Martti Ahtisaari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Martti Ahtisaari
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 23 czerwca 1937
Viipuri
Prezydent Republiki Finlandii
Okres od 1 marca 1994
do 1 marca 2000
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Partia Finlandii
Poprzednik Mauno Koivisto
Następca Tarja Halonen
podpis
Odznaczenia
Order Słonia (Dania) Order Orła Białego Order Księcia Jarosława Mądrego I klasy

Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (ur. 23 czerwca 1937 w Viipuri[1]) – fiński polityk i dyplomata, zastępca sekretarza generalnego ONZ, w latach 1994–2000 prezydent Finlandii. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2008.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1959 ukończył studia na Uniwersytecie w Oulu. W 1965 dołączył do fińskiego ministerstwa spraw zagranicznych, a w 1972 wstąpił do Fińskiej Partii Socjaldemokratycznej.

W latach 1973–1976 był ambasadorem Finlandii w Tanzanii, Zambii, Somalii i Mozambiku. Od 1977 funkcję komisarza Organizacji Narodów Zjednoczonych i następnie specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ ds. Namibii. Z ramienia ONZ był odpowiedzialny za przygotowanie pierwszych wolnych wyborów w Namibii[2]. Reprezentował Finlandię w Afrykańskim Banku Rozwoju, Azjatyckim Banku Rozwoju i Międzynarodowym Funduszu Rozwoju Rolnictwa. Kierował radą dyrektorów fińskiego funduszu wsparcia industrializacji krajów rozwijających się. W latach 1987–1991 zajmował stanowisko zastępcy sekretarza generalnego ONZ. Pozostał następnie w strukturach tej organizacji na stanowisku doradcy.

Wystartował jako kandydat socjaldemokratów w wyborach prezydenckich w 1994. Zwyciężył w drugiej turze głosowania, pokonując Elisabeth Rehn wynikiem 53,9% głosów[3]. Sześcioletnią kadencję zakończył 1 marca 2000, nie ubiegał się o reelekcję.

Po odejściu z urzędu powrócił do dyplomacji. W latach 2000–2004 był przewodniczącym Międzynarodowej Grupy Kryzysowej (ICG) w Brukseli. Wszedł w skład rady dyrektorów think tanku IDEA. Zajmował się kwestiami dotyczącymi Kosowa, w tym w 2005 powołany na specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2008 został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, którą przyznano za działania w celu rozwiązania konfliktów międzynarodowych na kilku kontynentach (w szczególności w Namibii, Kosowie i prowincji Aceh)[4].

Odznaczony m.in. duńskim Orderem Słonia[5], polskim Orderem Orła Białego[6] oraz ukraińskim Orderem Księcia Jarosława Mądrego I klasy[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Elizabeth Sleeman: Who's who in international affairs 2003. Wyd. 3. Londyn: Europa Publications, 2002. ISBN 1-85743-156-1. OCLC 50526266. (ang.)
  2. The Order of the Companions of OR Tambo in Gold (ang.). thepresidency.gov.za. [dostęp 2016-09-20].
  3. Presidentinvaalit 1919–2000 (fiń.). tpk.fi. [dostęp 2015-12-09].
  4. The Nobel Peace Prize 2008: Martti Ahtisaari (ang.). nobelprize.org. [dostęp 2016-09-20].
  5. Ordensdetaljer (duń.). borger.dk. [dostęp 2016-09-20].
  6. M.P. z 1997 r. nr 38, poz. 378
  7. „ОРДЕН ПОДАНО, ВАША ВИСОКОПОВАЖНОСТЕ!” Практика вживання посадових титулів очільників іноземних держав у нагородній практиці сучасної України (ukr.). vgo-kraina.org. [dostęp 2021-08-25].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]