Stare Szkoty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Gdańska Stare Szkoty
Część miasta Gdańska
Ilustracja
Kanał Raduni i kościół św. Ignacego Loyoli w Starych Szkotach
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Miasto Gdańsk
W granicach Gdańska 1814
SIMC 0933855
Nr kierunkowy 58
Tablice rejestracyjne GD
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
Stare Szkoty
Stare Szkoty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Szkoty
Stare Szkoty
Ziemia 54°20′06″N 18°38′06″E/54,335000 18,635000
Portal Portal Polska

Stare Szkoty (dawniej: Szotland Stary, kaszb. Stôri Szotland[1], niem. Alt Schottland[2]) – obszar historyczny w Gdańsku, leżący pomiędzy osiedlem administracyjnym Orunia-Św. Wojciech-Lipce i dzielnicą Chełm.

Nazwa[edytuj]

Dawne nazwy: Zotlandia (XVII wiek), Czotland (XVII wiek), Altschottland (1772, 1814), Szotland (XVIII/XIX wiek), Danzig - Altschotland (1906)[3].

28 marca 1949 r. ustalono urzędową polską nazwę miejscowości – Stare Szkoty, określając drugi przypadek jako Starych Szkotów, a przymiotnik – staroszkocki[2].

Położenie[edytuj]

Stare Szkoty są położone na zboczu wzgórz Chełmu. Teren opada w stronę wschodnią, aż do linii kolejowej numer 9, która jest wschodnią granicą tego obszaru. Od południa Stare Szkoty są ograniczone piaszczystą skarpą.

W granicach Oruni-Św. Wojciecha-Lipiec znajduje się południowa i wschodnia część obszaru a w granicach Chełmu tylko północno-zachodni kraniec, dokładniej rejon ogrodów działkowych przy ulicy Kolonia Anielinki[4].

Sąsiednie podjednostki[edytuj]

Południowy teren Starych Szkotów i część Oruńskiego Przedmieścia nazywane były Chmielnikami.

Historia[edytuj]

Stare Szkoty na planie z 1912
Zabytkowa dzwonnica z 1777 przy kościele św. Ignacego
Zabytkowy fort, tzw. Szaniec Jezuicki przy ul. Kolonia Anielinki
Zabytkowy zespół szkolny przy ul. Brzegi

Do 1277 były to grunty wsi książęcej Górka[3]. Następnie Stare Szkoty były darowizną księcia Świętopełka na rzecz biskupa kujawskiego. Darowiznę potwierdził w osobnym dokumencie Mściwoj II w 1277. Od XVI w. osada zamieszkana była przez mennonitów, Żydów i Szkotów.

W 1592 sprowadzono jezuitów[3]. W Kolegium Jezuickim studiowali Józef Wybicki i Jacek Rybiński. Od połowy XVII wieku przy Trakcie św. Wojciecha istniał cmentarz, związany z pierwszym kościołem jezuickim w Starych Szkotach. Cmentarz ten został zamknięty po otwarciu w pobliżu w 1866 nowego cmentarza św. Ignacego[5].

Stare Szkoty zostały przyłączone w granice administracyjne miasta w 1814. Należą do okręgu historycznego Gdańsk[3].

Zabytki i obiekty historyczne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Dr F. Lorentz "Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem". ISBN 83-60437-22-X, ISBN 978-83-60437-22-3
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji Publicznej z dnia 11 lutego 1949 r. o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości. M.P. z 1949 r. Nr 17, poz. 225.
  3. a b c d Jednostki morfogenetyczne Gdańska
  4. Statut osiedla Orunia-Św. Wojciech-Lipce
  5. Cmentarz św. Ignacego. Historia. zdiz.gda.pl.
  6. Rejestr zabytków nieruchomych. kobidz.pl.

Linki zewnętrzne[edytuj]