Zawada (powiat tarnowski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wsi w województwie małopolskim, powiecie tarnowskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Zawada
Kościół św. Marcina Biskupa
Kościół św. Marcina Biskupa
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Tarnów
Wysokość 384 m n.p.m. m n.p.m.
Liczba ludności (2017) 1113
Strefa numeracyjna (+48) 14
Kod pocztowy 33-112 [1]
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0833303
Położenie na mapie gminy wiejskiej Tarnów
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Tarnów
Zawada
Zawada
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu tarnowskiego
Zawada
Zawada
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Zawada
Zawada
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Zawada
Zawada
49°58′49,0800″N 21°00′50,0400″E/49,980300 21,013900

Zawadawieś w Polsce położona na Górze św. Marcina, w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Tarnów. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa tarnowskiego.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

W 1510 występowało w źródłach Podgrodzie. W 1525 dokumenty wymieniały wieś „Zawada vel Podgrodzye”. W późniejszych latach człon „Podgrodzie” wyszedł z użycia. Nazwa Zawada oznacza karczmę lub przeszkodę na drodze. Biegł tędy szlak z tarnowskiego zamku do Tuchowa[2].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Zawada[3][4][5]
SIMC Nazwa Rodzaj
0833310 Brzezinki część wsi
0833326 Brzuchówka część wsi
0833332 Debry część wsi
0833349 Dół część wsi
0833355 Góra część wsi
0833361 Grodziska część wsi
0833378 Kąty część wsi
0833384 Łabnówka część wsi
0833390 Srebrówka część wsi
0833409 Wólka Zawadzka część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś położona jest na szczycie Góry Świętego Marcina (384 m n.p.m.), około 5 km na południe od centrum Tarnowa. Parafia w Zawadzie powstała prawdopodobnie w XII wieku, pierwsza spisana wzmianka o jej istnieniu pochodzi z 1326 roku. W miejscowości prowadzone były prace archeologiczne, których efektem było odkrycie pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska (IX - XI wiek) i osady przygrodowej z X - XII wieku. Podania ludowe mówią o pogańskiej gontynie, która miała być umiejscowiona w pobliżu grodziska i osady. Wg Anieli Piszowej w świątyni czczono boga wichrów Pogwizda, a na wzgórzu płonęły niewygasające światła[6].

Na skalistym cyplu po północno-wschodniej stronie Góry Świętego Marcina (w obecnych granicach administracyjnych Tarnowa) położone są ruiny zamku, wzniesionego w latach 1328 - 1331 przez Spycimira z Melsztyna. We wsi znajduje się zabytkowy drewniany kościół św. Marcina z XV wieku.

W 1782 władze austriackie nakazały przeniesienie szubienicy z tarnowskiego rynku na szczyt Góry św. Marcina, w pobliże kościoła w Zawadzie[7].

W 1846 podpalenie karczmy stojącej na Górze św. Marcina miało być znakiem do rozpoczęcia zorganizowanego powstania i ataku na Tarnów celem, którego było uzyskanie przez Polskę niepodległości. W wyniku śnieżyc i wydarzeń zwanych rabacją galicyjską do przewrotu nie doszło[8].

1 września 1889 otwarto w Zawadzie szkołę ludową obejmującą też sąsiedni Tarnowiec. Własny budynek otrzymała w 1895 i funkcjonowała w nim do 1975[8].

W 1951 część wsi włączono do Tarnowa[9]. W 1960 obok zabytkowego kościoła św. Marcina, utworzona została Stacja Linii Radiowych. W latach 1984–1987 wybudowano nową wieżę antenową o wysokości 90 metrów.

Dzwonnica przy kościele pw. św. Marcina Biskupa

Corocznie od 2004 roku organizowany jest w czerwcu bieg ulicami Zawady zwany „Memoriałem im. Ojca Zbigniewa Strzałkowskiego”[10].

Związani z Zawadą[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  2. Feliks Kiryk, Zygmunt Ruta, Tarnów. Dzieje miasta i regionu. Tom I, 1981, s. 139.
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. GUS. Rejestr TERYT
  5. KSNG: Wykaz urzędowych nazw miejscowości i ich części (pol.). opublikowany [w:] Dz.U. z 2013 r. poz. 200 ze zmianami w Dz.U. z 2015 r. poz. 1636. [dostęp 2018-01-06].
  6. Renata Oprac Iwaniec, Tarnów i jego okolice w legendach, Miejska Biblioteka Publiczna im. J. Słowackiego, 2002, ISBN 83-910896-2-2 [dostęp 2016-03-11].
  7. Krzysztof Moskal, RADA GMINY TARNÓW, UCHWAŁA NR XXVII/302/2017 RADY GMINY TARNÓW w sprawie przyjęcia Gminnego Programu Opieki nad Zabytkami na lata 2017-2020 dla Gminy Tarnów, 31 marca 2017.
  8. a b Krzysztof Moskal, Leksykon historyczny miejscowości gminy Tarnów. Zawada, „Nowiny Tarnowskiej Gminy” (135), grudzień 2016, ISSN 1897-2446.
  9. Józef Cyrankiewicz. Dziennik Ustaw nr 35 poz.270, 271, 272., Rozporządzenie Rady Ministrów z dn.23.06.1951 w sprawie zmiany granic miasta Tarnowa., 23 czerwca 1951.
  10. Szkoła Podstawowa w Zawadzie im. o. Z. Strzałkowskiego - News: Zapraszamy na VIII Memoriał im. ojca Zbigniewa Strzałkowskiego, szpzawada.pl [dostęp 2016-05-10].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]