Sojuz TM-5

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sojuz TM-5
Emblemat Sojuz TM-5
Dane misji
Indeks COSPAR 1988-048A
Zaangażowani  ZSRR
Oznaczenie kodowe Родни́к (Źródło)
Pojazd
Statek kosmiczny Sojuz
Masa pojazdu 7000 kg
Załoga
Załoga Anatolij Sołowjow (1)
Wiktor Sawinych (1)
Aleksandyr Aleksandrow (1) Bułgaria
Załoga powrotna Władimir Lachow (3),
Abdul Ahad Mohmand (1) Afganistan
Start
Miejsce startu Bajkonur kompleks 1
Początek misji 7 czerwca 1988; 14:03:13 UTC
Orbita okołoziemska
Liczba orbit ~1475
Apogeum 241 km
Perygeum 173 km
Inklinacja orbity 51,6°
Lądowanie
Miejsce lądowania 202 km SE od Żezkazganu
Lądowanie 7 września 1988; 00:49:38 UTC
Czas trwania misji 91 d, 10 h, 46 min, 25 s
Program Sojuz

Sojuz TM-5radziecki załogowy lot kosmiczny, stanowiący piątą ekspedycję na stację orbitalna Mir w ramach programu Interkosmos. Aleksandyr Aleksandrow został pierwszym Bułgarem na pokładzie radzieckiej stacji kosmicznej (misja Sojuz 33 nie zdołała zacumować do stacji Salut 6).

Przebieg misji[edytuj | edytuj kod]

Lot bułgarskiego kosmonauty w programie Interkosmos przebiegł według jawnego scenariusza. Aleksandr Aleksandrow 37-letni major lotnictwa, dziewięć lat wcześniej był rezerwowym innego kosmonauty Georgija Iwanowa, któremu nie udało się zrealizować w całości programu lotu. W czasie pobytu na stacji kosmicznej Mir kosmonauta bułgarski przeprowadził czterdzieści doświadczeń, posługując się dziewięcioma urządzeniami przygotowanymi przez specjalistów z Bułgarii. Oprócz aparatury naukowe-badawczej, w tym przeznaczonej do teledetekcji, również żywność zabrana na pokład trzyosobowego Sojuza pochodziła z Bułgarii. Przygotowano ją w Centralnym Laboratorium Kriobiologii i Liofilizacji w Sofii. Powrót nastąpił 17 września 1988 roku w statku Sojuz TM-4[1].

Start misji przyspieszono o dwa tygodnie, aby poprawić warunki oświetleniowe dla eksperymentu astronomicznego Rożen. 5 września Władimir Lachow i Abdul Ahad Mohmand odłączyli się od stacji, odrzucili moduł orbitalny Sojuza i rozpoczęli przygotowania do wejścia w atmosferę nie wiedząc, że komputer pokładowy uruchomił oprogramowanie dokowania dla bułgarskiej misji z czerwca. Nie doszło do odpalenia w wyznaczonym czasie silników hamujących, gdyż podczerwony czujnik horyzontu nie mógł potwierdzić, że statek osiągnął właściwe położenie. Siedem minut po przewidzianym czasie czujnik poinformował o prawidłowym położeniu kapsuły i komputer pokładowy uruchomił silnik, lecz Lachow wyłączył go po trzech sekundach. Drugie odpalenie silnika trzy godziny później trwało tylko sześć sekund. Lachow natychmiast spróbował ręcznie sprowadzić statek z orbity, lecz komputer wyłączył silnik po 60 sekundach. Kosmonauci zostali zmuszeni do pozostania na orbicie przez kolejną dobę w ciasnym pomieszczeniu, z minimalnymi zapasami wody i żywności i bez żadnych instalacji sanitarnych. Nie byli w stanie powrócić na Mir, nawet gdyby posiadali dostateczne zapasy paliwa, gdyż system dokujący odrzucili wraz z modułem orbitalnym. Kapsuła powróciła ostatecznie na Ziemię 7 września. Od tej pory moduł orbitalny był odrzucany dopiero po udanym odpaleniu silników hamujących, tak jak to robiono podczas lotów kapsuł drugiej generacji.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Paweł Elsztein. Po drodze na Marsa. „Astronautyka”. 5(158), s. 1, listopad 1988. Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo Wrocław, Oddział a Warszawie. ISSN 0004-623X (pol.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]