Status prawny związków osób tej samej płci w Europie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Same-sex_marriage_map_Europe.png/220px-Same-sex_marriage_map_Europe.png)
Małżeństwa osób tej samej płci.
Rejestrowane związki partnerskie.
Konkubinaty.
Konstytucja ogranicza małżeństwo do kobiety i mężczyzny.
Związki jednopłciowe nieuznawane.
28 z 50 państw oraz 7 z 9 terytoriów zależnych Europy uznaje niektóre rodzaje związków jednopłciowych, wśród nich większość państw Unii Europejskiej. 16 państw: Austria, Belgia, Dania[a], Finlandia, Francja, Hiszpania, Holandia[b], Irlandia, Islandia, Luksemburg, Malta, Niemcy, Norwegia, Portugalia, Szwecja i Wielka Brytania[c] uznaje małżeństwa osób tej samej płci. Kolejnych 20 krajów uznaje związki partnerskie lub nierejestrowane konkubinaty. San Marino dopuszcza jedynie imigrację partnera i wspólne mieszkanie. Obecnie kilka państw prowadzi debatę na temat wprowadzenia związków partnerskich lub małżeństw jednopłciowych.
Dane kraje ograniczają małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny: Białoruś, Bułgaria, Chorwacja, Czarnogóra, Litwa, Łotwa, Mołdawia, Polska, Serbia, Słowacja, Ukraina i Węgry.
Chorwacja, Czarnogóra i Węgry uznają jednak związki partnerskie osób tej samej płci.
Europejski Trybunał Praw Człowieka zobowiązuje kraje Rady Europy do prawnego uznawania związków osób tej samej płci oraz do uznania małżeństw osób tej samej płci zawartych w krajach, gdzie są one uznawane.
Prawo
[edytuj | edytuj kod]Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nakładają na kraje Rady Europy obowiązek:
- nadania uznania prawnego związkom osób tej samej płci (Oliari i inni przeciw Włochom)[1],
- transkrypcji i uznania aktów małżeństwa zawartych za granicą, nawet wtedy, kiedy w prawie krajowym małżeństwo byłoby ograniczane do formy heteroseksualnej (Orlandi i inni przeciw Włochom)[2].
Obecna sytuacja
[edytuj | edytuj kod]Małżeństwo
[edytuj | edytuj kod]Państwo | prawo weszło w życie | uwagi | |
---|---|---|---|
1[3][4] | ![]() ![]() |
1 kwietnia 2001 |
|
2[5] | ![]() ![]() |
1 czerwca 2003 | |
3[6] | ![]() ![]() |
3 lipca 2005 | |
4[7] | ![]() |
1 stycznia 2009 |
|
5 | ![]() ![]() |
1 maja 2009 |
|
6[8] | ![]() ![]() |
5 czerwca 2010 | |
7[9] | ![]() |
27 czerwca 2010 |
|
8[10] | ![]() ![]() |
15 czerwca 2012 |
|
9[11] | ![]() ![]() |
18 maja 2013 | |
10[12][13] | ![]() |
13 marca 2014 |
|
11[14] | ![]() (Brytyjskie terytorium zamorskie) |
3 czerwca 2014 | |
12[15] | ![]() ![]() |
1 stycznia 2015 |
|
13[16] | ![]() ![]() |
16 listopada 2015 |
|
14[17] | ![]() (Dependencja Korony brytyjskiej) |
22 lipca 2016 |
|
15[18] | ![]() (Brytyjskie terytorium zamorskie) |
15 grudnia 2016 |
|
16[19] | ![]() ![]() |
1 marca 2017 |
|
17[20] | ![]() (Dependencja Korony brytyjskiej) |
2 maja 2017 |
|
18[21] | ![]() (Terytorium zależne Danii) |
1 lipca 2017 | |
19[22] | ![]() ![]() |
1 września 2017 |
|
20[23] | ![]() ![]() |
1 października 2017 |
|
21[24] | ![]() ![]() |
1 stycznia 2019 |
|
Związek partnerski
[edytuj | edytuj kod]Jurysdykcja | prawo weszło w życie | uwagi | |
---|---|---|---|
1[4] | ![]() ![]() |
1 stycznia 1998 |
|
2[25] | ![]() ![]() |
15 listopada 1999 |
|
3[26] | ![]() ![]() |
1 stycznia 2000 |
|
4[27] | ![]() ![]() |
1 listopada 2004 |
|
5[28] | ![]() |
23 marca 2005 |
|
6[29] | ![]() ![]() |
5 grudnia 2005 |
|
7[30] | ![]() ![]() |
1 lipca 2006 |
|
8[31] | ![]() ![]() |
23 lipca 2006 |
|
9[32] | ![]() |
1 stycznia 2007 |
|
10[33] | ![]() ![]() |
1 lipca 2009 |
|
11[34] | ![]() ![]() |
1 stycznia 2010 |
|
12[35] | ![]() (Dependencja Korony brytyjskiej) |
6 kwietnia 2011 |
|
13[36] | ![]() |
1 września 2011 |
|
14[37] | ![]() (Dependencja Korony brytyjskiej) |
2 kwietnia 2012 |
|
15[38] | ![]() ![]() (Brytyjskie terytorium zamorskie) |
28 marca 2014 |
|
16[39] | ![]() ![]() |
14 kwietnia 2014 |
|
17[40] | ![]() ![]() |
5 sierpnia 2014 |
|
18[41] | ![]() |
25 grudnia 2014 |
|
19[42] | ![]() ![]() |
9 grudnia 2015 |
|
20[43] | ![]() ![]() |
24 grudnia 2015 |
|
21[44] | ![]() ![]() |
1 stycznia 2016 |
|
22[45] | ![]() ![]() |
5 czerwca 2016 |
|
23[46] | ![]() |
11 lutego 2019 |
|
24[47] | ![]() |
27 czerwca 2020 |
|
25[48] | ![]() |
15 czerwca 2021 |
|
Przyszłość związków jednopłciowych
[edytuj | edytuj kod]Małżeństwo
[edytuj | edytuj kod]Szwajcaria: Opozycyjna Liberalna Partia Zielonych zgłosiła projekt ustawy do Rady Narodowej 5 grudnia 2013[49].
Włochy: 2 projekty ustaw zostały zgłoszone do Senatu 15 marca 2013. Trzeci projekt został zgłoszony 5 kwietnia 2013. 18 czerwca 2013 kilka komisji rozpoczęło sprawdzanie tych projektów[50][51][52].
Związek partnerski
[edytuj | edytuj kod] Litwa: 30 maja 2017, parlament zaaprobował propozycję zmiany Kodeksu Cywilnego. 46 głosami za, 6 przeciw i z 7 wstrzymującymi się od głosu propozycję skierowano do dalszych konsultacji[53].
Słowacja: 11 grudnia 2017, po spotkaniu z przedstawicielami Iniciatíva Inakosť, prezydent Andrej Kiska zaapelował o podjęcie debaty nad prawami par osób te samej płci[54]. Partia Wolność i Solidarność wyraziła gotowość wprowadzenia związków partnerskich tego samego dnia[55].
Polska: 27 grudnia premier Polski, Donald Tusk podczas konferencji prasowej zapowiedział, że nad pracami o ustawie wprowadzającej w Polsce związki partnerskie będzie czuwała ministra ds. równości Katarzyna Kotula. Stwierdził, że jest to kwestia tygodni, nie miesięcy[56].
Opinia publiczna
[edytuj | edytuj kod]Poparcie dla małżeństw jednopłciowych wśród państw członkowskich Unii Europejskiej według badania z 2006 roku było największe w Holandii (82%), Szwecji (71%), Danii (69%), Hiszpanii (66%), Belgii (65%), Luksemburgu (58%), Finlandii (54%), Niemczech (52%) i Czechach (52%)[57]. Według innych badań również poparcie we Francji wynosiło od 54% do 65%[58], w Wielkiej Brytanii 61%[59].
Po przyjęciu prawa pozwalającego na zawieranie małżeństw pomiędzy osobami tej samej płci – w Portugalii w styczniu 2010 52% Portugalczyków opowiedziało się za tym prawem[60]. W roku 2008 58% Norwegów poparło ustawę o małżeństwie, która została przedstawiona w tym samym roku, a 31% było przeciwko[61]. W styczniu 2013 54,1% włoskich badanych poparło ideę małżeństw jednopłciowych[62]. W styczniu 2013 77,2% włoskich badanych było za prawnym uznaniem związków jednopłciowych[63].
W Irlandii badanie z 2008 roku wykazało, że 84% osób poparło wprowadzenie związków partnerskich dla par jednopłciowych (58% poparło wprowadzenie małżeństw)[64], Podczas gdy według badania z 2010 roku 67% poparło małżeństwa jednopłciowe[65]. W 2012 roku poparcie to wzrosło do 73%[66].
Według badania z marca 2013 przeprowadzonego przez Taloustutkimus 58% Finów poparło wprowadzenie małżeństw jednopłciowych[67].
W Chorwacji badanie przeprowadzone w czerwcu 2013 ujawniło, że według 55,3% Chorwatów małżeństwo powinno być konstytucyjnie zdefiniowane jako związek pomiędzy mężczyzną i kobietą, podczas gdy 31,1% nie zgodziło się z tym[68].
Dla porównania, poparcie jest najniższe w Bułgarii, Cyprze, Grecji, Łotwie, i Rumunii. Średni odsetek poparcia dla małżeństw jednopłciowych w Unii Europejskiej w roku 2006, gdy składała się z 25 państw członkowskich wynosił 44%. Poprzedni odsetek wynosił 53%. Zmiana ta nastąpiła z powodu przyłączenia się do Unii państw, w których odsetek osób popierających małżeństwa jednopłciowe jest mniejszy[57].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Oliari and Others v. Italy. [dostęp 2017-12-31].
- ↑ Państwo ma obowiązek respektować związki jednopłciowe zawarte za granicą – wyrok ETPC. [dostęp 2017-12-31].
- ↑ (niderl.) Wet openstelling huwelijk.
- ↑ a b (niderl.) Invoeringswet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
- ↑ (niderl.) Wet tot openstelling van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht en tot wijziging van een aantal bepalingen van het Burgerlijk Wetboek.
- ↑ (hiszp.) Ley 13/2005, de 1 de julio, por la que se modifica el Código Civil en materia de derecho a contraer matrimonio.
- ↑ (norw.) Lov om endringer i ekteskapsloven, barnelova, adopsjonsloven, bioteknologiloven mv. (felles ekteskapslov for heterofile og homofile par).
- ↑ (port.) Lei n.º 9/2010 de 31 de Maio.
- ↑ (isl.) Lög um breytingar á hjúskaparlögum og fleiri lögum og um brottfall laga um staðfesta samvist (ein hjúskaparlög).
- ↑ (duń.) Lov om ændring af lov om ægteskabs indgåelse og opløsning, lov om ægteskabets retsvirkninger og retsplejeloven og om ophævelse af lov om registreret partnerskab.
- ↑ (fr.) LOI n° 2013-404 du 17 mai 2013 ouvrant le mariage aux couples de personnes de même sexe.
- ↑ (ang.) Marriage (Same-sex couples) Act 2013.
- ↑ (ang.) Marriage and Civil Partnership (Scotland) Act 2014.
- ↑ (ang.) [1].
- ↑ (fr.) Mémorial A n° 125 de 2014.
- ↑ (ang.) [2].
- ↑ (ang.) [3].
- ↑ (ang.) [4].
- ↑ (ang.) [5].
- ↑ (ang.) [6].
- ↑ (ang.) [7].
- ↑ (ang.) [8].
- ↑ (ang.) [9].
- ↑ (ang.) [10].
- ↑ (fr.) Loi n° 99-944 du 15 novembre 1999 relative au pacte civil de solidarité.
- ↑ (niem.) Gesetz zur Einführung des gesetzlichen Zusammenwohnens.
- ↑ (fr.) Loi du 9 juillet 2004 relative aux effets légaux de certains partenariats.
- ↑ (kat.) Llei 4/2005 qualificada de les unions estables de parella.
- ↑ (ang.) Civil Partnership Act 2004.
- ↑ (cz.) 115/2006 Sb. o registrovaném partnerství, a o změně některých souvisejících zákonů.
- ↑ (słoweń.) 2840. Zakon o registraciji istospolne partnerske skupnosti.
- ↑ (niem.) Bundesgesetz über die eingetragene Partnerschaft gleichgeschlechtlicher Paare.
- ↑ (węg.) 2009. évi XXIX. törvény a bejegyzett élettársi kapcsolatról, az ezzel összefüggő, valamint az élettársi viszony igazolásának megkönnyítéséhez szükséges egyes törvények módosításáról.
- ↑ (niem.) Gesamte Rechtsvorschrift für Eingetragene Partnerschaft-Gesetz.
- ↑ (ang.) Civil Partnership Act 2011.
- ↑ (niem.) Gesetz über die eingetragene Partnerschaft gleichgeschlechtlicher Paare (Partnerschaftsgesetz; PartG).
- ↑ (ang.) Civil Partnership (Jersey) Law 2012.
- ↑ (ang.) CIVIL PARTNERSHIP ACT 2014.
- ↑ (ang.) AN ACT to regulate civil unions and to provide for matters connected therewith or ancillary thereto.
- ↑ (chorw.) ZAKON O ŽIVOTNOM PARTNERSTVU OSOBA ISTOG SPOLA.
- ↑ (kat.) [11].
- ↑ (est.) [12].
- ↑ (est.) [13].
- ↑ (est.) Kooseluseadus.
- ↑ (est.) [14].
- ↑ (est.) [15].
- ↑ (est.) [16].
- ↑ (est.) [17].
- ↑ (niem.) 13.468 – Parlamentarische Initiative – Ehe für alle.
- ↑ (wł.) Atto Senato n. 15.
- ↑ (wł.) Atto Senato n. 204.
- ↑ (wł.)
- ↑ Seimas Approves the Proposal on “Cohabitation Agreements” as Alternative to Partnership Law – LGL. 2017-05-31. [dostęp 2017-09-19]. (lit.).
- ↑ President Kiska calls for discussion on the rights of same-sex couples.
- ↑ Tímlíderkou SaS pre osobné slobody sa stala Natália Blahová.
- ↑ Wyborcza.pl [online], wyborcza.pl [dostęp 2024-04-25] .
- ↑ a b (ang.) „EU Public Opinion: SSM” (PDF). Znalezione 5 listopada 2010.
- ↑ (fr.) Couples homosexuels: Les Français sont pour l’adoption (Gay Couples: The French are for adoption), Le Journal du Dimanche. 27 czerwca 2008.
- ↑ (ang.) Church ‘out of touch’ as public supports equal rights for homosexuals, The Times, 27 czerwca 2009.
- ↑ (ang.) New England’s largest GLBT newspaper Bay Windows. 25 stycznia 2010. Znalezione 5 listopada 2010.
- ↑ (ang.) AVJonathan Tisdall „Support for gay marriage”. Aftenposten.no. Znalezione 5 listopada 2010.
- ↑ (wł.) [18] Datamonitor, 7 stycznia 2013.
- ↑ (wł.) Il Rapporto Italia 2013 | L’Italia del presentismo Eurispes, 31 stycznia 2013.
- ↑ (ang.) 'Increased support for gay marriage – Survey'' BreakingNews.ie. 31 marca 2008. Znalezione 5 listopada 2010.
- ↑ (ang.) Yes to gay marriage and premarital sex: a nation strips off its conservative values Irish Times. 9 września 2010. Znalezione 15 września 2010.
- ↑ (ang.) Poll finds Irish support for gay marriage at 73%.
- ↑ (ang.) Poll: Over half of Finns favour same-sex marriage law.
- ↑ (chorw.) 55,3 posto Hrvata za brak žene i muškarca u Ustavu!