Stanisław Pstrokoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Pstrokoński
biskup chełmski
Herb Stanisław Pstrokoński
Kraj działania Rzeczpospolita Obojga Narodów
Data śmierci 17 czerwca 1657
biskup chełmski
Okres sprawowania 19 marca 1645-1657
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1622
Sakra biskupia 19 marca 1645
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 19 marca 1645
Konsekrator Maciej Łubieński
Współkonsekratorzy Wojciech Lipnicki

Stanisław Pstrokoński z Burzenina herbu Poraj, (ur. ok. 1591 roku – zm. 17 czerwca 1657 na Węgrzech) – biskup chełmski (przed 22 grudnia 1644-17 czerwca 1657), archidiakon kaliski, prepozyt płocki, kanonik warszawski, opat komendatoryjny tyniecki[1], jezuita.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ojcem jego prawdopodobnie był magnat Zbigniew Pstrokoński herbu Poraj, a matką Barbara Gajewska.

Był krewnym biskupa włocławskiego Macieja Pstrokońskiego (ok. 1553-1609). Studiował w Akademii Krakowskiej, a następnie w Padwie.

Lata młodzieńcze spędził na dworze króla polskiego Zygmunta III Wazy, którego później został spowiednikiem. Początkowo zamierzał poświecić się służbie zakonnej i dlatego wstąpił 7 września 1613 r. w Rzymie do jezuitów, gdzie ukończył studia i otrzymał święcenia kapłańskie. Studiował filozofię, matematykę i astronomię w Kaliszu 1615-17. Był księdzem jezuitą w Poznaniu w 1622 r., gdzie studiował teologię (w l. 1619-22). Został w tym mieście profesorem matematyki (w l. 1618-19) i uczył w Kaliszu (w l. 1623-25). Był misjonarzem w Lublinie (w l. 1626-27), prefektem szkół oraz spowiednikiem ksieni benedyktynek w Sandomierzu (w l. 1627-30).

Został spowiednikiem księcia, a następnie króla Władysława IV Wazy (w l. 1630-48),

Na prośbę króla dyspensowany 6 marca 1644 r. w Wilnie od ślubów zakonnych przez papieża, stał się księdzem świeckim. Następnie został proboszczem płockim, kanonikiem warmińskim, archidiakonem kaliskim i opatem komendatoryjnym tynieckim. Został biskupem chełmskim, konsekrowany w Warszawie 19 marca 1645 r. Na dworze królewskim przebywali w tych czasach jezuici kaznodzieje królewscy: Sebastian Łajszczewski (1629-35), Maciej Kazimierz Sarbiewski (1636-39) i Stanisław Tomisławski (1641-44), oraz Andrzej Bobola. Brał udział jako kapelan królewski wyprawie moskiewskiej Władysława IV, w l. 1633-34, a z nim księża; Jakub Marquart, Sebastian Łajszczewski i Jerzy Leyer.

Był hojny dla kościołów i ubogich. Żył w bardzo ciężkich czasach najazdów kozackich, tatarskich, szwedzkich, węgierskich. Według jego relacji z 1653 r.; 54 kościoły parafialne zostały obrabowane, a dziesięć – w tym również chełmską katedrę – zniszczono lub spalono, 36 księży zginęło, a 40 zmarło podczas zarazy. W 1648 r. w diecezji chełmskiej działały tylko 2 zbory braci polskich i 5 ewangelickich (przestały istnieć przed 1764 r.). Działalność biskupa koncentrowała się głównie na akcji charytatywnej. Troszczył się on o rozwój szpitali i przytułków, o chorych i kalek, o bezdomnych i wszystkich tych, których oczekiwali na pomoc. Wspierał w miarę posiadanych środków ubogie kościoły i parafie.

W 1647 roku poświęcił zbudowany z własnych środków barokowy kościół w Burzeninie, przy którym planował założyć klasztor oo. Bernardynów. Aktywnie uczestniczył w pracach parlamentu jako biskup chełmski w latach 16441657, W 1654 Stanisław Pstrokoński wysyłał do Krasnobrodu komisję, na czele której stał sufragan bp Mikołaj Świrski i po wysłuchaniu świadków uznawał prawdziwość objawień.

Zmarł 17 czerwca 1657 r. na Węgrzech.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965-1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, s. 366.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • B. Kumor, Chełmska diecezja, w: Encyklopedia katolicka, t. III, Lublin 1985, szp. 128.
  • Marek Kokosiński, Chełmska diecezja łacińska 1359-1807. w; Propatria, czerwiec 2002, nr 1 (82)