Unter den Linden

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Niemcy, Berlin
ulica Unter den Linden
Mitte, Mitte
Długość: 1,5 km
Unter den Linden współcześnie
Unter den Linden współcześnie
Położenie na mapie Berlina
Mapa lokalizacyjna Berlina
ulica Unter den Linden
ulica Unter den Linden
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
ulica Unter den Linden
ulica Unter den Linden
Ziemia52°31′00,0″N 13°23′21,0″E/52,516667 13,389167

Unter den Linden (pol. Aleja pod Lipami[1]) – ulica znajdująca się w centrum Berlina, w dzielnicy Mitte. Jest uważana za jedną z najpiękniejszych alei w Berlinie[1]. Ma 1,5 km długości i 60 m szerokości[2]. Rozciąga się od Pariser Platz do mostu Schlossbrücke[3].

Historia[edytuj]

Poprzednikiem alei był utworzony w 1573 roku trakt, służący elektorowi Janowi Jerzemu do podróży konnych z Zamku do położonego w zachodniej części miasta parku Tiergarten[2]. W 1647 roku, za panowania Wielkiego Elektora Fryderyka Wilhelma I trakt ten na długości 942 metrów obsadzono lipami zgodnie z holenderskim wzorem. Już w 1658 roku wycięto drzewa ze wschodniej części alei z powodu decyzji władcy o włączeniu tego obszaru w obręb fortyfikacji miejskich[2]. Pierwszym budynkiem mieszkalnym powstałym przy alei był wybudowany w 1653 roku dom architekta Johanna Gregora Memhardta, w późniejszych latach przeznaczony na siedzibę dowódcy garnizonu berlińskiego[4]. W 1695 roku przy alei rozpoczęto budowę budynku Zeughaus, pełniącego funkcję miejskiego arsenału[5]. W 1734 roku aleję oficjalnie nazwano Unter den Linden (wcześniej nosiła nazwy Erste Straße, Neustädtische Allee oraz Dorotheenstädtische Allee)[3].

Po 1740 roku w ramach założenia urbanistycznego Forum Fridericianum, opracowanego przez króla Fryderyka Wielkiego przy Unter den Linden wybudowano Opernhaus (obecnie Staatsoper, opera państwowa), Katedrę św. Jadwigi (pierwszy kościół katolicki w Berlinie), Königliche Bibliothek (bibliotekę królewską) i Prinz Heinrich Palais (Pałac Księcia Henryka; obecnie Uniwersytet Humboldtów)[3]. W tamtym czasie przy wschodniej części alei mieściły się głównie reprezentacyjne pruskie rezydencje, z kolei zachodnia część miała typowo burżuazyjny charakter[2][3]. Na początku XIX wieku we wschodniej części wybudowano Nowy Odwach i most Schlossbrücke, zaprojektowane przez Karla Friedricha Schinkla[3].

Po 1871 roku Unter den Linden stała się eleganckim, miejskim bulwarem z hotelami, restauracjami, kawiarniami, bankami i ekskluzywnymi sklepami[2]. Powstały wtedy przy niej luksusowe hotele takie jak Royal, Imperial, Grand Hôtel de Rome oraz ukończony w 1906 roku pierwszy Hotel Adlon[3].

W czasie II wojny światowej zabudowa alei została w znacznym stopniu zniszczona[2]. Niedługo później rozpoczęto stopniową odbudowę znajdujących się przy niej budynków. W latach 60. XX wieku przy alei wybudowano także typowe dla tej epoki, modernistyczne budynki. Po zjednoczeniu Niemiec przeprowadzono restaurację zabytkowych budynków znajdujących się przy alei, a także wybudowano wiele nowych budynków[6].

Opis[edytuj]

Aleja Unter den Linden biegnie od Bramy Brandenburskiej na zachodzie do Schlossplatz na wschodzie. Od zachodu przedłużeniem bulwaru jest Straße des 17. Juni, aleja, która w czasie zimnej wojny została odcięta od Unter den Linden przez Mur Berliński. Nazwa Unter den Linden, czyli w dosłownym polskim tłumaczeniu "Pod Lipami", nawiązuje do porastających bulwar drzew lipowych[6]. Pierwsze drzewa posadzono tu w połowie XVII wieku. Z czasem drzewa usunięto ze wschodniej części alei z powodu włączenia tego obszaru w obręb fortyfikacji miejskich Berlina. Stan ten utrzymał się do dziś i lipy spotkać można tylko w zachodniej części alei. Niemal cały przedwojenny drzewostan został zniszczony podczas bitwy o Berlin, dzisiejsze drzewa pochodzą z lat 50. XX wieku[6].

Budynki przy Unter den Linden[edytuj]

Strona północna[edytuj]

Strona południowa[edytuj]

Pomniki przy Unter den Linden[edytuj]

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. a b Unter den Linden - czyli Aleja Lip - najpiękniejsza ulica w Berlinie (pol.). W: Berlin [on-line]. podrozepoeuropie.pl. [dostęp 2017-01-13].
  2. a b c d e f Edition Luisenstadt, kaupert media gmbh: Unter den Linden (niem.). W: Straßenverzeichnis [on-line]. berlin.kauperts.de. [dostęp 2017-01-13].
  3. a b c d e f Strassen/Unter den Linden (niem.). W: Strassen [on-line]. unterdenlinden.de. [dostęp 2017-01-13].
  4. Brigitte Ferlet: Berlin - Impressionen einer Metropole; Kommandantenhaus (niem.). W: Berlin [on-line]. www.berlin-die-hauptstadt.de, 2009. [dostęp 2017-01-13].
  5. Brigitte Ferlet: Berlin - Impressionen einer Metropole; Zeughaus (niem.). W: Berlin [on-line]. berlin-die-hauptstadt.de, 2009. [dostęp 2017-01-13].
  6. a b c Unter den Linden, Najpiękniejszy bulwar Berlina (pol.). W: Start [on-line]. visitberlin.de. [dostęp 2017-01-13].

Linki zewnętrzne[edytuj]