Adaptacje filmowe i telewizyjne dzieł Stanisława Lema

Ten artykuł należy dopracować:

od 2026-03 → rozbudować/poprawić wprowadzenie (lead),
od 2026-03 → dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.

Książki, opowiadania i pomysły Stanisława Lema stanowiły podstawę wielu adaptacji filmowych, jednak Lem był znany z krytycznego do nich podejścia (wyjątkiem jest Przekładaniec z Bogumiłem Kobielą w roli głównej, do którego pisał scenariusz i którego powstawanie pilnie śledził).

Lista ekranizacji (chronologicznie)

Tytuł	Data premiery^[a]	Reżyseria	Kraj produkcji	Rodzaj adaptacji	Podstawa adaptacji	Źródło
Czy Pan istnieje, Mr. Johns?	29 maja 1957	Zbigniew Kuźmiński	Polska	spektakl telewizyjny	opowiadanie Czy pan istnieje, Mr Jones?	^[1]
Koniec świata o godzinie ósmej	11 grudnia 1958	Marek T. Nowakowski	Polska	spektakl telewizyjny	Koniec świata o godzinie ósmej	^[2]
Milcząca gwiazda	1960	Kurt Maetzig	NRD, Polska	film	Astronauci	^[3]^[4]
Wierny robot	14 października 1961	Janusz Majewski	Polska	spektakl telewizyjny	Wierny robot	^[5]
Wycieczka w kosmos	1961	Krzysztof Dębowski	Polska	film rysunkowy	scenariusz Stanisława Lema	^[6]
Pułapka	1962	Krzysztof Dębowski	Polska	film animowany	scenariusz Stanisława Lema	^[7]
Przygody profesora Tarantogi	21 września 1962	Józef Słotwiński	Polska	spektakl telewizyjny		^[8]
Ikaria XB 1	czerwiec 1963	Jindřich Polák	Czechosłowacja	film	Obłok Magellana	^[3]^[9.1]
Wierny robot	1965	Ivan Rassomakhin	ZSRR	film telewizyjny	Wierny robot – widowisko telewizyjne (Noc księżycowa)
Przyjaciel	1965	Marek Nowicki, Jerzy Stawicki	Polska	film krótkometrażowy	Przyjaciel (Inwazja z Aldebarana)^{[potrzebny przypis]}	^[3]
Wierny robot	1967	Jan Matejovský	Czechosłowacja	film telewizyjny	Wierny robot – widowisko telewizyjne (Noc księżycowa)
Profesor Zazul	27 sierpnia 1968	Marek Nowicki, Jerzy Stawicki	Polska	film krótkometrażowy	Profesor Zazul wg III opowiadania Ze wspomnień Ijona Tichego	^[3]^[10]
Przekładaniec	1968	Andrzej Wajda	Polska	film telewizyjny	scenariusz Stanisława Lema na podstawie Czy pan istnieje, Mr. Jones? (Dzienniki gwiazdowe)	^[3]
Solaris	1968	Lidiya Ishimbaeva, Boris Nirenburg	ZSRR	film telewizyjny	Solaris
Roly Poly	1969	Michael Hart	Wielka Brytania	odcinek serialu telewizyjnego (34. odcinek 4. sezonu serialu Thirty-Minute Theatre)	Czy pan istnieje, Mr Jones? (Dzienniki gwiazdowe)
Solaris	1970	Nikołaj Nirenburg	ZSRR	film	Solaris	^[3]
Solaris	1972	Andriej Tarkowski	ZSRR	film	Solaris	^[3]^[11]
Pirx kalandjai	1972	István Kazan, András Rajnai	Węgry	serial telewizyjny	Opowieści o pilocie Pirxie
Śledztwo	23 czerwca 1974	Marek Piestrak	Polska	film fabularno-telewizyjny	Śledztwo	^[12]
Maszyna Trurla	1975	Jerzy Zitzman	Polska	film wycinankowy, dla dzieci	nowela ze zbioru Bajki robotów	^[13]
Die seltsamen Begegnungen des Prof. Taratonga	1978	Charles Kerremans	RFN	film telewizyjny	Wyprawa profesora Tarantogi – widowisko w sześciu częściach (Noc księżycowa)
Test pilota Pirxa	1978	Marek Piestrak	Polska, ZSRR	film	Rozprawa (Opowieści o pilocie Pirxie)	^[3]
Szpital Przemienienia	28 marca 1979	Edward Żebrowski	Polska	film fabularny	Szpital Przemienienia	^[14]
Professor Tarantoga und sein seltsamer Gast	1979	Jens-Peter Proll	RFN	film telewizyjny	Dziwny gość profesora Tarantogi – widowisko telewizyjne (Noc księżycowa)
Prítel	1983	Jaroslav Dudek	Czechosłowacja	film telewizyjny	Przyjaciel (Inwazja z Aldebarana)
Из дневников Ийона Тихого. Путешествие на Интеропию (Iz dnevnikov Yona Tikhogo. Puteshestvie na Interopiyu)	1985	Gennadiy Tishchenko	ZSRR	telewizyjny film animowany	Podróż czternasta (Dzienniki gwiazdowe)
Victim of the Brain	1988	Piet Hoenderdos	Holandia	film	część filmu stanowi adaptacja opowiadania Wyprawa siódma, czyli o tym jak własna doskonałość Trurla do złego przywiodła (Cyberiada)
Mesícní noc	1988	Hynek Bocan	Czechosłowacja	film telewizyjny	Noc księżycowa (Powtórka)
Skrznaskrz	1989	Otakar Kosek	Czechosłowacja	film telewizyjny	Czy pan istnieje, Mr Jones? (Dzienniki gwiazdowe)
Возвращение со звёзд (Wozwraszczenie so zwjozd)	1989	Władimir Łatyszew, O. Łarionow	ZSRR	film	Powrót z gwiazd	^[15]
Бутерброд (Buterbrod)	1989	Pyotr Shteyn	ZSRR	film telewizyjny	Czy pan istnieje, Mr Jones? (Dzienniki gwiazdowe)
Der unsichtbare Freund	1992	Ray Müller	Niemcy	film telewizyjny	Przyjaciel (Inwazja z Aldebarana)
Wyprawa profesora Tarantogi	5 września 1992	Maciej Wojtyszko	Polska	spektakl telewizyjny	Profesor Tarantoga	^[16]
Marianengraben	1994	Achim Bornhak	Niemcy	film	scenariusz Stanisława Lema
Śledztwo	15 maja 1997	Waldemar Krzystek	Polska	spektakl telewizyjny	Śledztwo	^[17]
Przypadek Ijona Tichego	1999	Lech Raczak	Polska	spektakl telewizyjny	I - Profesor Corcoran (Księga robotów)^{[potrzebny przypis]}	^[18]
Aus den Sterntagebüchern des Ijon Tichy	1999	Randa Chahoud, Dennis Jacobsen, Oliver Jahn	Niemcy	film	Podróż siódma (Niezwyciężony i inne opowiadania)
Aus den Sterntagebüchern des Ijon Tichy II	2000	Randa Chahoud, Dennis Jacobsen, Oliver Jahn	Niemcy	film	scenariusz oryginalny na podstawie tekstów z Ijonem Tichym
Solaris	2002	Steven Soderbergh	Stany Zjednoczone	film	Solaris	^[9.2]
Solaris	2007	Ryūsuke Hamaguchi	Japonia	film	Solaris	^[19]
Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik	2007	Randa Chahoud, Dennis Jacobsen, Oliver Jahn	Niemcy	serial telewizyjny	scenariusz oryginalny na podstawie opowiadań z cyklu Dzienniki gwiazdowe	^[20]
1	2009	Pater Sparrow	Węgry	film	scenariusz oryginalny na motywie nieistniejącej książki Jedna minuta, opisanej w Prowokacji	^[21]^[22]
Maska	2010	Stephen Quay, Timothy Quay	Polska	krótkometrażowy film animowany	opowiadanie Maska	^[23]^[24]
Golem	2012	Patrick Mccue, Tobias Wiesner	Niemcy, Irlandia	krótkometrażowy film animowany	Golem XIV	^[24]
Kongres	2013	Ari Folman	Polska, Belgia, Francja, Stany Zjednoczone, Niemcy, Izrael, Luksemburg	film aktorsko-animowany	Kongres futurologiczny	^[25]
Doradcy króla Hydropsa	2016	Natalia Brożyńska	Polska	dyplom magisterski	Doradcy króla Hydropsa (opowiadanie z Bajek robotów)	^[26]^[24]
Una investigación interrumpida de R	31 lipca 2017 (Stany Zjednoczone)	Alan Segal	Argentyna, USA	film	scenariusz oryginalny na motywach Śledztwa	^[27]
Głos Pana	2019	György Pálfi	Węgry, Francja, Kanada, Szwecja, Stany Zjednoczone	film	scenariusz oryginalny na podstawie Głosu Pana	^[24]
Bajki robotów	2018	Romuald Wicza-Pokojski	Polska	spektakl telewizyjny	Bajki robotów, Cyberiada	^[28]
Maska	2021	Hanka Brulińska	Polska	film fabularno-krótkometrażowy	Maska	^[29]^[30]
Pokój	2021	Krzysztof Jankowski	Polska	film fabularno-krótkometrażowy	Podróż siódma (opowiadanie z Dzienników gwiazdowych)	^[31]

Uwagi

↑ Data premiery w Polsce, jeśli nie zaznaczono inaczej.

Przypisy

↑ Czy Pan istnieje, Mr. Johns? w bazie filmpolski.pl
↑ Koniec świata o godzinie ósmej w bazie filmpolski.pl
↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h AdrianA. Szczypiński AdrianA., Ekranizacje twórczości Stanisława Lema [online], film.org.pl, 12 lipca 2005 [dostęp 2026-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2009-12-12] .
↑ Milcząca gwiazda w bazie filmpolski.pl
↑ Wierny robot w bazie filmpolski.pl
↑ Wycieczka w kosmos w bazie filmpolski.pl
↑ Pułapka w bazie filmpolski.pl
↑ Przygody profesora Tarantogi w bazie filmpolski.pl
↑ WojciechW. Orliński WojciechW., Lem. Życie nie z tej ziemi, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, 2017, ISBN 978-83-8049-552-4 .
1. ↑ s. 199.
2. ↑ s. 401.
↑ Profesor Zazul w bazie filmpolski.pl
↑ Солярис [online], mosfilm.ru [dostęp 2026-03-23] (ros.).
↑ Śledztwo w bazie filmpolski.pl
↑ Maszyna Trurla w bazie filmpolski.pl
↑ Szpital Przemienienia w bazie filmpolski.pl
↑ Возвращение со звёзд (ТВ, 1989) [online], kinopoisk.ru [dostęp 2026-03-29] (ros.).
↑ Wyprawa profesora Tarantogi w bazie filmpolski.pl
↑ Śledztwo w bazie filmpolski.pl
↑ Przypadek Ijona Tichego w bazie filmpolski.pl
↑ ŁukaszŁ. Mańkowski ŁukaszŁ., Ryūsuke Hamaguchi: Kino Cielesnego Dostrajania. „Drive My Car" w kinach od 11 marca! [online], gutekfilm.pl, 9 marca 2022 [dostęp 2026-03-29] .
↑ Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik (2007) Jahn [online], solaris.lem.pl [dostęp 2026-03-29] .
↑ ONE (2009) Sparrow [online], solaris.lem.pl [dostęp 2026-03-29] .
↑ PiotrP. Sapek PiotrP., Szorty [online], opium.org.pl, 3 stycznia 2013 [dostęp 2026-03-29] .
↑ Maska w bazie filmpolski.pl
↑ ^a ^b ^c ^d Lem mniej znany. Retrospektywa ekranizacji Stanisława Lema [online], kosmos.katowice.pl [dostęp 2026-03-28] .
↑ The Congress w bazie filmpolski.pl
↑ Doradcy króla Hydropsa w bazie filmpolski.pl
↑ Una investigación interrumpida de R (2017) [online], themoviedb.org [dostęp 2026-03-28] .
↑ Bajki robotów w bazie filmpolski.pl
↑ Maska w bazie filmpolski.pl
↑ Film „Maska” w reż. Hanki Brulińskiej [online], tvpkultura.tvp.pl [dostęp 2026-03-28] .
↑ Pokój w bazie filmpolski.pl

[1] Data premiery w Polsce, jeśli nie zaznaczono inaczej.

[2] Czy Pan istnieje, Mr. Johns? w bazie filmpolski.pl

[3] Koniec świata o godzinie ósmej w bazie filmpolski.pl

[Szczypiński-4] ↑ ^a ^b ^c ^d ^e ^f ^g ^h AdrianA. Szczypiński AdrianA., Ekranizacje twórczości Stanisława Lema [online], film.org.pl, 12 lipca 2005 [dostęp 2026-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2009-12-12] .

[5] Milcząca gwiazda w bazie filmpolski.pl

[6] Wierny robot w bazie filmpolski.pl

[7] Wycieczka w kosmos w bazie filmpolski.pl

[8] Pułapka w bazie filmpolski.pl

[9] Przygody profesora Tarantogi w bazie filmpolski.pl

[10] WojciechW. Orliński WojciechW., Lem. Życie nie z tej ziemi, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, 2017, ISBN 978-83-8049-552-4 .
↑ s. 199.

↑ s. 401.

[11] s. 199.

[21] s. 401.

[12] Profesor Zazul w bazie filmpolski.pl

[13] Солярис [online], mosfilm.ru [dostęp 2026-03-23] (ros.).

[14] Śledztwo w bazie filmpolski.pl

[15] Maszyna Trurla w bazie filmpolski.pl

[16] Szpital Przemienienia w bazie filmpolski.pl

[17] Возвращение со звёзд (ТВ, 1989) [online], kinopoisk.ru [dostęp 2026-03-29] (ros.).

[18] Wyprawa profesora Tarantogi w bazie filmpolski.pl

[19] Śledztwo w bazie filmpolski.pl

[20] Przypadek Ijona Tichego w bazie filmpolski.pl

[22] ŁukaszŁ. Mańkowski ŁukaszŁ., Ryūsuke Hamaguchi: Kino Cielesnego Dostrajania. „Drive My Car" w kinach od 11 marca! [online], gutekfilm.pl, 9 marca 2022 [dostęp 2026-03-29] .

[23] Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik (2007) Jahn [online], solaris.lem.pl [dostęp 2026-03-29] .

[24] ONE (2009) Sparrow [online], solaris.lem.pl [dostęp 2026-03-29] .

[25] PiotrP. Sapek PiotrP., Szorty [online], opium.org.pl, 3 stycznia 2013 [dostęp 2026-03-29] .

[26] Maska w bazie filmpolski.pl

[kosmos.katowice-27] Lem mniej znany. Retrospektywa ekranizacji Stanisława Lema [online], kosmos.katowice.pl [dostęp 2026-03-28] .

[28] The Congress w bazie filmpolski.pl

[29] Doradcy króla Hydropsa w bazie filmpolski.pl

[30] Una investigación interrumpida de R (2017) [online], themoviedb.org [dostęp 2026-03-28] .

[31] Bajki robotów w bazie filmpolski.pl

[32] Maska w bazie filmpolski.pl

[tvpkultura-33] Film „Maska” w reż. Hanki Brulińskiej [online], tvpkultura.tvp.pl [dostęp 2026-03-28] .

[34] Pokój w bazie filmpolski.pl

[11] s. 199.

[21] s. 401.

[a]

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9.1]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[9.2]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

Dzieła fantastyczne i beletrystyka	Astronauci Bajki robotów Bezsenność Biblioteka XXI wieku Cyberiada Czas nieutracony Człowiek z Marsa Doskonała próżnia Dzienniki gwiazdowe Eden Fiasko Głos Pana Golem XIV Inwazja z Aldebarana Katar Kongres futurologiczny Księga robotów Lata czterdzieste Maska Niezwyciężony Noc księżycowa Obłok Magellana Ogród ciemności Opowieści o pilocie Pirxie Pamiętnik znaleziony w wannie Pokój na Ziemi Polowanie Powrót z gwiazd Powtórka Pożytek ze smoka Prowokacja Sezam Sknocony kryminał Solaris Szpital Przemienienia Śledztwo Wielkość urojona Wizja lokalna Zagadka. Opowiadania
Zbiory felietonów i publicystyka	Bomba megabitowa Dylematy Dziury w całym Krótkie zwarcia Lube czasy Mój pogląd na literaturę Okamgnienie Planeta LEMa Rasa drapieżców Rozprawy i szkice Sex Wars Tajemnica chińskiego pokoju Wejście na orbitę
Eseje	Diabeł i arcydzieło Dialogi Fantastyka i futurologia Filozofia przypadku Summa technologiae
Listy	Boli tylko, gdy się śmieję… I mów, że moja chwała z przyjaciół się bierze Lem w PRL-u Listy Listy albo opór materii Sława i Fortuna
Dramaty i scenariusze	Jacht „Paradise” Korzenie. Drrama wieloaktowe Przekładaniec
Różne	Człowiek z Marsa. Opowiadania młodzieńcze. Wiersze Dyktanda czyli… Wysoki Zamek Wysoki Zamek. Wiersze młodzieńcze
Wywiady	Rozmowy ze Stanisławem Lemem Świat na krawędzi Świat według Lema Tako rzecze… Lem
Adaptacje filmowe	Milcząca gwiazda (1960) Ikaria XB 1 (1963) Przekładaniec (1968) Solaris (1968) Solaris (1972) Test pilota Pirxa (1978) Szpital Przemienienia (1979) Victim of the Brain (1988) Solaris (2002) Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik (2007) 1 (2009) Kongres (2013) His Master's Voice (2018)
Pozostałe media	The Invincible
Postacie	Ijon Tichy Profesor Tarantoga