Martti Ahtisaari

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Martti Ahtisaari
Martti Ahtisaari, tidigare president Finland och mottagare av Nobels fredrspris (2).jpg
Data i miejsce urodzenia 23 czerwca 1937
Viipuri
Prezydent Republiki Finlandii
Okres od 1 marca 1994
do 1 marca 2000
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Partia Finlandii
Poprzednik Mauno Koivisto
Następca Tarja Halonen
AhtisaariMarttiSignature.png
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii Order Słonia (Dania) Wielki Komandor Orderu Danebroga (Dania) Order Krzyża Ziemi Maryjnej I Klasy (Estonia) Łańcuch Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Dobrej Nadziei (RPA) Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii Order Królewski Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Węgierskiego Orderu Zasługi (cywilny) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem (1951-2001)

Martti Oiva Kalevi Ahtisaari (ur. 23 czerwca 1937 w Viipuri) – fiński polityk i dyplomata, zastępca sekretarza generalnego ONZ, w latach 1994–2000 prezydent Finlandii. Laureat Pokojowej Nagrody Nobla w 2008.

Życiorys[edytuj]

W 1959 ukończył studia na Uniwersytecie w Oulu. W 1965 dołączył do fińskiego ministerstwa spraw zagranicznych, a w 1972 wstąpił do Fińskiej Partii Socjaldemokratycznej.

W latach 1973–1976 był ambasadorem Finlandii w Tanzanii, Zambii, Somalii i Mozambiku. Od 1977 funkcję komisarza Organizacji Narodów Zjednoczonych i następnie specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ ds. Namibii. Z ramienia ONZ był odpowiedzialny za przygotowanie pierwszych wolnych wyborów w Namibii[1]. Reprezentował Finlandię w Afrykańskim Banku Rozwoju, Azjatyckim Banku Rozwoju i Międzynarodowym Funduszu Rozwoju Rolnictwa. Kierował radą dyrektorów fińskiego funduszu wsparcia industrializacji krajów rozwijających się. W latach 1987–1991 zajmował stanowisko zastępcy sekretarza generalnego ONZ. Pozostał następnie w strukturach tej organizacji na stanowisku doradcy.

Wystartował jako kandydat socjaldemokratów w wyborach prezydenckich w 1994. Zwyciężył w drugiej turze głosowania, pokonując Elisabeth Rehn wynikiem 53,9% głosów[2]. Sześcioletnią kadencję zakończył 1 marca 2000, nie ubiegał się o reelekcję.

Po odejściu z urzędu powrócił do dyplomacji. W latach 2000–2004 był przewodniczącym Międzynarodowej Grupy Kryzysowej (ICG) w Brukseli. Wszedł w skład rady dyrektorów think tanku IDEA. Zajmował się kwestiami dotyczącymi Kosowa, w tym w 2005 powołany na specjalnego przedstawiciela sekretarza generalnego ONZ.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj]

W 2008 został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, którą przyznano za działania w celu rozwiązania konfliktów międzynarodowych na kilku kontynentach (w szczególności w Namibii, Kosowie i prowincji Aceh)[3].

Odznaczony m.in. duńskim Orderem Słonia[4] i polskim Orderem Orła Białego[5].

Przypisy

  1. The Order of the Companions of OR Tambo in Gold (ang.). thepresidency.gov.za. [dostęp 2016-09-20].
  2. Presidentinvaalit 1919–2000 (fiń.). tpk.fi. [dostęp 2015-12-09].
  3. The Nobel Peace Prize 2008: Martti Ahtisaari (ang.). nobelprize.org. [dostęp 2016-09-20].
  4. Ordensdetaljer (duń.). borger.dk. [dostęp 2016-09-20].
  5. M.P. z 1997 r. Nr 38, poz. 378

Bibliografia[edytuj]