Łechtaczka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łechtaczka
Clitoris inner anatomy numbers.png
Budowa łechtaczki: 1. Żołądź łechtaczki (glans clitoridis) 2. Ciało jamiste (corpus cavernosum) 3. Odnoga łechtaczki (crus clitoris) 4. Ujście cewki moczowej 5. Opuszka przedsionka pochwy 6. Pochwa.
Łacina clitoris
Angielski Clitoris
Narządy Żeński układ płciowy
Tętnice tętnica głęboka łechtaczki, tętnica powierzchowna łechtaczki
Żyły żyła głęboka łechtaczki
Nerwy czuciowe – nerw grzbietowy łechtaczki, autonomiczne – ze splotu miednicznego
Embriologia wyrostek płciowy

Łechtaczka (łac. clitoris) – nieparzysty, zewnętrzny narząd płciowy samic ssaków. Znajduje się w pobliżu przedniego połączenia warg sromowych mniejszych (labia minora pudendis). Część widoczna znajduje się powyżej pochwy. Odgrywa podstawową rolę w pobudzeniu seksualnym i orgazmie.

Anatomia ludzkiej łechtaczki[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie sromu: 1 – napletek łechtaczki, 2 – łechtaczka, 3 – wargi sromowe mniejsze, 4 – wejście do pochwy, 5 – wargi sromowe większe

Łechtaczka jest narządem homologicznym z męskim prąciem i podobnie jak w prąciu wyróżnia się w niej żołądź i ciała jamiste. Parzyste ciała jamiste łechtaczki (corpora cavernosa clitoridis), które rozpoczynają się jako odnogi łechtaczki (crura clitoridis) przyczepiają się do dolnych gałęzi kości łonowych. Mają średnio długość 4 cm, stanowiąc najdłuższą część ciał jamistych. Następnie obie odnogi biegną przyśrodkowo i w górę. Na tym odcinku pokrywa je mięsień kulszowo-jamisty (musculus ischiocavernosus). Obie odnogi łączą się nieco poniżej i do przodu od spojenia łonowego (symphisis pubica) zbiegają się w mierzący około 2 cm trzon łechtaczki (corpus clitoridis), w którym wyróżnia się część wstępującą (pars ascendens) i część zstępującą (pars descendens), która odpowiada wolnej części prącia. Przejście części wstępującej w zstępującą nazywane genu lub angulus corporis clitoridis. Trzon łechtaczki kończy się wierzchołkiem (apex), który wraz z pokrywającą go cienką skórą (napletek łechtaczki) tworzy żołądź łechtaczki (glans clitoridis). Trzon łechtaczki łączy się ze spojeniem więzadłem wieszadłowym. Oba ciała jamiste w tej części oddziela niepełna przegroda (septum corporum cavernosum). Każde ciało jamiste jest otoczone błoną białawą (tunica albuginea). Wewnątrz ciał jamistych znajdują się jamki (lacunae), które są rozdzielone niepełnymi beleczkami (trabeculae) zbudowanymi z mięśni gładkich i tkanki łącznej. Pod wpływem bodźców nerwowych ciała jamiste wypełniają się krwią i dochodzi do wzwodu, który jest zróżnicowany osobniczo, ale nigdy nie dochodzi do zniwelowania angulus corporis clitoridis[1].

Unaczynienie

Łechtaczkę zaopatrują w krew:

  • tętnica głęboka łechtaczki (arteria profunda clitoridis)
  • tętnica powierzchowna łechtaczki (arteria superficialis clitoridis),

będące gałęziami tętnicy sromowej wewnętrznej, będącej z kolei gałęzią tętnicy biodrowej wewnętrznej. Krew spływa żyłą głęboką łechtaczki (vena profunda clitoridis) do żyły sromowej wewnętrznej, a żyłą grzbietową łechtaczki do żylnego splotu pęcherzowego. Chłonka spływa do węzłów pachwinowych powierzchownych.

Unerwienie

Unerwienie łechtaczki jest:

Embriologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój embriologiczny łechtaczki

Łechtaczka powstaje z wyrostka płciowego, stanowiąc homologię prącia męskiego. Odpowiednikiem ciała gąbczastego prącia są opuszki przedsionka (bulbi vestibuli). Rozwój żeńskich narządów płciowych uwarunkowany jest brakiem męskich hormonów płciowych.

Fizjologia[edytuj | edytuj kod]

Jako najbardziej erogenne miejsce w całym ciele kobiety, równocześnie najbardziej czułe na bodźce dotykowe, pozwala na odczuwanie przez kobietę wyjątkowych doznań erotycznych, w tym również osiągnięcie orgazmu przez stymulację dotykową w czasie stosunku seksualnego lub masturbacji. Jest zbudowana głównie z tkanki limfatycznej.[2]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mimo że z pewnością znana od zawsze, w zachodniej anatomicznej literaturze łechtaczka została bardziej szczegółowo opisana dopiero w XVI wieku, chociaż istnieją w tym względzie kontrowersje. Pierwszeństwo przypisuje się Realdo Colombo, wykładowcy chirurgii na Uniwersytecie Padewskim, który w 1559 roku opublikował dzieło De re anatomica, w którym opisał "siedzibę kobiecej rozkoszy". Colombo stwierdził ponadto, że "o ile wolno mu nadać nazwę rzeczom odkrytym przez niego, których nikt przed nim nie dostrzegł (...) powinno się je nazwać miłością lub słodyczą Wenery".

Twierdzenie Colombo było podane w wątpliwość przez jego następcę, Gabriela Fallopia, który utrzymywał że to on odkrył łechtaczkę pierwszy[3]. Caspar Bartholin, XVII-wieczny duński anatom, odrzucił roszczenia obydwu włoskich anatomów, stwierdzając, że narząd ten znany był medycynie już w II wieku: Hipokrates opisał ją jako columella (kolumienka). Awicenna używał określeń albatra lub virga ("pręt"). Abulcasis nazwał łechtaczkę tentigo ("napięcie"). Rzymianie określali łechtaczkę jako landica[potrzebne źródło].

W kolejnych stuleciach szersze opisy łechtaczki przedstawiali w XVII wieku De Graaf (Tractatus de Virorum Organis Generationi Inservientibus, De Mulierub Organis Generationi Inservientibus Tractatus Novus) i Georg Ludwig Kobelt[4].

Jędrzej Krupiński, polski anatom żyjący w XVIII w., podał następującą definicję łechtaczki: "Żołądź białogłowska lub łechtaczka jest małe, żołędzi podobne ciało, wewnętrznie zaraz pod spojeniem się do kupy wielkich warg wyższym leżące"[5].

Badania nad rolą łechtaczki zapoczątkowali William H. Masters i Virginia E. Johnson w 1966[6]. W tym samym roku psychiatra Mary Jane Sherfey opublikowała artykuł poświęcony kobiecej seksualności, w którym szczegółowo opisała anatomię łechtaczki. W 1981 roku organizacja Federation of Feminist Women's Health Clinics (FFWHC) kontynuowała skrupulatne badania nad anatomią narządu[7].

Przypisy

  1. Janina Sokołowska-Pituchowa (red.): Anatomia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005. ISBN 83-200-3185-0.
  2. Leszek Trząski: Szkolny słownik biologiczny Videograf II Katowice 1998 ISBN 83-7183-064-5
  3. Classic pages in obstetrics and gynecology: Gabrielis Falloppii—Observationes anatomicae ad petrum mannam medicum cremonensem. Venetiis, M. A. Ulmum, 1561. Am J Obstet Gynecol, 117: 144 (1973)
  4. Kobelt GL: Die männlichen und weibleichn Wollustorgane des Menschen und einiger Säugethiere. Freiburg, 1844
  5. Giedroyć DF. Polski słownik lekarski Tom I. A-O. Wydawnictwo Kasy Imienia Mianowskiego, Instytutu Popierania Nauki. Warszawa 1931
  6. Masters WH, Johnson VE: Human sexual response. Boston: Little, Brown & Co, 1966. ISBN 0-316-54987-8.
  7. Chalker, Rebecca (2000). The Clitoral Truth. Seven Seas Press. s. 1. ISBN 1-58322-473-4

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]