonsulowi Sergiuszowi Pawłowi. Dlatego Paweł na pewien czas oślepił czarownika, a Sergiusz Paweł pod wpływem tego cudu nawrócił się na chrześcijaństwo (Dz 13:6-13).

W epoce hellenistycznej Pafos znacznie przybrało na znaczeniu, stając się stolicą wyspy. Zaczęło jednak podupadać już pod rządami Rzymu. W średniowieczu, najpierw w rękach Bizancjum, później Wenecjan, wreszcie Turków Osmańskich, miasto niemal zupełnie straciło swoje dawne znaczenie, a prym wiodły porty Larnaka, Kirenia i Famagusta, rolę głównego ośrodka administracyjnego wyspy przejęła natomiast Nikozja. W 1103 r. w Pafos przebywał w drodze do Ziemi Świętej król Danii Eryk I, który tutaj zmarł[2] i został pochowany w lokalnej bazylice (kościół uległ zniszczeniu podczas trzęsienia ziemi). Obecnie na tym miejscu znajduje się tablica pamiątkowa ku czci króla[3].

Sytuacja Pafos jako mało ważnego miasteczka nie zmieniła się pod rządami Brytyjczyków, ani po odzyskaniu niepodległości przez Cypr w latach sześćdziesiątych XX wieku. Dopiero interwencja Turcji w 1974 roku, a w konsekwencji utrata portów Kirenii i Famagusty przez południową część wyspy na rzecz Cypru Północnego skłoniła rząd południowocypryjski do inwestycji w Pafos, dzięki czemu miasto jest dziś ważnym ośrodkiem portowym i turystycznym południowej części wyspy.

Polskie wykopaliska w Pafos[edytuj]

Polska misja archeologiczna Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem profesora Kazimierza Michałowskiego rozpoczęła prace w czerwcu 1965 roku. Już podczas pierwszych dni wykopalisk na stanowiskach w południowo-zachodniej części Pafos odkryto marmurowe rzeźby Asklepiosa oraz czczonej w mieście Artemidy. Odkryto jednocześnie skarb srebrnych monet z okresu Filipa Arridajosa i Aleksandra Wielkiego. Następnym kierownikiem polskich misji archeologicznych był profesor Wiktor Andrzej Daszewski. Obecnie kierownikiem prac misji jest doktor Henryk Meyza. Oprócz prac wykopaliskowych polska misji prowadzi prace rekonstrukcyjne i konserwatorskie w Pafos. Systematycznie odkrywana jest ogromna rezydencja antyczna (120 metrów długości i 80 szerokości) ze względu na znajdującą się w pałacu mozaikę przedstawiającą walkę Tezeusza z Minotaurem zwana Willą Tezeusza.

Od 2011 roku badania w Pafos prowadzi także Zakład Archeologii Klasycznej Instytutu Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, a pracami ekspedycji kieruje prof. dr hab. Ewdoksia Papuci-Władyka. Wykopaliska działają pod nazwą Paphos Agora Project. Jego celem było odnalezienie hellenistycznej agory stolicy wyspy, która znajdowała się przypuszczalnie pod rzymską. W roku 2015, projekt wszedł w nowy etap realizacji, którego celem jest zbadanie i rekonstrukcja przestrzeni publicznej agory oraz infrastruktury i działalności ekonomicznej miasta z zastosowaniem metod interdyscyplinarnych[4].

Zabytki[edytuj]

Bogactwo zabytków z praktycznie każdej epoki istnienia Pafos stało się przyczyną wpisania miasta na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO. Do ważniejszych zabytków zaliczają się:

  • Grobowce Królewskie – starożytna nekropolia
  • Zamek w Pafos – zamek bizantyjski z XIII wieku
  • starożytne mozaiki rzymskie na terenie parku archeologicznego w Domu Tezeusza i Ajona[5]
  • kościół Agia Kyriaki Chrysopolitissa z kamieniem, przy którym według tradycji biczowano św. Pawła (Pręgierz św. Pawła)[6]

Klimat[edytuj]

Pafos znajduje się w strefie klimatu subtropikalnego[7][8] typu śródziemnomorskiego[9], z bardzo łagodnymi zimami i długimi ciepłymi, częściowo gorącymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 23.6 °C w dzień i 13,9 °C w nocy.

Średnia temperatura dwóch miesięcy zimowych – stycznia i lutego wynosi wokół 17 °C w dzień i 8 °C w nocy, średnia temperatura morza wynosi 17–18 °C[10]. Opady śniegu, jak i mróz nie występują. Lato trwa osiem miesięcy, od kwietnia do listopada. W okresie od maja do listopada średnia temperatura morza wynosi ≥20 °C[10]. Dwa miesiące – marzec i grudzień mają charakter przejściowy, ze średnią temperaturą 18–19 °C w ciągu dnia i około 9 °C podczas nocy, pod względem temperatury i nasłonecznienia przypominają nieco maj i wrzesień w Polsce. W Pafos, jak i w pozostałych miejscowościach na wybrzeżu Cypru występują stosunkowo małe wahania temperatury, zarówno pomiędzy dniem a nocą oraz pomiędzy kolejnymi dniami.

Pafos ma 46 dni deszczowe rocznie przy opadach ≥1 mm lub 62 dni deszczowych rocznie przy opadach ≥0.2 mm, od generalnie bezdeszczowego okresu od maja do września do około 10 dni deszczowych w styczniu. Występuje tu 3415 godzin czystej słonecznej pogody rocznie, od 186 h (6 godzin dziennie, około 6 razy więcej niż w Polsce) w grudniu do 391 h (średnio 12.6 godziny czystego słońca na dobę) w lipcu[11].

Średnia temperatura i opady dla Pafos
Miesiąc Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Sie Wrz Paź Lis Gru Roczna
Średnie temperatury w dzień [°C] 17.0 16.9 18.5 21.3 24.4 27.7 29.9 30.4 28.8 26.6 22.4 18.6 23,6
Średnie dobowe temperatury [°C] 12.5 12.3 13.6 16.3 19.5 22.8 25.2 25.7 23.8 21.5 17.5 14.2 18,7
Średnie temperatury w nocy [°C] 8.0 7.6 8.7 11.3 14.5 17.8 20.4 21.0 18.8 16.4 12.6 9.7 13,9
Opady [mm] 80.2 64.2 34.3 18.7 5.3 1.6 0.3 0.0 3.8 18.0 66.4 93.9 387
Średnia liczba dni z opadami 9.9 8.0 5.5 4.1 1.3 0.3 0.1 0.0 0.6 2.5 5.8 8.7 46,6
Średnie nasłonecznienie (w godzinach) 195 212 245 270 344 381 391 366 315 285 225 186 3415
Źródło: Department of Meteorology of Cyprus[11]

Miasta partnerskie[edytuj]

Osoby związane z miastem[edytuj]

Christiaan Barnard – Lekarz, chirurg, który tutaj zmarł.

Przypisy

  1. Population - Place of Residence, 2011. W: Census 2011 [on-line]. 17/11/15. [dostęp 20 grudnia 2015].
  2. Kay Nielsen, Ib Askholm: Danmarks kongelige familier i 1000 år, 2007, ISBN 978-87-91679-09-4, s. 24.
  3. Lista pochówków królów Danii.
  4. Paphos Agora Project Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-06-07].
  5. Galeria zdjęć: Park Archeologiczny w Pafos. [dostęp 2016-06-07].
  6. Wokół pręgierza św. Pawła. [dostęp 2016-06-07].
  7. Climatic map by Istituto Geografico De Agostini.
  8. Die Klimatypen der Erde – Pädagogische Hochschule in Heidelberg.
  9. World Map of Köppen–Geiger Climate Classification.
  10. a b weather2travel.com: Paphos Climate.
  11. a b Department of Meteorology of Cyprus: Meteorological Service – Climatological and Meteorological Reports.