Wizja lokalna (powieść)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wizja lokalna
Autor Stanisław Lem
Typ utworu powieść fantastyczno-naukowa
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania  Polska
Język polski
Data wydania 1982
Wydawca Wydawnictwo Literackie

Wizja lokalnapowieść s-f Stanisława Lema, po raz pierwszy wydana nakładem Wydawnictwa Literackiego w roku 1982.

Powieść opowiada o podróży Ijona Tichego na odległą planetę - Encję (co jest łacińskim tłumaczeniem nazwy własnej owego świata) w celu zbadania tamtejszej cywilizacji. Relacja jest niejako sprostowaniem - Tichy miał okazję (przynajmniej tak sądzono), odwiedzać Encję (zwaną wtedy Enteropią) podczas swojej Podróży czternastej – jednak, jak się okazuje, nie lądował wtedy na macierzystej planecie Encjan, lecz na doskonale spreparowanym świecie, mającym na celu zmylenie ewentualnych eksploratorów.

Części książki[edytuj]

Składa się z czterech rozdziałów i suplementu:

1. W Szwajcarii - opisuje pobyt Ijona Tichego w Szwajcarii, który, poszukując miejsca na odpoczynek, otrzymuje jako darowiznę XVI-wieczny zamek. Jak się potem okazało, był to wybieg jego właściciela, przemysłowca Küssmicha, który chciał w ten sposób uniknąć konfiskaty budowli. W międzyczasie podróżnik poznaje profesora Rogera Gnussa, szefa Instytutu Maszyn Dziejowych, części Ministerstwa Spraw Zaziemskich (jego zadaniem jest nawiązywanie kontaktów dyplomatycznych z innoplanetarnymi cywilizacjami). Profesor zaprasza Tichego do siedziby IMD.

2. Instytut Maszyn Dziejowych - IMD dzieli się na wydziały, m.in. Kosmologii Finansowej, Fizyki, Ontologicznych Błędów i Wypaczeń, Teologii Nieziemskich itp. Podstawą działania ich wszystkich są dziejopiśnice, specjalne maszyny, które opierając się na danych planetologicznych, chemicznych, fizycznych oraz raportach pierwodkrywców i badaczy (łącznie nazywa się te dane wsadem) tworzą dalszy ciąg tej zaziemskiej historii, w którą zostały wycelowane. Żadna z nich ani trochę nie zbliżyła się do ideału, czyli dokładnego opisu przyszłości danej cywilizacji. Relacja Tichego z pobytu na Enteropii zostaje włączona do jednego z wsadów. W rezultacie otrzymuje on listy z Kurdlandii i Luzanii; z ich treści wynika, że zwiedzane przez podróżnika ciało niebieskie było falsyfikatem. Jednocześnie otrzymuje on zaproszenia na Encję (planetę Kurdlandczyków i Luzanów). Przed podróżą Tichy otrzymuje dostęp do archiwów encjańskich, z których czerpie wiedzę o obu (pochodzących od ptaków) rasach rozumnych Encji:

  • Kurdlandczycy - rasa, która swoje istnienie związała z kurdlami- olbrzymimi stworami (ok. 400 metrów długości), we wnętrzu których przebiega całe ich życie. Ten związek rozpoczął się w epoce strumów (od strumień meteorytów), czyli opadów meteorytów, kiedy to Człakowie (przodkowie Kurdlandczyków) chronili się w kurdlach, by uniknąć śmierci. W czasach późniejszych (za sprawą przywódcy Kurdlandczyków, zwanego Przewodniczącym) powiązano bytowanie w kurdlu ze starożytnymi mitami i przekonaniami, tworząc ideologię zwaną nacjomobilizmem.
  • Luzanie - w przeciwieństwie do Kurdlandczyków postawili oni na rozwój techniki, co spowodowało w ich XXII wieku chaos informacyjny (nie było już wiadomo, gdzie dana informacja się znajduje), który omal nie doprowadził całej nauki do ruiny. Rozwiązaniem stało się wynalezienie bystrów - elementów logicznych, wielkości dużych molekuł. Dzięki nim tradycyjnie pojmowana nauka uległa unicestwieniu, bo bystry były w stanie stworzyć to, czego sobie dana osoba zażyczyła. Ich zadaniem było także uchronienie Luzanów od nieszczęść życiowych (dlatego nazywano je wirusami dobra).

3. W drodze - opis lotu Tichego na Encję. W celu zapewnienia sobie rozrywki instaluje na pokładzie statku dysputer, czyli maszynę, symulującą żywe osoby (podróżnik wybrał Bertranda Russella, Karla Poppera, Paula Feyerabenda, swojego adwokata, Sputnika Finkelsteina, kilku specjalistów od luzanistyki [nauki o Luzanii] oraz Szekspira). Tichy chciał w ten sposób poznać opinię filozofów, pisarzy i zwykłych ludzi na temat świata Luzanów.

4. Wizja lokalna - bohater najpierw ląduje w Kurdlandii; przeżywa spotkanie z okazałym kurdlem oraz jednym z tubylców, który z uciekł z karkura (karnego kurdla, odpowiednika ziemskiego więzienia). Tichy dowiaduje się od niego wielu rzeczy o Kurdlandii, po czym ląduje w Luzanii. Tam zostaje najpierw porwany przez artystów-ekstremistów, ale prędko oswobodzony. Podróżuje po państwie Luzanów, poznaje działanie bystrów, historię kraju, jego doktryny filozoficzne, religię i zjawiska społeczne. Spotyka się z miejscowymi studentami, filozofem, który zyskał nieśmiertelność, a także z członkiem zakonu repenitentów, rozpamiętujących wielką wojnę Luzanii z nieistniejącą już Kliwią Czarną.

Appendix - zawiera krótki słowniczek terminów, używanych przez Tichego w opisach Kurdlandii i Luzanii.

Problemy poruszane w książce[edytuj]

  • stosunek między naturą i kulturą
  • narzucanie norm etycznych przez maszyny
  • stosunek cywilizacji pozaziemskich do człowieka i jego problemów
  • problem nieśmiertelności
  • problem likwidacji zła

Linki zewnętrzne[edytuj]