Adaptacje filmowe i telewizyjne dzieł Stanisława Lema
Wygląd
Książki, opowiadania i pomysły Stanisława Lema stanowiły podstawę wielu adaptacji filmowych, jednak Lem był znany z krytycznego do nich podejścia (wyjątkiem jest Przekładaniec z Bogumiłem Kobielą w roli głównej, do którego pisał scenariusz i którego powstawanie pilnie śledził).
Lista ekranizacji (chronologicznie)
edytuj| Tytuł | Data premiery[a] | Reżyseria | Kraj produkcji | Rodzaj adaptacji | Podstawa adaptacji | Źródło |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Czy Pan istnieje, Mr. Johns? | 29 maja 1957 | Zbigniew Kuźmiński | Polska | spektakl telewizyjny | opowiadanie Czy pan istnieje, Mr Jones? | [1] |
| Koniec świata o godzinie ósmej | 11 grudnia 1958 | Marek T. Nowakowski | Polska | spektakl telewizyjny | Koniec świata o godzinie ósmej | [2] |
| Milcząca gwiazda | 1960 | Kurt Maetzig | NRD, Polska | film | Astronauci | [3][4] |
| Wierny robot | 14 października 1961 | Janusz Majewski | Polska | spektakl telewizyjny | Wierny robot | [5] |
| Wycieczka w kosmos | 1961 | Krzysztof Dębowski | Polska | film rysunkowy | scenariusz Stanisława Lema | [6] |
| Pułapka | 1962 | Krzysztof Dębowski | Polska | film animowany | scenariusz Stanisława Lema | [7] |
| Przygody profesora Tarantogi | 21 września 1962 | Józef Słotwiński | Polska | spektakl telewizyjny | [8] | |
| Ikaria XB 1 | czerwiec 1963 | Jindřich Polák | Czechosłowacja | film | Obłok Magellana | [3][9.1] |
| Wierny robot | 1965 | Ivan Rassomakhin | ZSRR | film telewizyjny | Wierny robot – widowisko telewizyjne (Noc księżycowa) | |
| Przyjaciel | 1965 | Marek Nowicki, Jerzy Stawicki | Polska | film krótkometrażowy | Przyjaciel (Inwazja z Aldebarana)[potrzebny przypis] | [3] |
| Wierny robot | 1967 | Jan Matejovský | Czechosłowacja | film telewizyjny | Wierny robot – widowisko telewizyjne (Noc księżycowa) | |
| Profesor Zazul | 27 sierpnia 1968 | Marek Nowicki, Jerzy Stawicki | Polska | film krótkometrażowy | Profesor Zazul wg III opowiadania Ze wspomnień Ijona Tichego | [3][10] |
| Przekładaniec | 1968 | Andrzej Wajda | Polska | film telewizyjny | scenariusz Stanisława Lema na podstawie Czy pan istnieje, Mr. Jones? (Dzienniki gwiazdowe) | [3] |
| Solaris | 1968 | Lidiya Ishimbaeva, Boris Nirenburg | ZSRR | film telewizyjny | Solaris | |
| Roly Poly | 1969 | Michael Hart | Wielka Brytania | odcinek serialu telewizyjnego (34. odcinek 4. sezonu serialu Thirty-Minute Theatre) | Czy pan istnieje, Mr Jones? (Dzienniki gwiazdowe) | |
| Solaris | 1970 | Nikołaj Nirenburg | ZSRR | film | Solaris | [3] |
| Solaris | 1972 | Andriej Tarkowski | ZSRR | film | Solaris | [3][11] |
| Pirx kalandjai | 1972 | István Kazan, András Rajnai | Węgry | serial telewizyjny | Opowieści o pilocie Pirxie | |
| Śledztwo | 23 czerwca 1974 | Marek Piestrak | Polska | film fabularno-telewizyjny | Śledztwo | [12] |
| Maszyna Trurla | 1975 | Jerzy Zitzman | Polska | film wycinankowy, dla dzieci | nowela ze zbioru Bajki robotów | [13] |
| Die seltsamen Begegnungen des Prof. Taratonga | 1978 | Charles Kerremans | RFN | film telewizyjny | Wyprawa profesora Tarantogi – widowisko w sześciu częściach (Noc księżycowa) | |
| Test pilota Pirxa | 1978 | Marek Piestrak | Polska, ZSRR | film | Rozprawa (Opowieści o pilocie Pirxie) | [3] |
| Szpital Przemienienia | 28 marca 1979 | Edward Żebrowski | Polska | film fabularny | Szpital Przemienienia | [14] |
| Professor Tarantoga und sein seltsamer Gast | 1979 | Jens-Peter Proll | RFN | film telewizyjny | Dziwny gość profesora Tarantogi – widowisko telewizyjne (Noc księżycowa) | |
| Prítel | 1983 | Jaroslav Dudek | Czechosłowacja | film telewizyjny | Przyjaciel (Inwazja z Aldebarana) | |
| Из дневников Ийона Тихого. Путешествие на Интеропию (Iz dnevnikov Yona Tikhogo. Puteshestvie na Interopiyu) | 1985 | Gennadiy Tishchenko | ZSRR | telewizyjny film animowany | Podróż czternasta (Dzienniki gwiazdowe) | |
| Victim of the Brain | 1988 | Piet Hoenderdos | Holandia | film | część filmu stanowi adaptacja opowiadania Wyprawa siódma, czyli o tym jak własna doskonałość Trurla do złego przywiodła (Cyberiada) | |
| Mesícní noc | 1988 | Hynek Bocan | Czechosłowacja | film telewizyjny | Noc księżycowa (Powtórka) | |
| Skrznaskrz | 1989 | Otakar Kosek | Czechosłowacja | film telewizyjny | Czy pan istnieje, Mr Jones? (Dzienniki gwiazdowe) | |
| Возвращение со звёзд (Wozwraszczenie so zwjozd) | 1989 | Władimir Łatyszew, O. Łarionow | ZSRR | film | Powrót z gwiazd | [15] |
| Бутерброд (Buterbrod) | 1989 | Pyotr Shteyn | ZSRR | film telewizyjny | Czy pan istnieje, Mr Jones? (Dzienniki gwiazdowe) | |
| Der unsichtbare Freund | 1992 | Ray Müller | Niemcy | film telewizyjny | Przyjaciel (Inwazja z Aldebarana) | |
| Wyprawa profesora Tarantogi | 5 września 1992 | Maciej Wojtyszko | Polska | spektakl telewizyjny | Profesor Tarantoga | [16] |
| Marianengraben | 1994 | Achim Bornhak | Niemcy | film | scenariusz Stanisława Lema | |
| Śledztwo | 15 maja 1997 | Waldemar Krzystek | Polska | spektakl telewizyjny | Śledztwo | [17] |
| Przypadek Ijona Tichego | 1999 | Lech Raczak | Polska | spektakl telewizyjny | I - Profesor Corcoran (Księga robotów)[potrzebny przypis] | [18] |
| Aus den Sterntagebüchern des Ijon Tichy | 1999 | Randa Chahoud, Dennis Jacobsen, Oliver Jahn | Niemcy | film | Podróż siódma (Niezwyciężony i inne opowiadania) | |
| Aus den Sterntagebüchern des Ijon Tichy II | 2000 | Randa Chahoud, Dennis Jacobsen, Oliver Jahn | Niemcy | film | scenariusz oryginalny na podstawie tekstów z Ijonem Tichym | |
| Solaris | 2002 | Steven Soderbergh | Stany Zjednoczone | film | Solaris | [9.2] |
| Solaris | 2007 | Ryūsuke Hamaguchi | Japonia | film | Solaris | [19] |
| Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik | 2007 | Randa Chahoud, Dennis Jacobsen, Oliver Jahn | Niemcy | serial telewizyjny | scenariusz oryginalny na podstawie opowiadań z cyklu Dzienniki gwiazdowe | [20] |
| 1 | 2009 | Pater Sparrow | Węgry | film | scenariusz oryginalny na motywie nieistniejącej książki Jedna minuta, opisanej w Prowokacji | [21][22] |
| Maska | 2010 | Stephen Quay, Timothy Quay | Polska | krótkometrażowy film animowany | opowiadanie Maska | [23][24] |
| Golem | 2012 | Patrick Mccue, Tobias Wiesner | Niemcy, Irlandia | krótkometrażowy film animowany | Golem XIV | [24] |
| Kongres | 2013 | Ari Folman | Polska, Belgia, Francja, Stany Zjednoczone, Niemcy, Izrael, Luksemburg | film aktorsko-animowany | Kongres futurologiczny | [25] |
| Doradcy króla Hydropsa | 2016 | Natalia Brożyńska | Polska | dyplom magisterski | Doradcy króla Hydropsa (opowiadanie z Bajek robotów) | [26][24] |
| Una investigación interrumpida de R | 31 lipca 2017 (Stany Zjednoczone) | Alan Segal | Argentyna, USA | film | scenariusz oryginalny na motywach Śledztwa | [27] |
| Głos Pana | 2019 | György Pálfi | Węgry, Francja, Kanada, Szwecja, Stany Zjednoczone | film | scenariusz oryginalny na podstawie Głosu Pana | [24] |
| Bajki robotów | 2018 | Romuald Wicza-Pokojski | Polska | spektakl telewizyjny | Bajki robotów, Cyberiada | [28] |
| Maska | 2021 | Hanka Brulińska | Polska | film fabularno-krótkometrażowy | Maska | [29][30] |
| Pokój | 2021 | Krzysztof Jankowski | Polska | film fabularno-krótkometrażowy | Podróż siódma (opowiadanie z Dzienników gwiazdowych) | [31] |
Uwagi
edytuj- ↑ Data premiery w Polsce, jeśli nie zaznaczono inaczej.
Przypisy
edytuj- ↑ Czy Pan istnieje, Mr. Johns? w bazie filmpolski.pl
- ↑ Koniec świata o godzinie ósmej w bazie filmpolski.pl
- ↑ a b c d e f g h Adrian Szczypiński, Ekranizacje twórczości Stanisława Lema [online], film.org.pl, 12 lipca 2005 [dostęp 2026-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2009-12-12].
- ↑ Milcząca gwiazda w bazie filmpolski.pl
- ↑ Wierny robot w bazie filmpolski.pl
- ↑ Wycieczka w kosmos w bazie filmpolski.pl
- ↑ Pułapka w bazie filmpolski.pl
- ↑ Przygody profesora Tarantogi w bazie filmpolski.pl
- ↑ Wojciech Orliński, Lem. Życie nie z tej ziemi, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, Wydawnictwo Agora, 2017, ISBN 978-83-8049-552-4.
- ↑ Profesor Zazul w bazie filmpolski.pl
- ↑ Солярис [online], mosfilm.ru [dostęp 2026-03-23] (ros.).
- ↑ Śledztwo w bazie filmpolski.pl
- ↑ Maszyna Trurla w bazie filmpolski.pl
- ↑ Szpital Przemienienia w bazie filmpolski.pl
- ↑ Возвращение со звёзд (ТВ, 1989) [online], kinopoisk.ru [dostęp 2026-03-29] (ros.).
- ↑ Wyprawa profesora Tarantogi w bazie filmpolski.pl
- ↑ Śledztwo w bazie filmpolski.pl
- ↑ Przypadek Ijona Tichego w bazie filmpolski.pl
- ↑ Łukasz Mańkowski, Ryūsuke Hamaguchi: Kino Cielesnego Dostrajania. „Drive My Car" w kinach od 11 marca! [online], gutekfilm.pl, 9 marca 2022 [dostęp 2026-03-29].
- ↑ Ijon Tichy – gwiezdny podróżnik (2007) Jahn [online], solaris.lem.pl [dostęp 2026-03-29].
- ↑ ONE (2009) Sparrow [online], solaris.lem.pl [dostęp 2026-03-29].
- ↑ Piotr Sapek, Szorty [online], opium.org.pl, 3 stycznia 2013 [dostęp 2026-03-29].
- ↑ Maska w bazie filmpolski.pl
- ↑ a b c d Lem mniej znany. Retrospektywa ekranizacji Stanisława Lema [online], kosmos.katowice.pl [dostęp 2026-03-28].
- ↑ The Congress w bazie filmpolski.pl
- ↑ Doradcy króla Hydropsa w bazie filmpolski.pl
- ↑ Una investigación interrumpida de R (2017) [online], themoviedb.org [dostęp 2026-03-28].
- ↑ Bajki robotów w bazie filmpolski.pl
- ↑ Maska w bazie filmpolski.pl
- ↑ Film „Maska” w reż. Hanki Brulińskiej [online], tvpkultura.tvp.pl [dostęp 2026-03-28].
- ↑ Pokój w bazie filmpolski.pl