Sezam i inne opowiadania

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sezam i inne opowiadania
Autor Stanisław Lem
Tematyka fantastyka naukowa
Typ utworu zbiór opowiadań
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania Polska
Język polski
Data wydania 1954
Wydawca Iskry

Sezam i inne opowiadania – zbiór opowiadań Stanisława Lema, wydany nakładem wydawnictwa Iskry w roku 1954[1][2]. Okładkę projektował Jan Młodożeniec. Drugie i ostatnie wydanie w 1955, później autor nie zgadzał się na wznawianie tej pozycji z uwagi na elementy socrealizmu zawarte w większości utworów[1].

Po raz pierwszy ujawnił się w kilku utworach Ijon Tichy, bohater cyklu groteskowych opowiadań Dzienniki gwiazdowe[3]. Kolejne części przygód Tichego powstawały przez cały okres twórczości Lema[4]. W innych utworach pojawiają się zalążki przyszłych pomysłów literackich: tytułowy Sezam (skrót od Stacjonarny Elektronowy Zespół Automatów Matematycznych) można uznać za protoplastę superkomputera Golem XIV. W opowiadaniu Hormon agatotropowy kluczową rolę odgrywa substancja uniemożliwiająca czynienie zła i wywołująca nagły przypływ empatii oraz altruizmu, występująca pod nazwą BMB (skrót od Bomby Miłości Bliźniego) lub dobruchany w utworze Kongres futurologiczny[1].

Zbiór został przetłumaczony na język czeski, był dwukrotnie wydany pod tytułem Sezam – w roku 1957 i 1960[5][6].

Spis utworów[edytuj | edytuj kod]

  • Topolny i Czwartek
    • I. Zaczarowanie Topolnego
    • II. Cud Czwartka
  • Kryształowa kula (części tego opowiadania można odnaleźć w powieści Fiasko[7])
  • Sezam
  • Electronic Subversive Ideas Detector
  • Klient PANABOGA
  • Hormon agatotropowy
  • Dzienniki gwiazdowe Ijona Tichego (debiutujące w tym zbiorze opowiadania zostały wydane pod tymi samymi tytułami w późniejszych edycjach Dzienników...[8])
    • Przedmowa profesora Tarantogi
    • Podróż dwudziesta druga
    • Podróż dwudziesta trzecia
    • Podróż dwudziesta czwarta
    • Podróż dwudziesta piąta
    • Podróż dwudziesta szósta i ostatnia (brak w późniejszych niż z 1957 wydaniach Dzienników...[4])

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Sezam i inne opowiadania. W: Wojciech Orliński: Co to są sepulki? Wszystko o Lemie. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007, s. 194–196. ISBN 978-83-240-0798-1.
  2. Sezam i inne opowiadania. worldcat.org. [dostęp 2013-04-25].
  3. Stanisław Bereś: Tako rzecze... Lem. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2002, s. 64. ISBN 83-08-03245-1.
  4. a b Dzienniki gwiazdowe. W: Wojciech Orliński: Co to są sepulki? Wszystko o Lemie. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2007, s. 72–75. ISBN 978-83-240-0798-1.
  5. Stanisław Lem. W: Adam Wójcik: Wizjonerzy i szarlatani 1. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1987, s. 166, 168. ISBN 83-03-01944-9.
  6. Sezam (cz.). legie.info. [dostęp 2013-04-25].
  7. Bratnia pomoc. W: Marek Oramus: Bogowie Lema. Przeźmierowo: Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 149. ISBN 978-83-89738-92-9.
  8. Sezam i inne opowiadania w bazie isfdb.org (ang.). [dostęp 2013-04-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]